1
00:00:25,030 --> 00:00:28,910
Ve hayat gıcık bir uyku. 
Hacker'i podcast'in bir başka 

2
00:00:28,910 --> 00:00:33,790
bölümüyle daha karşınızdayız. 
Ben kuzey california'da Samet 

3
00:00:33,790 --> 00:00:37,110
mikrofonun diğer ucunda sarı 
mikrofonda, istanbul'larda 

4
00:00:37,110 --> 00:00:40,710
sevgili Nazım Cihan var merhaba 
cihanım nasılsın? 

5
00:00:40,710 --> 00:00:43,670
Merhaba samet'cim iyidir. 
Ne olsun ya bu sarı mikrofon 

6
00:00:43,670 --> 00:00:46,030
olayı da şey hani yedekle 
almıştım. 

7
00:00:46,350 --> 00:00:49,790
Sarı rengini aldım işte bir de 
mavisi var tabi yedekleyerek 

8
00:00:49,790 --> 00:00:54,670
aldım ama stoksal durumlar işte 
bir yere işte o vardı onu aldım 

9
00:00:54,670 --> 00:00:57,630
ama soruyu eskitemedim. 
Yani şuur gerçekten bu 

10
00:00:57,630 --> 00:01:01,710
sponsorumuz olmasa da bizi bir 
şekilde eklekliyor diyelim sende

11
00:01:01,710 --> 00:01:04,110
ne var ne yok. 
Bende de siyah var yok yok şaka.

12
00:01:06,560 --> 00:01:09,240
Senden zaten siyah dışında bir 
renk beklemiyoruz samimi. 

13
00:01:09,240 --> 00:01:13,480
Ya sıkıntı şu, siyah severiz de 
kedili bir evde o siyah çoğu 

14
00:01:13,480 --> 00:01:16,480
zaman beyaza başkanlıkları 
görüyor. 

15
00:01:17,200 --> 00:01:20,000
O bakım o bakımdan sıkıntılı bir
seçim olmuş. 

16
00:01:20,000 --> 00:01:22,800
Ya birazcık, biraz kırıklık var.
Soğuk algınlığı. 

17
00:01:22,800 --> 00:01:26,360
O yüzden bugünkü bölümde 
kulaklara verebileceğim 

18
00:01:26,480 --> 00:01:30,720
zararlardan dolayı önceden peşin
peşin özür dileyerek bölüme 

19
00:01:30,920 --> 00:01:31,720
girelim. 
Teşekkür. 

20
00:01:31,720 --> 00:01:34,920
Ederim fena değil ama sesin bu 
arada hani hafta içine göre 

21
00:01:34,920 --> 00:01:37,680
ilerleme kaydetmişsin zaten o 
sebepten dolayı sevgili 

22
00:01:37,680 --> 00:01:39,680
dinleyenin karşısındayız da 
diyebiliriz. 

23
00:01:39,720 --> 00:01:42,360
Evet, evet, biz hafta içi de bir
bölüm yapacaktık. 

24
00:01:42,360 --> 00:01:45,360
Buranın ipucu vermiş oldun 
kaydın bir hafta sonuna denk 

25
00:01:45,360 --> 00:01:49,040
geldiğine dair. 
Biraz sevgili dinleyen 3 aşağı 5

26
00:01:49,040 --> 00:01:50,960
yukarı 2 ihtimal olduğunu 
biliyor. 

27
00:01:50,960 --> 00:01:53,040
Çünkü bir hafta içi var, bir de 
hafta sonu var ya. 

28
00:01:55,240 --> 00:01:57,600
Hafta sonu genelde bizim 
kayıtlarımız oluyor. 

29
00:01:57,600 --> 00:02:00,000
Evet ya sesim zaten tamamen 
gitmişti. 

30
00:02:00,000 --> 00:02:03,560
Bizim kayıt alacağımız gün 
dolayısıyla şimdi en azından bir

31
00:02:03,560 --> 00:02:08,400
kaç gün içinde geri dönme şansım
oldu diyelim ve bu vesileyle de 

32
00:02:08,400 --> 00:02:11,960
istiyorsan hafiften çok 
uzatmadan bölüme de girebiliriz.

33
00:02:12,280 --> 00:02:15,480
Her kullandığım cümle çok 
değerli şu anda. 

34
00:02:16,540 --> 00:02:20,220
Şey gibi biraz da zaten ben 
tutuk halde bir silah gibi falan

35
00:02:20,420 --> 00:02:23,940
bu arada hani boğazlarım falan 
biraz kötü olduğundan dolayı sen

36
00:02:23,940 --> 00:02:27,500
sevdiğin halde sanıyorum buz 
tüketemiyorsun ama bizi sanki 

37
00:02:27,500 --> 00:02:30,420
bugün bitirene bindirip 
kuzeylere, güneylere kutup 

38
00:02:30,420 --> 00:02:31,860
dairelerine doğru 
yollandıracaksın. 

39
00:02:32,180 --> 00:02:34,900
Güzel bir bağlantı kurdun 
buradan sen? 

40
00:02:34,900 --> 00:02:36,620
Seviyorsun ya bu tarz 
bağlantısını? 

41
00:02:36,620 --> 00:02:39,020
Biraz o. 
Yüzden çizi çok. 

42
00:02:39,020 --> 00:02:41,420
Çizi değil mi ya? 
Türkçe şeyi de bulamadım şimdi 

43
00:02:41,420 --> 00:02:43,380
ama. 
Ucuz. 

44
00:02:43,380 --> 00:02:46,620
Evet, yani ucuz u çok ucuz. 
Böyle bir tatlı şey hoş bir 

45
00:02:46,620 --> 00:02:48,340
tarafı var. 
Onun böyle bir bağlamak için 

46
00:02:48,340 --> 00:02:53,960
zorluyorsun, bölüme girer. 
Evet ya evet bayağı buzlu soğuk 

47
00:02:53,960 --> 00:02:58,400
yerlere gideceğiz de o buzlu 
soğuk yerlerin yavaş yavaş o 

48
00:02:58,400 --> 00:03:02,680
özelliğini kaybetmesinden dolayı
ortaya çıkan sıkıntılardan biraz

49
00:03:02,680 --> 00:03:04,480
bahsedeceğiz. 
Aslında biraz bana şeyi de 

50
00:03:04,480 --> 00:03:07,320
atılattı. 
Biz şimdi deniz dibi madenciliği

51
00:03:07,320 --> 00:03:10,960
bölümünü yaparken henüz daha 
ortaya çıkmamış ama çıkma 

52
00:03:10,960 --> 00:03:13,240
potansiyeli olan bir sorundan 
bahsetmiştik. 

53
00:03:13,240 --> 00:03:16,760
Böyle geleceğe dönük bir 
sanatlar şey demiştin hani 

54
00:03:16,760 --> 00:03:20,000
kahinlik gibi nusradağımız yanı 
olan bir bölüm demiştin. 

55
00:03:20,000 --> 00:03:23,640
Burda da biraz öyle biraz öyle 
değil çünkü artik. 

56
00:03:23,720 --> 00:03:27,270
Kısımda. 
Erimelerden dolayı daha önce 

57
00:03:27,270 --> 00:03:30,790
bilim adamlarını hiç görmediği 
anormal şeyler olmaya başlıyor. 

58
00:03:30,790 --> 00:03:35,230
Bunlardan bir tanesi de bölüm 
konumuz. 2.014 yılında 

59
00:03:35,310 --> 00:03:38,590
helikopterle sibirya da uçuş 
gerçekleştirirken, bazı 

60
00:03:38,590 --> 00:03:42,070
araştırmacılar anormal bir 
oluşum dikkatlerini çekiyor. 

61
00:03:42,070 --> 00:03:45,790
Nedir bu oluşum? 
Bu arada bu kelimeyi de doğru 

62
00:03:45,790 --> 00:03:48,750
söylüyor muyum bilmiyorum ama 
yeni öğrendim düden diye bir 

63
00:03:48,750 --> 00:03:51,190
kelime varmış. 
Bu çukurların oluşmasıyla ilgili

64
00:03:51,190 --> 00:03:55,030
böyle bir oluşum buluyorlar. 
Bir düden ben de bu arctic düden

65
00:03:55,270 --> 00:03:58,680
oluşumuna birazcık. 
Kafa yordum neden dersen? 

66
00:03:58,680 --> 00:04:04,200
Yaklaşık 24 m genişliğinde ve 15
katlı bina kadar derinliğe sahip

67
00:04:04,200 --> 00:04:08,640
bir çukurken normalde oluşan ya 
kendi içine çöken çukurlar 

68
00:04:08,640 --> 00:04:13,280
düdenlerden kendine ayırması bir
patlama olmuş gibi bir oluşum 

69
00:04:13,280 --> 00:04:15,280
vermiş. 
Dolayısıyla dikkatini çekmiş bu 

70
00:04:15,280 --> 00:04:18,800
adamların ve devasa bir şey. 
Hani meteor da düşmemiş çünkü 

71
00:04:18,800 --> 00:04:21,800
meteor düştüğünde genelde böyle 
bir oyuk böyle bir patlama. 

72
00:04:22,070 --> 00:04:25,350
Büyük bir delik ortaya çıkar. 
Araştırmacılarda demiş ki, hani 

73
00:04:25,350 --> 00:04:29,550
sibirya'da hiç kimsenin allahın 
unuttuğu yerde beyim yerindeyse 

74
00:04:30,190 --> 00:04:32,990
nasıl böyle bir şey ortaya çıktı
diye bütün hikaye böyle başlıyor

75
00:04:32,990 --> 00:04:34,470
aslında. 
Yine dönüyoruz, dolaşıyoruz. 

76
00:04:34,470 --> 00:04:37,990
Bu küresel ısınma taraflarına 
doğru yol alıyoruz gibi değil 

77
00:04:37,990 --> 00:04:39,470
mi? 
Sametciğim yani hani Sevil 

78
00:04:39,470 --> 00:04:43,310
dinleyene de bu konuyla alakalı 
bazı bölümlerde bir şeyler 

79
00:04:43,310 --> 00:04:45,830
söyledik. 
Burada da hem o tarafı var. 

80
00:04:45,830 --> 00:04:49,950
Hem küresel ısınma tarafı var 
hem de aslında bu taraflar hani 

81
00:04:49,950 --> 00:04:52,750
kuzey ve güney kutup 
dairelerinin bulunduğu taraflar.

82
00:04:52,750 --> 00:04:57,110
Hani uzun yıllardır donmuş halde
olduğundan dolayı o tarafta 

83
00:04:57,110 --> 00:05:00,950
bulunan bir süre gaz var işte ne
bilim yeraltı zenginlikleri var 

84
00:05:00,950 --> 00:05:04,990
ki hani dünyanın çoğu yeri 3 
aşağı 5 yukarı bir şekilde 

85
00:05:05,070 --> 00:05:08,510
taranda edildi ama kutuplarda o 
kadar kalın buz tabakaları var 

86
00:05:08,510 --> 00:05:11,870
ki aslında yüzeye bilim adamları
net olarak ulaşamıyor ki 

87
00:05:11,950 --> 00:05:16,230
onlardan biri de bu duruma belki
vesile oluyor ve sonrasında 

88
00:05:16,230 --> 00:05:19,790
senin bahsettiğin o keşif 
sırasında bilim adamlarının 

89
00:05:19,790 --> 00:05:22,790
görmesiyle birlikte 
araştırmacıların görmesiyle Bir 

90
00:05:22,790 --> 00:05:26,750
taneyi görüp daha sonra farklı 
yerlerde olmalarıyla birlikte 

91
00:05:26,750 --> 00:05:30,750
bir sürü düdem var ve o tarafın 
aslında bir normali haline 

92
00:05:30,750 --> 00:05:32,150
geliyor. 
Kuzey ve güney kutup 

93
00:05:32,150 --> 00:05:34,350
dairelerinde yeni normal 
efendim. 

94
00:05:34,350 --> 00:05:37,630
Yeni normali haline geliyor. 
Yani bu, bu da tabi ki şey böyle

95
00:05:37,630 --> 00:05:39,550
yeni kelimelerden biri yeni 
normaller. 

96
00:05:39,550 --> 00:05:44,190
Biz covidle beraber gökdelen 
yüksekliklerinde böyle adeta 

97
00:05:44,190 --> 00:05:45,870
sevgili dinleyen şeyi 
düşünebilir. 

98
00:05:45,870 --> 00:05:49,270
Burada gökdelenini tam ters 
çeviriyorsunuz, yerin altına 

99
00:05:49,270 --> 00:05:52,870
kadar iniyor işte sametin 
bahsettiği gibi işte metrelerce 

100
00:05:52,870 --> 00:05:56,510
aşağıya giden ve sanki hani mama
tabakasına kadar gidecekmiş gibi

101
00:05:56,510 --> 00:05:58,990
bir intiba da yaratan bir 
görüntüleri var. 

102
00:05:58,990 --> 00:06:01,430
Sevgili dinleyene bazı 
görselleri, videoları zaten 

103
00:06:01,430 --> 00:06:03,750
paylaşacağız. 
Bölüm notlarında burada en 

104
00:06:03,750 --> 00:06:07,390
önemli herhalde hani çözünen 
katman metan gazı gibi 

105
00:06:07,390 --> 00:06:11,630
gözüküyor, Samet ne dersin? 
Evet 2 tane önemli saldırı 

106
00:06:11,630 --> 00:06:15,390
dünyaya ve ya bu dündenlerin 
saldığı dünyaya ve bizi 

107
00:06:15,390 --> 00:06:19,230
endişelendiren şey var. 
Bir tanesi aslında metan gazında

108
00:06:19,230 --> 00:06:23,510
önce şöyle girelim, düdenin 
oluşturduğu doğal buzun 

109
00:06:23,510 --> 00:06:26,870
erimesiyle birlikte topraktan 
çıkan bir metan gazı var. 

110
00:06:26,950 --> 00:06:30,630
Bir de o 2 tane dediğimden 
ikincisi karbon var ve bunun 

111
00:06:30,630 --> 00:06:33,910
fosil karbon kısmı var. 
Yani aslında alt başlıklarla 

112
00:06:33,910 --> 00:06:37,430
beraber üçe kadar inen gaz 
çeşidi var. 2 tane 2 çeşit 

113
00:06:37,430 --> 00:06:40,510
karbon bir çeşit metan gazı yaz 
bir şey diyeceğim, küresel 

114
00:06:40,510 --> 00:06:44,470
ısınmayı geri dönüp duruyoruz 
diyorsun da o kadar komplike ve 

115
00:06:44,510 --> 00:06:47,270
öngörülemeyen bir konu ki 
sevgili Cihan mesela bugün 

116
00:06:47,270 --> 00:06:49,750
konuştuğumuz şey bilmiyorum, 
önünün çıktı mı? 

117
00:06:49,750 --> 00:06:52,990
Araştırmalarda amadenlerin 
saldığı ve hatta göllerin 

118
00:06:52,990 --> 00:06:57,320
saldığı gazları hiçbir 
araştırmacı, hiçbir Denklemde 

119
00:06:57,320 --> 00:07:01,960
eklememiş göz önüne almamış yani
hani diyorlar ya bilmem kaç 

120
00:07:01,960 --> 00:07:05,320
yılında şu kadar derece artacak 
işte şunu yapmazsak şu yıla 

121
00:07:05,320 --> 00:07:08,640
kadar böyle olacak. 
Bunların hiçbirinde bu artik 

122
00:07:08,640 --> 00:07:12,560
düdenlerin erimesinden dolayı 
dünyaya salınan gazları hiçbiri 

123
00:07:12,560 --> 00:07:14,960
eklememişler denklemlerine neden
ama çok. 

124
00:07:14,960 --> 00:07:18,510
Öngörülen bir şey değil. 
Yine o yüzden küresel ısınma 

125
00:07:18,510 --> 00:07:21,310
konuşuyor ama o yüzden küresel 
ısınma konusunda çok geri 

126
00:07:21,310 --> 00:07:22,790
dönüyoruz. 
Şunu anlatmaya çalışıyordum, 

127
00:07:23,110 --> 00:07:26,510
yarın öbür gün veya bir yıl 
sonra seninle bambaşka hiç 

128
00:07:26,510 --> 00:07:30,030
beklemediğimiz dünyanın bambaşka
bir tarafından bambaşka oluşmaya

129
00:07:30,030 --> 00:07:33,110
başlayan bir şeyden dolayı yine 
bu konuyu işliyor olabiliriz. 

130
00:07:33,110 --> 00:07:34,710
Anlatabildim. 
Mi ya doğru diyorsun? 

131
00:07:34,710 --> 00:07:37,030
Şöyle bir tarafı da var aslında 
Samet şimdi biz küresel 

132
00:07:37,030 --> 00:07:39,510
ısınmadan bahsediyoruz işte 
dünyamız ısınıyor. 

133
00:07:39,510 --> 00:07:42,990
Yer küremiz işte farklılaşıyor, 
değişim gösteriyor ama bu kutup 

134
00:07:42,990 --> 00:07:47,750
taraflarında biz eğer dünya bir 
derece ısındı diyorsak kutuplar 

135
00:07:47,750 --> 00:07:50,630
aslında 2 derece ısınıyor. 
Orada daha farklı bir nokta var 

136
00:07:50,630 --> 00:07:53,510
ve biraz önce söylediğin not 
önemli. 

137
00:07:53,510 --> 00:07:56,270
O tarafın normalden daha fazla 
ısınması. 

138
00:07:56,270 --> 00:07:59,830
Yani aslında bir anlamda sonunda
başlangıcı anlamına geliyor. 

139
00:07:59,830 --> 00:08:01,550
Benim tarafımda sen ne 
düşünüyorsun? 

140
00:08:01,550 --> 00:08:06,070
Ya ben de öyle düşünüyorum ama 
uzun vadede bence bu ya aslında 

141
00:08:06,070 --> 00:08:08,590
geri dönülemez bir hasardan 
bahsediyoruz. 

142
00:08:08,590 --> 00:08:13,390
Çünkü bu buzulların yaratılması 
ve orada permafırast dedikleri 

143
00:08:13,390 --> 00:08:16,400
daimi. 
Donuk hale gelmesi milyon yıllar

144
00:08:16,400 --> 00:08:18,480
sürüyor. 
En azından bazı bilim adamlarına

145
00:08:18,480 --> 00:08:20,600
göre bazı insanlar 
katılmayabilir. 

146
00:08:20,960 --> 00:08:25,800
Bunların bu kadar hızlı erinmesi
tekrar o don haline gelmesi için

147
00:08:25,800 --> 00:08:28,520
aynı yıllara ihtiyacı var. 
Bir anda olacak bir şey değil 

148
00:08:28,520 --> 00:08:31,520
tekrar. 
Dolayısıyla geri dönülemez, yola

149
00:08:31,520 --> 00:08:34,440
girdik diyebiliriz klasik. 
Tabirle akşamın ufku. 

150
00:08:34,440 --> 00:08:37,080
Ufkundayız kesinlikle 
ufkundayız. 

151
00:08:37,230 --> 00:08:41,230
Şimdi mesela bu ilk bulunan ve 
en büyük olan düdenden yola 

152
00:08:41,230 --> 00:08:44,150
çıkarsak ki biraz daha detay 
verirsem. 

153
00:08:44,150 --> 00:08:47,790
Kuzey rusya'da, sibirya'da 
10.000 kişilik ya mal denilen 

154
00:08:47,790 --> 00:08:50,470
nüfusa sahip ya mal denilen bir 
bölgede bulunuyor. 

155
00:08:50,470 --> 00:08:53,550
Bunun da niye söylüyorum? 
Biraz sonra bunun oradaki eğer 

156
00:08:53,550 --> 00:08:56,830
insanlara etkisini de anlatmak 
istiyorum o yüzden yani insanlar

157
00:08:56,830 --> 00:09:00,510
da yaşıyor, orada az olsa da 
yerlisi mesela bu az önce 

158
00:09:00,510 --> 00:09:03,030
dediğim gibi içinde doğru 
çökmedi, dışarıya doğru oluşmuş,

159
00:09:03,030 --> 00:09:05,670
bunun en önemli sebebi senin 
bahsettiğin metan gazı. 

160
00:09:05,670 --> 00:09:09,310
Çünkü aşırı derecede yanıcı bir 
gaz bu ve bir patlamaya sebep 

161
00:09:09,310 --> 00:09:11,510
olmuş. 
Şimdi orada patlamaya sebep 

162
00:09:11,510 --> 00:09:13,630
oluyor. 
Eriyip göle dönüşen 

163
00:09:13,630 --> 00:09:18,150
kısımlarındaysa fokurdamalara ve
yerin tabakasını adeta bir baca 

164
00:09:18,150 --> 00:09:21,910
oluşturmasına da sebep oluyor. 
Baca oluşturduğu zaman bunların 

165
00:09:21,910 --> 00:09:26,230
hepsini baya oturup okuduğum 
için bayağı böyle ateşlen 

166
00:09:26,230 --> 00:09:28,710
anlatıyorum. 
Baca oluşturduğu zaman normal 

167
00:09:28,710 --> 00:09:32,390
permaferans dediğimiz o daimi 
donun sadece erimesi değil 

168
00:09:32,390 --> 00:09:35,550
aşağıya daha derinden indiği 
için milyon yıllar önce oluşan 

169
00:09:35,550 --> 00:09:39,030
fosillere kadar da iniyormuş. 
Bu sefer fosillere baca ile yol 

170
00:09:39,030 --> 00:09:42,350
açtığı için onlar da dünyanın 
atmosferine salınmaya başlıyor. 

171
00:09:42,350 --> 00:09:45,390
Yani uzun lafın kısası yerin 
altında tahmin ediliyor. 

172
00:09:45,390 --> 00:09:50,430
Bu kesin ispatlanamamış yerin 
altında bütün bu permıfostun 

173
00:09:50,430 --> 00:09:54,790
eridiğinde savunan gazlar ortaya
çıksa şu an bulunan gazların 2 

174
00:09:54,790 --> 00:09:58,670
katı fazla olduğu tüm dünyada 
bulunan bütün metan ve karbon 2 

175
00:09:58,670 --> 00:10:02,070
katı fazla olduğu düşünülüyor. 
Düşünsene şu, anki dengemizi ve 

176
00:10:02,070 --> 00:10:05,470
bunun üçe katlandığını yani 
zaten hayat büyük ölçüde bitmiş 

177
00:10:05,470 --> 00:10:07,470
olabilir diye düşünüyorum. 
Öyle bir şey olsa Doğru 

178
00:10:07,470 --> 00:10:10,270
diyorsun, şey tarafı da var. 
Sen sibirya tarafına değindin. 

179
00:10:10,270 --> 00:10:14,230
Alaska tarafında da böyle çok 
sığ olan bir gölde önce folk 

180
00:10:14,230 --> 00:10:16,510
balıkları fark etmiş bu 
fokurdamaları. 

181
00:10:16,510 --> 00:10:20,920
Çünkü zemin. 
Yukarıya doğru günde yaklaşık 10

182
00:10:20,920 --> 00:10:22,760
ton metan gazı salınımı oluyor 
mu? 

183
00:10:22,760 --> 00:10:26,080
Inanılmaz bir kaynaktan 
bahsediyoruz ki biraz önce de 

184
00:10:26,080 --> 00:10:29,320
söylediğim gibi aslında hani 
bilinmeyen hani öngörülemeyen. 

185
00:10:29,320 --> 00:10:31,920
Çünkü haritaları olmayan bir 
taraf senin de biraz önce 

186
00:10:31,920 --> 00:10:35,320
değindiğin gibi bilim 
adamlarının hesaba katmadığı 

187
00:10:35,400 --> 00:10:37,680
böyle. 
Hani bazı sapmalar olur ya 

188
00:10:37,680 --> 00:10:39,200
hesaplamalarda. 
Evet. 

189
00:10:39,200 --> 00:10:42,840
Bu bambaşka bir yere götüren bir
durum denklemi. 

190
00:10:42,840 --> 00:10:46,000
Çünkü yeni bir oluşum bu yeni 
bir oluşum önceden olmuyormuş. 

191
00:10:46,000 --> 00:10:49,840
Bu fokurdamalar ve düzenler. 
Ve bununla birlikte şey zaten bu

192
00:10:49,880 --> 00:10:52,960
hani düzenlerin çukurların 
artmasıyla birlikte biraz önce 

193
00:10:52,960 --> 00:10:55,640
değindin. 
Sibirya'da tarihin en sıcak 

194
00:10:55,640 --> 00:10:58,360
biraz önce değindin. 
Sibirya'da tarihin en yüksek 

195
00:10:58,360 --> 00:11:02,360
sıcaklıkları ölçülmeye başlanmış
ki zaten hani içinde karbon ve 

196
00:11:02,360 --> 00:11:05,320
hidrojen barındıran yanıcı bir 
gazdan bahsediyoruz. 

197
00:11:05,320 --> 00:11:08,120
Metan gazından hani bu patlama 
efekti? 

198
00:11:08,240 --> 00:11:11,440
Verilmiş gibi gözüken düdenler 
aslında bir tarafıyla da 

199
00:11:11,440 --> 00:11:13,640
patlamış oluyor. 
Sanırım değil mi? 

200
00:11:13,680 --> 00:11:16,200
Evet, yok patlamış oluyorlar 
zaten kesinlikle. 

201
00:11:16,800 --> 00:11:21,080
Bazen etrafında o yoğun 
etrafında olan kalıntıların 

202
00:11:21,080 --> 00:11:24,560
metrelerce uzaklarda bulunduğu 
kanıtlanmış bir şey. 

203
00:11:24,560 --> 00:11:28,320
Yani hatta 500 m öteye öteye 
kadar ulaşmış parçacıklar bile 

204
00:11:28,320 --> 00:11:30,400
bulmuşlar. 
Düden çıkan kesinlikle 

205
00:11:30,400 --> 00:11:32,400
patlamadan dolayı oluştuğu 
düşünülüyor. 

206
00:11:32,560 --> 00:11:35,200
Yalnız görüntülere baktığın 
zaman Cihan bilim kurgu 

207
00:11:35,200 --> 00:11:36,720
filminden bir sahne gibi 
duruyor. 

208
00:11:36,720 --> 00:11:39,840
Bu çukurlar ve düdenler 
gerçekten yani. 

209
00:11:40,080 --> 00:11:42,840
Kesinlikle sanki hani şeyde? 
Orada olmak istemezdim. 

210
00:11:43,440 --> 00:11:49,400
Evet, çünkü karbonun hapsolduğu 
o donuk madde siyahlaşıyor ve 

211
00:11:49,560 --> 00:11:51,280
sürreal bir görüntü ortaya 
çıkıyor. 

212
00:11:51,280 --> 00:11:53,840
Çıkar abi düne baktığın zaman 
simsiyah çünkü içi. 

213
00:11:53,840 --> 00:11:57,840
Sonsuz bir delik gibi. 
Evet ya şeyi biraz gelmek 

214
00:11:57,840 --> 00:12:00,200
istiyorum. 
Parmaffers yani bu. 

215
00:12:00,760 --> 00:12:04,200
Daimi donun ne zaman böyle bir 
şey olduğunu yani bunun ne zaman

216
00:12:04,200 --> 00:12:07,280
daimi don diyebiliyoruz? 
Parmafırs diye biliyoruz ilginç 

217
00:12:07,280 --> 00:12:10,600
hoşuma gitti. 
Bu istatistik herhangi bir alan 

218
00:12:10,600 --> 00:12:14,680
2 yıl üst üste kesintisiz 32 
faren nightın altında 

219
00:12:14,680 --> 00:12:17,640
kalabilirse oraya parmafürs 
demeye başlamış. 

220
00:12:17,640 --> 00:12:22,280
Bilim adamları sadece 2 yıl ama 
Rusya, alaska senin bahsettiğin 

221
00:12:22,280 --> 00:12:25,920
bölgesi, amerika'nın Rusya ve 
kanada'da en çok bu parmafors 

222
00:12:25,920 --> 00:12:28,520
bölgeler var. 
Yani bu bahsettiğimiz sorunun 

223
00:12:28,520 --> 00:12:31,040
bulunduğu ülkeler bu ülkeler 
olacak. 

224
00:12:31,120 --> 00:12:33,840
Neden ülkeler diyorum? 
Burada önemli insanlara da 

225
00:12:33,840 --> 00:12:36,840
etkisi var bunun yani bu 
erimenin ve sonrasında 

226
00:12:36,840 --> 00:12:39,800
düzenlerin oluşması ve 
sonrasında gazların artması ve 

227
00:12:39,840 --> 00:12:44,000
tabakanın yumuşayıp da çökmeye 
başlaması, yenişileri çıkışlar 

228
00:12:44,000 --> 00:12:46,760
olmasının bir sonucu. 
Sonucu var. 

229
00:12:46,870 --> 00:12:49,910
Mesela ormanlarda kaymalar 
oluşmaya başlamış. 

230
00:12:49,910 --> 00:12:53,190
Bu kısımlarda yerlilerin 
yaşadığı ağaçlar yıkılmaya 

231
00:12:53,190 --> 00:12:55,070
başlıyorlar. 
Yan yapmaya başlıyorlar. 

232
00:12:55,070 --> 00:12:58,070
Ormanlarda çok ciddi sıkıntılar 
oluşmaya başlamış. 

233
00:12:58,190 --> 00:13:01,870
Ondan sonra bilmiyorum bakmaya 
fırsatın oldum ama bazı 

234
00:13:01,870 --> 00:13:05,870
balıkçılıkla geçinen alaska'da o
kısımlara yakın yerlerde yaşayan

235
00:13:05,870 --> 00:13:08,550
insanların evleri yerlerinden 
oynamaya başlıyor. 

236
00:13:08,550 --> 00:13:10,710
Çünkü altındaki tabakalar 
yumuşamaya başlıyor. 

237
00:13:10,710 --> 00:13:13,750
Çünkü altında dediğin gibi 
neredeyse fokurdayan gazlar 

238
00:13:13,750 --> 00:13:16,990
eriyen buzlar var. 
Evlerini nasıl kolay bir şekilde

239
00:13:16,990 --> 00:13:20,230
taşıyabilirler? 
Bunun teknolojisiyle veya işte 

240
00:13:20,270 --> 00:13:22,230
transformasyonuyla uğraşan 
insanlar var. 

241
00:13:22,230 --> 00:13:25,150
Artık evimizi nereye, nasıl 
taşıyabiliriz şeklinde. 

242
00:13:25,150 --> 00:13:28,230
Onun dışında tüm bu salonlar 
gazlarını etrafta hayvanların 

243
00:13:28,230 --> 00:13:31,310
dinamiği değişmeye başlıyor. 
Zaten hayvancılıktan geçiniyor, 

244
00:13:31,310 --> 00:13:34,510
bu insanlar yine bir sıkıntı var
yani uzun vadede tabii ki de 

245
00:13:34,510 --> 00:13:37,630
bütün dünyaya tehdidi var ama 
kısa vadede şu anda etkilenmeye 

246
00:13:37,630 --> 00:13:39,630
başlamış bile. 
Orada yaşayan insanlar Doğal 

247
00:13:39,630 --> 00:13:43,030
olarak hani bizde bir noktada 
etkilenmeye başlayacağız. 

248
00:13:43,030 --> 00:13:46,630
Hep şey söylenirdi ya. 
Hani küresel ısınmayla birlikte 

249
00:13:46,630 --> 00:13:49,790
kutuplar daha. 
Çil alanlar olacak yeşil 

250
00:13:49,790 --> 00:13:52,510
bölgeler olacak ilerleyen 
zamanda da hani daha 

251
00:13:52,510 --> 00:13:55,710
yaşanılabilir? 
Bölge olarak dünyada gözüküyor. 

252
00:13:55,750 --> 00:13:59,030
Çünkü hani ekvatoru düşünürsek 
güneş ışınlarına indik. 

253
00:13:59,030 --> 00:14:01,990
Geldiği yer yukarıya doğru 
gittikçe aslında hayat biraz 

254
00:14:01,990 --> 00:14:05,830
daha yeni düzende yeni dünyada 
yaşanılabilir olacak gibi 

255
00:14:05,830 --> 00:14:08,230
gözüküyordu. 
Ama sanki bu çukurlarla birlikte

256
00:14:08,230 --> 00:14:09,950
o bölgenin. 
Bir soru. 

257
00:14:09,950 --> 00:14:13,230
Işareti de olmaya başladı çünkü 
hani oradaki gaz salınımının 

258
00:14:13,230 --> 00:14:16,390
noktası biliniyor ya öte noktası
biraz önce bahsettiğim hani 

259
00:14:16,390 --> 00:14:19,390
günde 10 ton mete gazı sadece 
küçücük bir bölgede 

260
00:14:19,390 --> 00:14:23,070
salınabiliyorsa altında neler 
neler yatıyor da olabilir. 

261
00:14:23,070 --> 00:14:27,030
O yüzden dünyayı aslında çok da 
güzel günler beklemiyor mu diye 

262
00:14:27,030 --> 00:14:28,630
bir düşünüyorum yani bir 
taraftan. 

263
00:14:28,630 --> 00:14:32,550
Yani biz insan olarak bu konuda 
çok iyiyiz. 

264
00:14:32,670 --> 00:14:36,470
Yani insanı beklemiyor mu diye 
sorabiliriz ama aynı zamanda 

265
00:14:36,470 --> 00:14:38,390
üzerimize düşeni de güzelce 
yapıyor muyuz? 

266
00:14:38,390 --> 00:14:40,910
Onu da sorabiliriz. 
Mesela badagayka diye bir 

267
00:14:41,030 --> 00:14:43,710
bölgesi var. 
Rusya'nın permanops ve 

268
00:14:43,830 --> 00:14:47,350
buzullardan oluşan yine sibirya 
ya da gitmişler orada evleri 

269
00:14:47,350 --> 00:14:50,150
buzları kırıp bir tan. 
Yol yapmaya çalışmışlar. 

270
00:14:50,150 --> 00:14:54,950
Yolu yapmak için açtıkları 
alanda güneşe maruz kaldığı için

271
00:14:55,110 --> 00:14:57,510
parmaforsun erimesine vesile 
oluyor. 

272
00:14:57,510 --> 00:15:01,030
Permafos eriyince metan gazları 
salınıyor, metan gazları 

273
00:15:01,030 --> 00:15:03,510
salındıkça yine parmafors 
eriyor. 

274
00:15:03,510 --> 00:15:07,150
Buna da ne deniyormuş? 
Bilimde pozitif feedback sicle 

275
00:15:07,150 --> 00:15:10,510
yani bir bir şey başlatıyorsun, 
bir daha dönüş yok, saldıkça 

276
00:15:10,510 --> 00:15:14,070
eriyor, erikçe salıyor, saldıkça
eriyor, eredikçe salıyor Cihan 

277
00:15:14,070 --> 00:15:19,190
bu badagayka da yol yapmak için 
bir yer açıyorlar. 10 yıl sonra 

278
00:15:19,190 --> 00:15:22,390
o kesilen ağaçlar yapılan 
yollardan sonra bir oyuk 

279
00:15:22,390 --> 00:15:25,270
başlamış, 10 yıl önce, 10 yıl 
sonra şu an günümüze bile hala 

280
00:15:25,270 --> 00:15:27,510
devam ediyor. 
Dronla görüntülerini çekmişler 

281
00:15:27,510 --> 00:15:32,150
yani durmayacak bütün buzları 
eriyen ve kocaman bir insan 

282
00:15:32,150 --> 00:15:35,510
yapımı dünden gibi bir şey 
oluşmuş orada hani biz sadece 

283
00:15:36,200 --> 00:15:38,040
Biz sadece nereye doğru 
gidiyoruz böyle? 

284
00:15:38,040 --> 00:15:41,120
Apakalptik oldu. 
Bölüm ama zaten o endişeden 

285
00:15:41,120 --> 00:15:43,240
dolayı da bu konuyu birazcık 
seçmek istedik. 

286
00:15:43,240 --> 00:15:45,480
Hani sadece nereye gidiyoruz 
değil, aynı zamanda nereye 

287
00:15:45,480 --> 00:15:48,960
giderken de ne yapıyoruz da 
biraz konuşmamız gerekiyor. 

288
00:15:48,960 --> 00:15:52,560
Hani yol yapmak önemli bunu 
biliyorsun konuşuyoruz zaman 

289
00:15:52,560 --> 00:15:54,400
zaman bölümde. 
Duble duble. 

290
00:15:54,400 --> 00:15:58,320
Duble yollar yapmak önemli ama 
sibirya'da da ebesinin şeyinde 

291
00:15:58,320 --> 00:16:01,320
de yapmayı veriydiniz. 
Yani mesela orayı da rahat 

292
00:16:01,320 --> 00:16:04,720
bırakın. 
Yani böyle sonuçlar araştırmadan

293
00:16:04,720 --> 00:16:08,280
yaptığın zaman böyle şeylere 
sebep olabiliyor ve depremler 

294
00:16:08,280 --> 00:16:11,960
fay hatları yani uzun uzun 
bunları konuşurduk ama kıvamında

295
00:16:11,960 --> 00:16:14,520
bırakacağım. 
Ama bu fay hatlarının bile bu 

296
00:16:14,520 --> 00:16:17,960
metan gazlarının salınmasında 
çok önemli rol oynadığı bir 

297
00:16:17,960 --> 00:16:20,400
dönemdeyiz. 
Hani nasıl diyeyim sana dünya 

298
00:16:20,400 --> 00:16:25,400
kıvranıyor ve bir şekilde nefes 
almaya çalışıyor bu sırada da. 

299
00:16:25,480 --> 00:16:27,800
Başımıza gelen şeyleri burada da
biz anlatmış oluyoruz. 

300
00:16:27,800 --> 00:16:30,360
Seninle herhalde birazcık şey 
şansızlığımız var. 

301
00:16:30,360 --> 00:16:33,480
Böyle gençken bu konular hiç 
konuşulmazdık. 

302
00:16:33,480 --> 00:16:36,920
Garip bir jenerasyonuz. 
Bu yaşlara geldiğimizde artık 

303
00:16:37,040 --> 00:16:39,800
pik yaptı bu konular. 
Ama. 

304
00:16:39,880 --> 00:16:44,880
Tabi ki hani günümüz dünyasının 
da evrilmesiyle birlikte bu hale

305
00:16:44,880 --> 00:16:48,950
geldi diye düşünebiliriz. 
Bazı bilim adamları, bu 

306
00:16:49,070 --> 00:16:51,870
düdenlerin, çukurların buzluk 
çağından beri aslında 

307
00:16:51,870 --> 00:16:54,870
süregeldiğini söylüyorlar ya da 
düşünüyorlar diyeyim. 

308
00:16:54,870 --> 00:16:59,150
Fakat hani bu seviye hızlanması 
senin de biraz önce ifade 

309
00:16:59,150 --> 00:17:01,990
ettiğin şekilde insan etkisiyle 
oluyor. 

310
00:17:01,990 --> 00:17:05,470
Belki binlerce yıl sonra olacak 
şeyleri biz ne bileyim, onlarca 

311
00:17:05,470 --> 00:17:09,310
yıl sonra görmeye başlıyoruz. 
Bu da tekrara girecek ama belki 

312
00:17:09,310 --> 00:17:17,890
de bizim şanssızlığımız. 
Ne öneriyoruz kısmıyla bir kez 

313
00:17:17,890 --> 00:17:20,410
daha sen dinleyin, 
karşısındayız. 

314
00:17:20,410 --> 00:17:23,329
Her zaman olduğu gibi bazı 
önerilerimiz var ve sevgili 

315
00:17:23,329 --> 00:17:27,650
sametcim sesi biraz sert olsa da
arkasındaki tişörtlerle daha 

316
00:17:27,650 --> 00:17:30,650
önceki bölümlerde ifade 
ettiğimiz gibi karşımızda. 

317
00:17:30,890 --> 00:17:33,330
Bugün bölümle alakalı ilk 
önerim. 

318
00:17:33,450 --> 00:17:38,930
Arctic sces, youtube videosu 
nowa ve PBS in yaptığı bir 

319
00:17:38,930 --> 00:17:41,930
saatlik belgesel. 
Bugün burada konuştuklarımızın 

320
00:17:41,930 --> 00:17:44,840
çoğunu ve daha fazlasını orada 
bulabilir insanlar. 

321
00:17:45,070 --> 00:17:49,310
Onun dışında da çok uzatmadan, 
sesime de birazcık dinlenme 

322
00:17:49,390 --> 00:17:54,480
şansı vermek adına ilk şarkıyı. 
Spotify söyleyeyim. 

323
00:17:54,480 --> 00:17:55,640
Gibi oldu. 
Ekşi şarkı. 

324
00:17:55,840 --> 00:17:57,560
Söylediğimde sesim kendine 
gelsin. 

325
00:17:58,360 --> 00:18:02,640
Bu vesileyle bugün buraya 
gelenlere teşekkür ediyor, son 2

326
00:18:02,640 --> 00:18:05,280
şarkımla bu podcasti 
kapatıyorum. 

327
00:18:05,440 --> 00:18:10,720
Birincisi serapim grubundan call
of mine, ikincisi de rodi 

328
00:18:10,720 --> 00:18:15,480
dünyada isimli gruptan ed 
şarkısı bunları Spotify, deaser 

329
00:18:15,480 --> 00:18:17,960
ve youtube'da bulunan şarkı 
listemize ekleriz. 

330
00:18:18,040 --> 00:18:21,720
Sevgili, dinleyen sen ve ben 
bunun keyfini sürebilmek için 

331
00:18:21,720 --> 00:18:23,600
diyelim ve kulaklarımıza sana 
çevire. 

332
00:18:23,600 --> 00:18:25,880
Teşekkürler. 
Samet önerilerin için bende bir 

333
00:18:25,880 --> 00:18:29,680
tane senin belgeselinin böyle 
yavru belgesel niteliğinde 

334
00:18:29,680 --> 00:18:32,080
olacak. 
Wonder last kanalında vay 

335
00:18:32,080 --> 00:18:36,320
mesefingos arsadanlığı appleing 
in the Artvin diye bir kısa işin

336
00:18:36,360 --> 00:18:38,920
özeti böyle. 
Adı uzun videosu kısa. 

337
00:18:38,920 --> 00:18:41,880
Bir saat kim izleyecek? 
Samet in önerdiği videoya değil.

338
00:18:42,840 --> 00:18:45,600
Can önerdiği videoya al dakika 
15 dakikada bu zıplayıp 

339
00:18:45,600 --> 00:18:48,070
izleyelim. 
Jenerasyonel bir öneri olmuş. 

340
00:18:48,070 --> 00:18:52,110
Biliyorsun, eski bomerlar bir 
saat 3 saat otursun izlesin. 

341
00:18:52,310 --> 00:18:55,070
Yeniler de 10 dakikadan 
sonrasını kapatıyor. 

342
00:18:55,350 --> 00:18:58,990
En azından güzel. 
Oluyor sen seversin 2 ikisi 

343
00:18:58,990 --> 00:19:01,790
falan youtube videolarını 
izlemeyi ama o da çok hızlı 

344
00:19:01,790 --> 00:19:03,470
oluyor. 
O yüzden dolayı bu. 

345
00:19:03,470 --> 00:19:07,710
Sakin Metin. 
Bir ikisi de biriks de izlenir. 

346
00:19:07,710 --> 00:19:11,630
Bir video onu tavsiye ediyorum. 
2 tane de rekabiye dinlemesine 

347
00:19:11,630 --> 00:19:15,430
şarkı önerim var. 
Uzun zamandır önermemişiz deyip 

348
00:19:15,430 --> 00:19:18,350
bir tane bizim efsanelerden bir 
şarkı önermek istiyorum. 

349
00:19:18,430 --> 00:19:22,710
Michael twan'a dan you aint the 
problem şarkısı bir diğeri ise 

350
00:19:22,710 --> 00:19:26,550
hannes sen water babe 
stockholmswei isimli. 

351
00:19:27,360 --> 00:19:31,400
Yine az sesli harfli bir şarkı 
önereyim dedi. 

352
00:19:31,400 --> 00:19:33,120
Sevgili sami. 
Yine buldumlar. 

353
00:19:33,160 --> 00:19:36,080
Bunlar heykabilir, dinlenmesi. 
Play listelerimizde Spotify, 

354
00:19:36,080 --> 00:19:39,320
deaser ve youtube'da olacak. 
Sevgili, dinleyen evet as 

355
00:19:39,320 --> 00:19:40,880
sesler. 
Şarkıları seviyoruz. 

356
00:19:40,880 --> 00:19:45,160
Ben şöyle söyleyeyim, dinleyene 
senin kivanu kan gelmişse orada 

357
00:19:45,160 --> 00:19:48,040
sonbaharda gelmiştir. 
Diyelim orada bayrağı göndere 

358
00:19:48,040 --> 00:19:49,960
çekip sevgili dinleyene de 
teşekkür edelim. 

359
00:19:49,960 --> 00:19:53,360
Bu bölümde bize yolculuğumuzda 
her zaman olduğu gibi eşlik 

360
00:19:53,360 --> 00:19:56,120
ettiği için hekabepodcast.com 
üzerinden bize 

361
00:19:56,120 --> 00:19:58,760
ulaşabiliyorsunuz. 
Her zaman bildiğiniz üzere onun 

362
00:19:58,760 --> 00:20:02,120
dışında tiktok hariç sametin 
tırnak içinde her zaman ifade 

363
00:20:02,120 --> 00:20:04,640
ettiği gibi sosyal mecralarda 
bulunuyoruz. 

364
00:20:04,640 --> 00:20:08,120
Instagram, Facebook, youtube, 
Twitter değil x artık. 

365
00:20:09,400 --> 00:20:15,040
Onun dışında patreon'da eğer bir
kahve bir hatıra bir bölüm 

366
00:20:15,040 --> 00:20:17,600
önerisiyle karşımıza gelmek 
istiyorsanız, bizi patron 

367
00:20:17,600 --> 00:20:20,040
üzerinden de bulabiliyorsunuz. 
Sevgili dinleyen önceki. 

368
00:20:20,040 --> 00:20:22,200
Sorunuza linki. 
Var buluşalım, değil mi sana? 

369
00:20:22,200 --> 00:20:23,960
Hiç aynen öyle temizle linki 
var. 

370
00:20:23,960 --> 00:20:29,440
Patreonunda önceki sonraki 
ortadaki yeniki ne ki bölüm 

371
00:20:29,440 --> 00:20:33,040
istiyorsanız orada buluşmak 
vesilesiyle hepinize hoşça 

372
00:20:33,040 --> 00:20:34,240
kalın. 
Bay bay. 

373
00:20:48,930 --> 00:20:54,060
Hayat kaçırmayalım. 
Hayat kaçırmıyor. 

374
00:21:00,920 --> 00:21:03,000
Ve hayat gıcıklıyım, uykudur.