1
00:00:00,190 --> 00:00:02,910
Mijn opa was koeienboer. 
Wij hadden thuis vroeger zelfs 

2
00:00:02,950 --> 00:00:04,990
kalfjes, Omdat mijn vader van 
die boerderij kwam. 

3
00:00:05,030 --> 00:00:06,670
En dus Ik heb ook niks tegen die
koeien. 

4
00:00:06,670 --> 00:00:09,470
Ik vind ook dat die koeien 
moeten blijven, dus het idee is 

5
00:00:09,470 --> 00:00:13,830
dat je dan hooiland gaat creëren
in plaats van grasland voor die 

6
00:00:13,830 --> 00:00:18,670
koeien en dat je zeg maar, een 
gedeelte van dat gebied gaat 

7
00:00:18,670 --> 00:00:21,590
vernatten door middel van die 
cranberry velden en sinds 

8
00:00:21,590 --> 00:00:24,110
Wageningen erbij is gekomen. 
Ook rijstvelden. 

9
00:00:25,890 --> 00:00:29,610
Welkom bij weer een aflevering 
van de voedselboskaas vind je de

10
00:00:29,610 --> 00:00:31,530
gesprekken in deze podcast 
belangrijk. 

11
00:00:31,810 --> 00:00:34,210
Help ons dan om ze mogelijk te 
blijven maken. 

12
00:00:34,530 --> 00:00:37,490
Je vindt de donatielk op 
voedselboskaas.nl. 

13
00:00:42,190 --> 00:00:44,430
Dan komt er een bak regen aan, 
hopelijk ook Misschien. 

14
00:00:44,430 --> 00:00:46,870
Wel, er komt ook een bak regen 
aan, want woensdag, maar die 

15
00:00:46,870 --> 00:00:50,110
schuift ook al al dagen vooruit.
Ja, Dat is hier eigenlijk ook 

16
00:00:50,110 --> 00:00:51,110
zo, ja. 
Ja. 

17
00:00:52,270 --> 00:00:55,630
Nou, zit jij er goed bij? 
Ik Als ik zo zit prima. 

18
00:00:56,750 --> 00:00:59,030
Ja, Ik vind dit ook lekkerder 
praten zo zit. 

19
00:00:59,150 --> 00:01:01,790
Ja goede radiostem ja OK is 
goed, jij kan ook alles goed 

20
00:01:01,790 --> 00:01:04,390
horen, Marieke. 
Ik kan alles uitstekend horen. 

21
00:01:04,430 --> 00:01:06,270
Ja, heerlijk. 
Nou, dan ben je aan de beurt 

22
00:01:06,270 --> 00:01:09,430
voor de voor het zinnetje. 
Ja, nou, daar gaan we dan. 

23
00:01:11,560 --> 00:01:14,680
Dit is het vierde seizoen van de
voedselboskast, waarin Frank 

24
00:01:14,680 --> 00:01:17,960
Gorter en Marieke Karsen de 
vraag centraal stellen, wat is 

25
00:01:17,960 --> 00:01:21,920
gezondheid, wat is gezonde 
voeding of een gezonde bodem? 

26
00:01:22,120 --> 00:01:25,000
Maar ook wat zijn gezonde 
manieren om Samen te leven en te

27
00:01:25,000 --> 00:01:27,480
werken? 
En wat is een gezonde economie 

28
00:01:27,920 --> 00:01:31,200
en hoe komt het dat we al die 
ongezondheid zo makkelijk 

29
00:01:31,200 --> 00:01:34,120
accepteren? 
Deze vragen lijken de open deur.

30
00:01:34,120 --> 00:01:36,640
Maar Als we beter kijken, blijkt
het allemaal nog niet zo 

31
00:01:36,640 --> 00:01:38,800
eenduidig. 
Daarom vragen we ons in dit 

32
00:01:38,800 --> 00:01:41,800
seizoen af hoe voedselbossen 
bijdragen aan het gezonder maken

33
00:01:41,800 --> 00:01:46,950
van onszelf en ons ecosysteem. 
In ons economisch systeem zou je

34
00:01:46,950 --> 00:01:50,350
ook nog kunnen zeggen, ja, want 
Als het economiesysteem het niet

35
00:01:50,350 --> 00:01:52,910
draagt, dan moet je wel op een 
gegeven moment naar iets anders.

36
00:01:52,910 --> 00:01:55,950
Toe, ja ja en ik zou dan daarbij
willen voegen. 

37
00:01:55,950 --> 00:01:58,510
Ook het sociale systeem, de 
sociale context van hoe we met 

38
00:01:58,510 --> 00:02:00,150
elkaar omgaan en met met het 
landschap. 

39
00:02:01,720 --> 00:02:02,840
En, We hebben hele interessante 
gras. 

40
00:02:02,840 --> 00:02:04,600
We hebben altijd interessante 
gras, maar nu hebben wij een 

41
00:02:04,600 --> 00:02:07,240
interessant gras waar wij ook 
een nog een leuk verleden mee 

42
00:02:07,240 --> 00:02:09,199
hebben. 
Ja. 

43
00:02:10,919 --> 00:02:16,190
Sander Goedeveld welkom. 
In de corona tijd gingen wij van

44
00:02:16,270 --> 00:02:18,790
eigenlijk niet digitaal naar 
digitaal, hè? 

45
00:02:18,790 --> 00:02:22,510
Spraken we elkaar, Marieke, dat 
we zeiden, OK, Dit is de kans nu

46
00:02:22,510 --> 00:02:25,030
eigenlijk om ons digitale 
platform te maken. 

47
00:02:25,190 --> 00:02:26,830
Maar daar moeten we ook filmpjes
gaan maken. 

48
00:02:26,830 --> 00:02:30,070
En ja, dus dat er een cameraman 
in onze cursus. 

49
00:02:30,630 --> 00:02:32,630
Ja, Het was eigenlijk. 
We hadden de eerste cursus dag 

50
00:02:32,630 --> 00:02:36,910
gehad en zeg maar, de week 
daarna ging alles in lockdown. 

51
00:02:37,510 --> 00:02:39,840
Zo was het toch hè? 
Maar ze. 

52
00:02:39,840 --> 00:02:42,520
Hebben wel de eerste les gehad. 
Ja, en in die eerste les hadden 

53
00:02:42,520 --> 00:02:45,200
we inderdaad ontdekt dat we een 
cameraman In de In de groep 

54
00:02:45,200 --> 00:02:48,310
hadden van de basistraining. 
Daar hebben we wel even nog een 

55
00:02:48,310 --> 00:02:51,990
paar weken over gedaan voordat 
we dat allemaal Iedereen stopte 

56
00:02:51,990 --> 00:02:55,670
toen Maar ik geloof. 3 weken 
later stonden we met zijn drieën

57
00:02:55,670 --> 00:02:59,790
in het eerste voedselbos om dan 
onze cursisten maar een digitale

58
00:02:59,790 --> 00:03:02,670
excursie te geven in plaats van 
een een echte. 

59
00:03:03,310 --> 00:03:06,750
En toen hebben we uiteindelijk 3
4 opnames gemaakt. 

60
00:03:08,240 --> 00:03:10,080
Ja ja want. 
Dan kan mijn eigenlijk mijn 

61
00:03:10,080 --> 00:03:12,520
oude. 
Kwijtronen geweest? 

62
00:03:12,520 --> 00:03:14,120
Ja. 
Ja dus dat kwam eigenlijk 

63
00:03:14,120 --> 00:03:17,870
perfect bij elkaar allemaal. 
Marieke de presentator en wij 

64
00:03:18,710 --> 00:03:20,070
beeld en geluid. 
Ging fantastisch. 

65
00:03:20,070 --> 00:03:22,390
Het mocht ook precies hè? 
Met 3 mocht je geloven toen op 

66
00:03:22,390 --> 00:03:24,430
op pad of of met uiteindelijk ja
zoiets. 

67
00:03:24,430 --> 00:03:26,150
Ja, ja, er. 
Waren Natuurlijk met 4. 

68
00:03:26,150 --> 00:03:28,630
Ja want maar ja, we wilden 
afstand, dus dat kwam helemaal 

69
00:03:28,630 --> 00:03:29,110
goed. 
Ja. 

70
00:03:29,350 --> 00:03:33,030
Ja buiten in het voedselbos ja, 
dat kan wel goed, Maar dat kwam 

71
00:03:33,030 --> 00:03:35,910
dus heel mooi bij elkaar. 
Ja ik, Ik heb daar ook heel veel

72
00:03:35,910 --> 00:03:37,990
aan gehad, want Ik was 
Natuurlijk in eerste instantie 

73
00:03:37,990 --> 00:03:41,550
cursist en toen kwam deze vraag 
en toen heb ik daar toen meteen 

74
00:03:41,550 --> 00:03:44,360
ja op gezegd. 
En voor mij was het, dus Ik was 

75
00:03:44,360 --> 00:03:46,800
heel intensief aan het filmen en
dan was Marieke het interview 

76
00:03:46,800 --> 00:03:48,120
aan het doen en jij eet geluid, 
maar dan. 

77
00:03:49,510 --> 00:03:52,470
Na zo een dag heb je alles al 
een keer dus meegemaakt ik door 

78
00:03:52,470 --> 00:03:54,910
die lens en ook met het geluid 
en dan kregen we daarna de les 

79
00:03:54,910 --> 00:03:56,710
en kon je het ook nog eens een 
keer terugkijken, dus Ik heb 

80
00:03:56,710 --> 00:03:58,710
eigenlijk alles 3 keer voorbij 
gehaald, dus Dat is voor mij een

81
00:03:58,710 --> 00:04:03,550
enorm goed leerjaar geweest. 
Jaqua voedselbos ja technieken 

82
00:04:03,830 --> 00:04:05,790
ja. 
Jij was dus cameraman, je werkte

83
00:04:05,790 --> 00:04:08,430
voor de VPRO en. 
Veel omroep ja, Ik was 

84
00:04:08,430 --> 00:04:10,710
freelance, dus Ik had geen baas,
Maar ik. 

85
00:04:10,710 --> 00:04:11,990
Ik deed veel voor de publieke 
omroep. 

86
00:04:11,990 --> 00:04:15,480
Ja, klopt. 
En je dacht nou, laat ik eens 

87
00:04:15,480 --> 00:04:17,040
een cursus voedselbossen doen 
hoe. 

88
00:04:17,040 --> 00:04:19,720
Hoe kwam jij op de gedachte toen
om een cursus voedselbossen te 

89
00:04:19,720 --> 00:04:21,920
gaan doen? 
Ja nou, er zit wel wat. 

90
00:04:23,350 --> 00:04:25,830
Is wel wat aan vooraf gegaan. 
Ik ben sowieso opgegroeid onder 

91
00:04:25,830 --> 00:04:27,590
Eindhoven aan de rand van den 
Bosch. 

92
00:04:27,590 --> 00:04:30,470
Ons ons Huis stond gelukkig aan 
de rand van Den Bosch en er 

93
00:04:30,510 --> 00:04:33,230
waren voor mij toen geen 
grenzen, dus Ik was altijd in 

94
00:04:33,230 --> 00:04:35,590
het bos. 
Ik denk dat dat zeker iets met 

95
00:04:35,590 --> 00:04:39,110
mij heeft gedaan. 
Dus Ik heb me altijd verbonden 

96
00:04:39,110 --> 00:04:43,350
gevoeld met de natuur en met de 
aarde en met het heelal of het 

97
00:04:43,350 --> 00:04:45,190
hele al, zoals mijn kinderen 
zeggen, Ik heb me altijd 

98
00:04:45,190 --> 00:04:47,910
verbonden gevoeld met de met het
levende om me heen, behalve de 

99
00:04:47,910 --> 00:04:50,310
Mensen, zeg maar ook dus de 
Mensen heb ik ook bewinds eens 

100
00:04:50,310 --> 00:04:52,630
mee hoor, Maar ik heb altijd ja,
ik voel me thuis. 

101
00:04:53,970 --> 00:04:56,170
Dus altijd al ook interesse 
gehad? 

102
00:04:56,170 --> 00:04:58,810
Ik heb ook al toen ook al wel 
iets gelezen over voedselbossen 

103
00:04:58,810 --> 00:05:01,170
en dat er varkens in rondliepen 
en zo en dat soort dingen. 

104
00:05:01,170 --> 00:05:04,250
En Ik was ook al met mijn 
camerawerk al wel zo ver dat ik 

105
00:05:04,250 --> 00:05:05,650
dacht van, wil ik dit blijven 
doen? 

106
00:05:07,180 --> 00:05:08,620
En toen ben ik ook ziek 
geworden. 

107
00:05:08,620 --> 00:05:13,220
Ik heb kanker gehad een enorme, 
heftige chemopperiode gehad van 

108
00:05:13,220 --> 00:05:15,260
een jaar lang, want het kwam 
heel snel terug, dus Dat was 

109
00:05:15,260 --> 00:05:18,220
enorm aftakelend lichamelijk in 
ieder geval. 

110
00:05:18,500 --> 00:05:20,940
En toen wilde ik herstellen 
lichamelijk en toen heeft iemand

111
00:05:20,940 --> 00:05:23,620
een vriendin van mij me erop 
geweest dat je vrijwilligerswerk

112
00:05:23,620 --> 00:05:25,820
kon doen bij Staatsbosbeheer in 
Amsterdam Noord. 

113
00:05:25,820 --> 00:05:30,940
Bij een boswachter, Nico Dekker.
Die beheert daar varkensland. 

114
00:05:30,940 --> 00:05:34,020
Zo heet dat en Dat is 
Veenweidegebied boven Amsterdam,

115
00:05:34,020 --> 00:05:36,060
waar ook een aantal boertjes op 
zitten. 

116
00:05:36,420 --> 00:05:38,900
Maar het is met name 
natuurgebied en dat dat dat 

117
00:05:38,900 --> 00:05:40,940
hielp ik hem twee dagen In de 
week met een aantal andere 

118
00:05:40,940 --> 00:05:43,020
vrijwilligers beheren. 
En toen dacht ik van ja, dit 

119
00:05:43,020 --> 00:05:44,500
beheer vind ik eigenlijk zo 
gaaf. 

120
00:05:44,580 --> 00:05:46,380
Dit past veel meer bij wie Ik 
ben. 

121
00:05:46,940 --> 00:05:48,620
Ik kom eigenlijk ook weer je 
jeugd Misschien terug. 

122
00:05:48,660 --> 00:05:50,580
Ja, het kwam allemaal terug en 
en ik voelde. 

123
00:05:50,580 --> 00:05:53,580
Ik voelde gewoon aan mijn hart, 
zeg Maar dat het klopte en toen 

124
00:05:53,580 --> 00:05:55,100
dacht ik van ja, dan moet ik dus
meer mee. 

125
00:05:55,100 --> 00:05:58,060
En toen kwam er weer een andere 
verdiender die zei, ja, dus dan 

126
00:05:58,140 --> 00:06:01,500
ken je voedsel uit het bos al. 
De cursus en toen zei ik nee, en

127
00:06:01,500 --> 00:06:02,660
dat heb ik meteen niet 
geschreven. 

128
00:06:02,700 --> 00:06:06,020
Gewoon hoppakee. 
Hoppakee ja en van het eco het 

129
00:06:06,020 --> 00:06:08,940
ander en we moesten toen een 
soort casus maken voor jezelf om

130
00:06:08,940 --> 00:06:12,980
die cursus te kunnen doen hè? 
Want er zitten 3. 3 modules aan 

131
00:06:12,980 --> 00:06:16,860
en Ik had toen een tenminste 
mijn overgroot grootvader, die 

132
00:06:17,300 --> 00:06:20,660
was boer, dus mijn neef heeft 
nog steeds land en een 

133
00:06:20,660 --> 00:06:21,300
boerderij. 
Ja. 

134
00:06:21,380 --> 00:06:23,580
Daar werkt u toen mee? 
En toen heb ik in die cursus 

135
00:06:23,580 --> 00:06:25,420
daarmee gewerkt en Dat was 
veenweidegebied. 

136
00:06:26,140 --> 00:06:28,660
Dus jij kwam ook al gelijk met 
die vraag van, kan het uberhaupt

137
00:06:28,780 --> 00:06:31,460
in veenweidegebied bleef jij ook
kunnen stellen? 

138
00:06:31,820 --> 00:06:34,140
En, er waren heel veel Mensen 
zeiden, dat kan helemaal niet 

139
00:06:34,260 --> 00:06:35,980
en. 
Ik vind wel dat wij er ook wel 

140
00:06:35,980 --> 00:06:38,700
twijfels over hadden nog, want. 
Zeker ja, hè? 

141
00:06:38,700 --> 00:06:41,020
Want hoe groot wordt die 
notenboom eigenlijk en hoe oud 

142
00:06:41,020 --> 00:06:42,700
wordt die enzo? 
Dieüberhaupt? 

143
00:06:42,700 --> 00:06:45,660
Want In de boeken van Wageningen
staat dat het niet kan, Maar het

144
00:06:45,660 --> 00:06:48,020
kan wel Alleen. 
Hij wordt geen 350 jaar oud. 

145
00:06:48,740 --> 00:06:50,060
Dat is Natuurlijk waar we achter
komen. 

146
00:06:50,060 --> 00:06:54,620
En toen zei Wouter ook nog van 
ja, je kan Wouter van ik Als je 

147
00:06:54,620 --> 00:06:58,060
nou jonge noten boompjes dicht 
bij elkaar zit, dan heb je kans 

148
00:06:58,060 --> 00:06:59,860
dat zich dat één organisme gaat 
voelen. 

149
00:06:59,860 --> 00:07:00,940
En dan wordt het een 
notenstruik. 

150
00:07:01,780 --> 00:07:04,300
Die wordt niet zo hoog en die 
geeft ook nog eerder nood, nou, 

151
00:07:04,300 --> 00:07:06,700
daar ben ik nu aan het proberen 
en dat gaat verdomd goed. 

152
00:07:07,870 --> 00:07:10,790
Ik heb ja er staan dus 5 noten 
boompjes op een verhoging 

153
00:07:10,790 --> 00:07:12,990
weliswaar, want ja, ik zal 
straks verder uitleggen wat we 

154
00:07:12,990 --> 00:07:15,190
daar precies aan doen zijn. 
Maar we hebben daar ruggen 

155
00:07:15,190 --> 00:07:17,510
aangelegd. 
Dus verhogingen van 1 cm of 9 

156
00:07:17,510 --> 00:07:18,870
Omdat we het gebied gaan 
vernatten. 

157
00:07:19,620 --> 00:07:22,580
Dat doen we eigenlijk Omdat 
veenweidegebied. 

158
00:07:23,700 --> 00:07:26,500
Heel veel CO twee uitstoot geeft
In de zomermaanden. 

159
00:07:28,140 --> 00:07:29,700
Ja ga ik toch al meteen 
technisch? 

160
00:07:30,020 --> 00:07:31,460
Door door we. 
Gaan even terug. 

161
00:07:31,460 --> 00:07:32,420
Ik. 
Ga altijd een beetje van de hak 

162
00:07:32,420 --> 00:07:33,980
op de tak Als ik praat. 
Ik weet niet of dat. 

163
00:07:34,020 --> 00:07:36,140
Geeft niet, nee, doe doen wij 
ook namelijk. 

164
00:07:36,140 --> 00:07:37,260
Dat is helemaal niet zo heel 
erg. 

165
00:07:37,260 --> 00:07:39,660
Nee, maar Er zijn heel veel 
Mensen die echt geen flauw idee 

166
00:07:39,660 --> 00:07:40,940
hebben. 
Wat veenweidegebied is? 

167
00:07:40,940 --> 00:07:42,940
Laten we daar eens mee beginnen.
Dus het Groene Hart van 

168
00:07:42,940 --> 00:07:47,900
Nederland, maar ook een stuk 
Friesland is eigenlijk potgrond 

169
00:07:48,020 --> 00:07:49,300
hè? 
Ja, zo zou je het kunnen zeggen,

170
00:07:49,300 --> 00:07:52,100
dus de grond is een soort 
potgrond en die is voor een heel

171
00:07:52,100 --> 00:07:54,620
groot deel ook afgegraven. 
Potgrond voor potgrond. 

172
00:07:54,700 --> 00:07:57,340
En voor turf het. 
Is organisch materiaal, Het is 

173
00:07:57,500 --> 00:07:59,860
organisch. 
Dus Als je zeg maar in boeken 

174
00:07:59,860 --> 00:08:04,660
gaat kijken over dus het 
geologie, Als je de aarde plagen

175
00:08:04,660 --> 00:08:07,300
enzo dus je hebt je hebt zand, 
je hebt klei en eigenlijk is 

176
00:08:07,300 --> 00:08:08,900
Venus helemaal geen grondsoort, 
geen. 

177
00:08:09,220 --> 00:08:11,740
Minerale bodem nee, Het is geen 
gezins. 

178
00:08:11,740 --> 00:08:14,300
Het zijn allemaal plantenresten.
Op de. 

179
00:08:14,300 --> 00:08:17,140
Bodem van de zee uiteindelijk 
ooit, ja, maar in ieder. 

180
00:08:17,140 --> 00:08:21,100
Geval in ieder geval in vaak in 
delta's waar waar het water 

181
00:08:21,100 --> 00:08:22,860
omhoog en omlaag ging. 
En Het is niet alleen in 

182
00:08:22,860 --> 00:08:24,980
Nederland, Het gaat helemaal 
door tot Noord Rusland. 

183
00:08:25,750 --> 00:08:28,070
Maar het is belangrijk gegeven 
is dat organisch materiaal zit 

184
00:08:28,070 --> 00:08:31,260
dus onder water. 
Waardoor het zich kan ophopen en

185
00:08:31,260 --> 00:08:33,460
niet vergaat. 
Ja ja en Het is dus eigenlijk 

186
00:08:33,460 --> 00:08:36,020
heel veel koolstof. 
Ja en nou is er door de jaren 

187
00:08:36,020 --> 00:08:39,900
heen in ons geval een deklaag 
overheen gelegd door de Mensen 

188
00:08:40,419 --> 00:08:42,100
en op die deklaag gooit het gras
dus. 

189
00:08:42,100 --> 00:08:46,180
Wat is er dan overheen gelegd? 
Ja bagger uit de kaag bagger uit

190
00:08:46,180 --> 00:08:49,220
de sloot troep uit de stad, in 
dit geval ook zand van de 

191
00:08:49,220 --> 00:08:52,060
bollenvelden. 
Over de honderden jaren over de 

192
00:08:52,060 --> 00:08:53,820
honderden. 
Jaren heen ja, en Mensen geloven

193
00:08:53,820 --> 00:08:55,700
dat niet, Maar het is wel zo 
niet overal hè? 

194
00:08:55,700 --> 00:08:58,580
Er zijn ook plekken waar 
Natuurlijk de rivier het kleien 

195
00:08:58,940 --> 00:09:01,220
afzet, maar. 
In veel gevallen is het gewoon 

196
00:09:01,220 --> 00:09:04,340
door de mens, toen deed ik laag.
Ja en hoe tek is die toedenk 

197
00:09:04,340 --> 00:09:05,980
laag? 
Die schreeuwt heel erg. 

198
00:09:05,980 --> 00:09:08,260
We zijn nu met 5 boeren In de 
buurt toevallig met een pilot 

199
00:09:08,260 --> 00:09:11,540
bezig, dus Ik heb gezien dat het
per gebied bij ons al scheelt, 

200
00:09:11,540 --> 00:09:13,940
maar bij ons is die ongeveer 35 
cm. 

201
00:09:14,900 --> 00:09:18,140
En Er zijn plekken waar die 60 
is of ook minder? 

202
00:09:18,340 --> 00:09:20,900
Ja. 
Ja, maar bij ons is dus het 

203
00:09:20,900 --> 00:09:21,180
polderlap. 
Ja. 

204
00:09:21,180 --> 00:09:23,180
Bij ons Als ik het heb over ons,
heb ik het over het polderlap. 

205
00:09:23,180 --> 00:09:27,260
Dat is een veenweide bij uitade 
en daar is de universiteit onder

206
00:09:27,260 --> 00:09:29,740
leiding van Maarten schema bezig
om te onderzoeken wat we nou 

207
00:09:29,740 --> 00:09:32,340
kunnen Als we dat land weer gaan
vernatten of in ieder geval niet

208
00:09:32,340 --> 00:09:34,820
verder. 
Gaan wegpompen We hebben ook al 

209
00:09:34,820 --> 00:09:37,860
een aflevering met Maarten 
Wouter en Martijn, waarin 

210
00:09:37,860 --> 00:09:39,500
Maarten ook uitlegt over het 
polderland. 

211
00:09:39,700 --> 00:09:42,380
Dus Dat is even moeten 
luisteren, dus op zich wel goed.

212
00:09:42,620 --> 00:09:44,300
Ik denk ook wel goed is dat het 
vandaag ook een beetje over 

213
00:09:44,300 --> 00:09:46,860
polderland gaan hebben. 
Nee, fijn leuk pionierschap 

214
00:09:46,860 --> 00:09:48,260
daarvan. 
Maar. 

215
00:09:48,940 --> 00:09:52,100
Goed dat land dus. 
Laten we dat dan afmaken. 

216
00:09:52,380 --> 00:09:56,060
Dat klinkt in op het moment dat 
het niet meer onder water zit. 

217
00:09:56,220 --> 00:10:00,700
Kijk het, Het was zeg maar 
veenlandschap, een hele dikke 

218
00:10:00,700 --> 00:10:04,620
spons met organisch materiaal 
waar ze vanaf het jaar 1400 zijn

219
00:10:04,620 --> 00:10:08,100
gaan bemalen Omdat ze daar dus 
de broertjes die niet op het 

220
00:10:08,100 --> 00:10:10,180
zand zaten. 
Die werden naar de polder 

221
00:10:10,180 --> 00:10:12,620
geschopt, hè? 
De katholiek in toen volgens mij

222
00:10:12,620 --> 00:10:14,020
ook. 
Goed, Dat is een ander verhaal 

223
00:10:14,020 --> 00:10:14,940
weer maar zet. 
Jij het maar daar? 

224
00:10:15,020 --> 00:10:16,500
Ja. 
Zoek, jij het maar daar uit, en 

225
00:10:16,500 --> 00:10:18,820
dus Dat was zo nat. 
Dat zei ze eerst scheppetjes 

226
00:10:18,820 --> 00:10:21,820
gaan graven om het water daar 
weg te krijgen en zo doende zijn

227
00:10:21,820 --> 00:10:24,060
er modus gekomen en de stomen 
gemalen. 

228
00:10:24,060 --> 00:10:27,260
En ik geloof dat we nu 80% van 
het water in Nederland Uitpompen

229
00:10:28,100 --> 00:10:30,980
en in ons geval dus weer bij het
polderlap is die veenlaag 

230
00:10:30,980 --> 00:10:33,580
ingeklonken inderdaad Omdat het 
water is weggehaald. 

231
00:10:33,580 --> 00:10:36,020
Er zijn ook. 
Polders waar het fijn is 

232
00:10:36,020 --> 00:10:39,020
afgegraven, want Het was toen 
turf van gemaakt, ook heel lang,

233
00:10:39,020 --> 00:10:42,020
dus Er zijn twee manieren van 
wegzakken van de bodem. 

234
00:10:42,460 --> 00:10:44,980
En als dat gebeurt, komt heel 
veel CO twee. 

235
00:10:45,300 --> 00:10:49,620
Wat er gebeurt In de zomer is, 
is dat heel veel Mensen denken 

236
00:10:49,620 --> 00:10:53,020
dat het slootwater ook, zeg Maar
het hele veld nat houdt, Maar 

237
00:10:53,020 --> 00:10:56,180
dat is niet zo. 
Die sloot randen die die die 

238
00:10:56,900 --> 00:10:59,340
krijgen een soort slip waardoor 
het water niet infiltreert. 

239
00:10:59,460 --> 00:11:02,580
Het het land ernaast in, dus Als
de zon schijnt Als het droog is,

240
00:11:02,580 --> 00:11:05,420
verdampt er heel veel water en 
en zakt het water terug. 

241
00:11:05,740 --> 00:11:07,460
Middenin zo'n grasland voor 
koeien. 

242
00:11:08,060 --> 00:11:13,140
Nou we 1,5 m diep die veenlaag. 
Die begint dus al na 30 cm diep,

243
00:11:13,180 --> 00:11:16,380
dus Als het water daar 
verdwijnt, dan kan dat zuurstof 

244
00:11:16,380 --> 00:11:19,580
uit de lucht bij het koolstof 
komen in dat venen dan krijg je 

245
00:11:19,580 --> 00:11:21,500
dus een hele grote CO twee 
schoorsteen letterlijk. 

246
00:11:22,340 --> 00:11:24,060
Ja, want dan krijg je dus een 
chemische reactie. 

247
00:11:25,020 --> 00:11:29,660
Branden verbrand het verbrand 
eigenlijk en die is zo enorm dat

248
00:11:29,740 --> 00:11:32,220
het beter is om het daar te 
houden dan op het te Laten 

249
00:11:32,220 --> 00:11:33,940
verbranden. 
Want We hebben al een probleem, 

250
00:11:33,940 --> 00:11:35,740
toch met CO twee en dat soort 
dingen dus. 

251
00:11:36,180 --> 00:11:38,900
Ik spreek het dus heel veel 
Mensen niet dat. 

252
00:11:38,900 --> 00:11:40,900
Weet ik niet. 
Nederlander, Dit is helemaal 

253
00:11:40,900 --> 00:11:44,300
niet weet en die die denken, ja,
daar moeten koeien In de wei, 

254
00:11:44,740 --> 00:11:46,380
hè? 
We moeten dat Groene Hart weer 

255
00:11:46,380 --> 00:11:48,340
koeien In de wei. 
Ja, dan heb je het dus niet over

256
00:11:48,340 --> 00:11:51,180
de voedselbosbubbel de Mensen 
die deze Podcast luistert, die 

257
00:11:51,180 --> 00:11:54,700
weten dat wel, maar Er zijn 
Misschien niet Iedereen, Maar ik

258
00:11:54,700 --> 00:11:56,060
denk. 
Dat de boer het wel weet, hoor 

259
00:11:56,180 --> 00:11:58,500
nou. 
Ja, het hele verhaal van de 

260
00:11:58,500 --> 00:12:01,540
veenweidegebied is Natuurlijk 
wel voor alle boeren bekend, 

261
00:12:01,540 --> 00:12:03,380
Omdat ze er gewoon letterlijk 
mee te maken hebben. 

262
00:12:03,660 --> 00:12:06,420
Nou ja, wat je dus krijgt Omdat 
het nat gebied is, is het enige 

263
00:12:06,420 --> 00:12:08,700
wat er. 
Dus gras, en zo kwamen die 

264
00:12:08,700 --> 00:12:12,420
koeien tenminste nou, Ik heb 
ook, dus wij hadden koeien, dus 

265
00:12:12,460 --> 00:12:14,700
dat gras was goed voor die 
koeien en zo is er kaas gekomen.

266
00:12:14,700 --> 00:12:16,980
Ik geloof dat tegelijkertijd in 
Mexico hebben ze dus die 

267
00:12:16,980 --> 00:12:19,780
eilanden bedacht en zijn ze dus 
mee gestegen met het water. 

268
00:12:19,780 --> 00:12:22,140
Wij hebben het water weggehaald 
Omdat wij koeien hadden. 

269
00:12:22,140 --> 00:12:23,180
Wacht. 
Even nu introduceren. 

270
00:12:23,180 --> 00:12:25,340
Ja, Ik ga weer te ver sorry, 
Misschien wil ik toch nee maar. 

271
00:12:25,340 --> 00:12:28,300
Goed, je bent een goed diep 
ingegaan en en. 

272
00:12:29,830 --> 00:12:31,230
Het enige wat er groeit is 
eigenlijk gras. 

273
00:12:31,390 --> 00:12:34,350
Dat Engels raar gras. 
Tenminste ja wat ook nat kan en 

274
00:12:34,350 --> 00:12:37,070
wat je dus makkelijk droog kan 
maken en waar de tractor op kan 

275
00:12:37,070 --> 00:12:39,390
en waar de koeien op kunnen 
grazen dat je de koe dus nou In 

276
00:12:39,390 --> 00:12:43,030
de stal hangt en je maait het en
je geeft het later In de winter 

277
00:12:43,030 --> 00:12:45,700
aan de koe graand is. 
Eigenlijk, het enige wat 

278
00:12:45,700 --> 00:12:47,540
mogelijk is in het 
veenweidegebied voor veel boeren

279
00:12:47,540 --> 00:12:49,180
en. 
Hoelang bestaat dat systeem? 

280
00:12:49,260 --> 00:12:51,020
Ja. 
Dus volgens mij is dat ongeveer 

281
00:12:51,020 --> 00:12:52,860
rond 1400 begonnen. 
Het begon met een heel klein 

282
00:12:52,860 --> 00:12:54,820
beetje graan dat graan werkte 
niet en toen zijn ze aan gras 

283
00:12:54,820 --> 00:12:56,740
begonnen en aan koeien. 
En. 

284
00:12:56,740 --> 00:12:59,140
Toen gingen schilders dat 
schilderen en nou is het ons 

285
00:12:59,500 --> 00:13:00,500
model? 
Ja, maar. 

286
00:13:00,740 --> 00:13:03,420
Ja goed, toen zag je nog wel 
bomen op die doeken en nu al 

287
00:13:03,420 --> 00:13:04,780
helemaal niet meer. 
Struiken en. 

288
00:13:04,780 --> 00:13:08,460
Struik en molens en molens nou, 
We hebben nog wel molens bij 

289
00:13:08,460 --> 00:13:09,500
ons. 
Ja, ja. 

290
00:13:10,270 --> 00:13:13,030
Maar goed, Dat is bij ons nu We 
gaan zometeen komen we daar aan.

291
00:13:13,030 --> 00:13:15,630
Jij zat in die cursus. 
We hebben dus de coronatijd 

292
00:13:15,630 --> 00:13:17,670
hebben, We hebben we wat opnames
gemaakt. 

293
00:13:17,670 --> 00:13:20,110
Langzaam mochten we ook tijdens 
dat jaar alweer een beetje naar 

294
00:13:20,110 --> 00:13:22,470
buiten, enzovoort. 
Je hebt die cursus afgemaakt. 

295
00:13:23,140 --> 00:13:27,260
En toen viel jij mij ongeveer 
iedere 2 3 maanden lastig vanaf 

296
00:13:27,260 --> 00:13:30,740
dat moment met nou Marieke, Ik 
wil heel graag aan de slag. 

297
00:13:30,900 --> 00:13:33,580
Ik heb dit geprobeerd dat 
geprobeerd heb jij nog een tip? 

298
00:13:34,060 --> 00:13:37,300
En toen heb ik op een gegeven 
moment nou die kant opgestuurd, 

299
00:13:37,300 --> 00:13:39,740
die kant opgestuurd en op een 
gegeven moment heb ik je ergens 

300
00:13:39,740 --> 00:13:45,500
heen gestuurd en Dat was raak. 
Ja ja, maakt niet uit meer 

301
00:13:45,500 --> 00:13:49,950
cursisten. 
Nou ja, Ik was met dat plan bij 

302
00:13:49,950 --> 00:13:53,110
die boer vanuit de cursus 
gestrand bij die gemeente, Omdat

303
00:13:53,110 --> 00:13:55,790
het bestemmingsplan niet toen 
hij dat de bomen er op grasland 

304
00:13:55,790 --> 00:13:58,100
voor koeien zouden mogen. 
Die oom van jou. 

305
00:13:58,260 --> 00:14:01,900
En neef in dat geloof. 
Ja, ja, dus dat heb ik toen 

306
00:14:01,900 --> 00:14:04,620
geparkeerd en toen kwam jij 
gelukkig terug inderdaad, want 

307
00:14:04,660 --> 00:14:07,540
nu gaan ze vanuit land van ons. 
Nou, Dat is een coöperatie die 

308
00:14:07,540 --> 00:14:11,180
Mensen denk ik wel kennen en en 
dus in samenwerking met 

309
00:14:11,180 --> 00:14:13,900
Universiteit Leiden en het 
waterschap en Naturalis en een 

310
00:14:13,900 --> 00:14:17,740
aantal gemeentes uit de buurt 
zijn ze op zoek naar ja, 

311
00:14:17,740 --> 00:14:20,340
ondernemers die natte willen 
gaan uitproberen. 

312
00:14:21,950 --> 00:14:24,230
En daar had jij zoiets van? 
Nou ja, en zo dat daar in het 

313
00:14:24,230 --> 00:14:26,070
eerste geval of tenminste in die
oproep hadden. 

314
00:14:26,070 --> 00:14:28,630
Ze het over ruggen dus 
verhogingen op dat 

315
00:14:28,630 --> 00:14:31,510
veenweidegebied, waardoor je dan
dus de wortels van die planten 

316
00:14:31,510 --> 00:14:33,470
boven dat water kan houden. 
Zeg maar. 

317
00:14:33,940 --> 00:14:39,780
Hazelaar en zelfs Elzen en 
bessen en fruitbomen en daar 

318
00:14:39,780 --> 00:14:42,700
sprong ik op aan, want mijn hart
ligt nog steeds bij dat bossen 

319
00:14:42,700 --> 00:14:45,500
gelandschap, Omdat ik Natuurlijk
dat ja, dat spreekt mij. 

320
00:14:45,980 --> 00:14:48,340
Ja. 
Dus dat heb ik toen op 

321
00:14:48,340 --> 00:14:52,380
gereageerd en dus er waren 
volgens mij 5 of 6 telers op af 

322
00:14:52,380 --> 00:14:54,300
gekomen en dus ook de 
universiteit en toen. 

323
00:14:55,580 --> 00:14:57,900
Werd er besloten dat er begonnen
zou worden, want de 

324
00:14:57,900 --> 00:14:59,620
universiteit. 
Die heeft altijd het idee of 

325
00:14:59,620 --> 00:15:02,580
heeft het idee Maarten schema 
dat dat Als je die deklaag nou 

326
00:15:02,580 --> 00:15:05,740
van die polder afhaalt, dan kom 
je dus bij die veenlaag terecht 

327
00:15:05,780 --> 00:15:08,700
Als je op die veenlaag Als je 
die een beetje verhakselt Als je

328
00:15:08,700 --> 00:15:12,060
daar veenmos op legt. 
Dan kan het veenmoser gaan 

329
00:15:12,060 --> 00:15:15,820
herpakken en dan heb je een een 
zure laag, want het veen is best

330
00:15:15,820 --> 00:15:19,820
zuur en dat veenmos kan ook 
tegen zuur en dan kun je daar 

331
00:15:19,820 --> 00:15:21,700
cranberries op planten en 
cranberries. 

332
00:15:21,700 --> 00:15:24,340
Die gaan heel goed in 
samenwerking met dat veenmos en 

333
00:15:24,340 --> 00:15:27,180
met een paar andere plantjes. 
En dat cranberry kun je dus weer

334
00:15:27,180 --> 00:15:30,700
oogsten. 
Daarbij kan het dus sowieso In 

335
00:15:30,700 --> 00:15:33,500
de winter heel veel water 
ophouden, want die crème die kan

336
00:15:33,500 --> 00:15:35,620
een paar maanden onder water 
staan In de winter, maar In de 

337
00:15:35,620 --> 00:15:39,060
zomer kan je het ook heel nat 
houden, want Het is het moet 

338
00:15:39,100 --> 00:15:41,060
sompig blijven. 
Het is een soort moerasachtig 

339
00:15:41,060 --> 00:15:43,100
iets. 
Ja eigenlijk wat Nederland is 

340
00:15:43,100 --> 00:15:44,620
voor een groot gedeelte. 
En, wat is voor Nederland voor 

341
00:15:44,620 --> 00:15:47,460
een groot gedeelte is en de 
grond die dus vrijkwam van die 

342
00:15:47,460 --> 00:15:49,700
deklaag om dat crèmeveld aan te 
leggen. 

343
00:15:50,340 --> 00:15:51,700
Die kwam dan zeg maar naar mij 
toe. 

344
00:15:51,700 --> 00:15:54,420
En daar hebben we 3 kleine 
ruggen van aangelegd van 1 m of 

345
00:15:54,420 --> 00:15:59,380
40 lang bij ongeveer 5 m breed 
en daar ben ik op gaan planten. 

346
00:15:59,700 --> 00:16:04,980
Dus ik begon gewoon met 
hazelaar, peer bes en ja, dat 

347
00:16:04,980 --> 00:16:06,990
soort planten. 
Buffelbes. 

348
00:16:06,990 --> 00:16:10,590
Ook ja, want ik vond een kweker 
en die zei Van, nou ja, de 

349
00:16:10,590 --> 00:16:13,590
buffelbis. 
Die groeit in Amerika heel goed 

350
00:16:13,590 --> 00:16:15,950
en die staat daar In de 
uiterwaarden van rivieren, dus 

351
00:16:15,950 --> 00:16:18,670
die kan zowel tegen nat als 
tegen droog en Natuurlijk. 

352
00:16:19,150 --> 00:16:21,150
De zomers zijn bij ons ook nog 
steeds droog. 

353
00:16:21,150 --> 00:16:24,430
Dat zien we nu ook. 
Maar even terug, Dat is de 

354
00:16:24,430 --> 00:16:27,550
vrouwenpolder. 
De vrouwenfenpolder is het ja, 

355
00:16:27,550 --> 00:16:29,750
vrouwenfenpolder dat. 
Is een afgesloten stuk waar 

356
00:16:29,750 --> 00:16:32,070
jullie zelf Misschien is dat ook
wel goed om nog even te melden 

357
00:16:32,550 --> 00:16:36,190
als polderlab de de Waterstaat 
kunnen regelen? 

358
00:16:37,150 --> 00:16:40,750
Ja, want dat kan Natuurlijk niet
overal en dat maakt het ook tot 

359
00:16:40,750 --> 00:16:43,100
een heel bijzonder project. 
Absoluut helemaal. 

360
00:16:43,140 --> 00:16:46,180
Omhoog gegooid toch? 
We zijn inmiddels al 9 cm hoger 

361
00:16:46,180 --> 00:16:48,900
dan de omgeving. 
We gaan per jaar 3 cm omhoog, 

362
00:16:48,900 --> 00:16:51,700
want Als je het in één keer doet
dan krijg je wel meteen heel 

363
00:16:51,700 --> 00:16:54,060
veel bittere druk. 
Eigenlijk dus dat Je moet het 

364
00:16:54,060 --> 00:16:56,540
langzaam doen, ook om andere 
bodemleven niet te verstoren, 

365
00:16:56,540 --> 00:16:59,620
Maar we zijn inmiddels 9 cm 
hoger dan dan het pel van het 

366
00:16:59,620 --> 00:17:02,540
waterschap, dus Het is 33 
hectare. 

367
00:17:02,540 --> 00:17:06,220
Er zit dus een dijk omheen en er
zit een weg tussen en er zit nog

368
00:17:06,220 --> 00:17:10,220
een ja door ons gegven stukje 
sloot dan bij zodat we het af 

369
00:17:10,220 --> 00:17:12,579
kunnen sluiten van de rest van 
het Van het waterschap. 

370
00:17:13,099 --> 00:17:15,099
En wij mogen daar, dus heeft ze 
een tijdje geduurd, hè, voordat 

371
00:17:15,099 --> 00:17:17,460
we zover waren dat ze ook een 
inlaat konden maken vanuit de 

372
00:17:17,460 --> 00:17:21,579
boezem en ook weer een uitlaat 
terug naar het waterschap toe. 

373
00:17:22,180 --> 00:17:24,180
Maar het waterschap doet ook min
of meer mee. 

374
00:17:24,180 --> 00:17:26,420
Die vind ja maar die vinden het 
ook super interessant. 

375
00:17:27,099 --> 00:17:28,980
Ik was dus vorig jaar met een 
groepje Mensen bij jou 

376
00:17:28,980 --> 00:17:32,300
langsgekomen en toen had je het 
over dat het land van één boer 

377
00:17:32,740 --> 00:17:35,020
is. 
Klopt dat het land is gekocht 

378
00:17:35,020 --> 00:17:36,980
van één of twee boeren? 
Ja ja. 

379
00:17:38,110 --> 00:17:39,910
Maar er zitten daar sowieso een 
aantal families van. 

380
00:17:39,910 --> 00:17:42,910
Wie hadden de van wie die daar 
boeren zijn hè? 

381
00:17:42,910 --> 00:17:45,630
En dan is het nog Maar de vraag 
of het een boer in het verleden 

382
00:17:45,670 --> 00:17:47,910
de grond heeft gekocht van de 
kerk, of dat ze nog steeds 

383
00:17:47,910 --> 00:17:50,500
pachter van de kerk. 
De grond was uiteindelijk 

384
00:17:50,500 --> 00:17:54,740
allemaal van de katholieke kerk 
ooit ooit, dus al die boeren, 

385
00:17:54,740 --> 00:17:57,100
dat waren al katholieke boeren 
die molens die daar staan zijn 

386
00:17:57,100 --> 00:18:00,980
ook bordeauxrood geschilderd. 
Dat betekent katholiek. 

387
00:18:01,660 --> 00:18:03,780
Ik geloof dat blauw is 
protestant. 

388
00:18:03,780 --> 00:18:04,860
Ik weet niet meer precies, maar 
je. 

389
00:18:05,100 --> 00:18:08,060
Hebt het over de Republiek der 
Nederlanden Natuurlijk, maar je 

390
00:18:08,060 --> 00:18:12,020
had je ja, de de hoofd 
godsdienst, Maar we waren vrij 

391
00:18:12,020 --> 00:18:13,940
tolerant tegenover andere 
godsdiensten. 

392
00:18:13,940 --> 00:18:15,340
Dus het leefde wel, maar naast 
elkaar. 

393
00:18:16,110 --> 00:18:17,790
Dus we waren de hele. 
Tijd niet zo katholiek mindetor 

394
00:18:17,830 --> 00:18:21,700
in Nederland. 
Nee, zeker niet, zeker niet, Ik 

395
00:18:21,700 --> 00:18:22,740
weet. 
Toevallig wat Ik heb wat 

396
00:18:22,740 --> 00:18:25,420
gisteren nog met iemand over 
gehad dat het in principe dus 

397
00:18:25,420 --> 00:18:28,700
allemaal land van de kerk is of 
was en als en op een gegeven 

398
00:18:28,700 --> 00:18:32,500
moment kregen boeren, ik geloof 
ergens rond 1900 de kans om de 

399
00:18:32,500 --> 00:18:35,220
boerderij te kopen van de kerk 
of het land te kopen van de kerk

400
00:18:35,220 --> 00:18:36,380
te hebben. 
Heel veel boeren gedaan. 

401
00:18:37,660 --> 00:18:40,420
En, Dat is dus nu hun land en 
een aantal boeren die pachten 

402
00:18:40,420 --> 00:18:41,580
nog steeds van die kerk. 
Ja. 

403
00:18:41,740 --> 00:18:44,620
Kerk interessant want. 
We, we maken dan even toch het 

404
00:18:44,620 --> 00:18:47,420
stapje naar naar ja, de ontstaan
van het polderland en wat het 

405
00:18:47,500 --> 00:18:51,310
polderlap dan is. 
Hoe ontstaat zoiets dat die 

406
00:18:51,310 --> 00:18:53,310
boeren nou die? 
Boeren, die wilden hun land 

407
00:18:53,310 --> 00:18:56,550
gewoon verkopen en daar is het 
land voor ons op ingesprongen en

408
00:18:56,550 --> 00:18:59,550
en maarsen gaan maken. 
Kreeg het te horen van toen 

409
00:18:59,550 --> 00:19:02,550
Frank Remerie geloof ik en die 
zei Van ja, Dit is de uitgelegen

410
00:19:02,550 --> 00:19:06,030
kans om om nu een levend lab te 
gaan maken, want we doen alles 

411
00:19:06,030 --> 00:19:09,140
gewoon binnen met een bloempot. 
En en en mijn. 

412
00:19:09,140 --> 00:19:11,140
Connection is leiden met de 
Universiteit Leiden is 

413
00:19:11,140 --> 00:19:11,980
Natuurlijk heel goed. 
Ja, dat. 

414
00:19:11,980 --> 00:19:15,060
Is daar om de hoek 10 minuten 
verderop en ook ook de stad en 

415
00:19:15,060 --> 00:19:19,860
platteland met elkaar verbinden.
Biodiversiteit versterken, maar 

416
00:19:19,860 --> 00:19:21,900
dan moeten we er wel ervoor 
zorgen dat we in ieder geval 

417
00:19:21,900 --> 00:19:24,140
niet meer verder gaan bemalen en
het liefst het water dus terug 

418
00:19:24,140 --> 00:19:27,060
gaan brengen. 
Want buiten dat die CO twee de 

419
00:19:27,060 --> 00:19:30,260
lucht in schiet. 
Zomers heb je ook al zoutkwel 

420
00:19:30,700 --> 00:19:33,980
vanuit zeewater wat onder zit. 
Wat omhoog komt op veel plekken,

421
00:19:33,980 --> 00:19:36,940
dat weten de boeren ook die het 
huizen die zijn gebouwd op palen

422
00:19:36,980 --> 00:19:38,870
die. 
Zoute water. 

423
00:19:39,020 --> 00:19:41,820
Van de zee komt dan via de bodem
eigenlijk nou. 

424
00:19:41,900 --> 00:19:44,300
Ja, Er zijn gewoon laag, hè? 
Er heeft laatst mij ook iemand 

425
00:19:44,300 --> 00:19:47,100
je hebt je hebt zeg Maar de 
boezem water, maar je hebt onder

426
00:19:47,100 --> 00:19:48,500
het boezemwater. 
Heb je ook nog een soort 

427
00:19:48,500 --> 00:19:50,620
waterstromen lopen van zoet 
water? 

428
00:19:51,620 --> 00:19:54,820
Richting Watergraafsmeer of wit 
en daaronder zit weer het zout 

429
00:19:54,820 --> 00:19:56,420
zeewater en dat kan gewoon 
omhoog komen. 

430
00:19:56,420 --> 00:19:58,460
Want ja, Ik weet niet precies 
hoe het werkt, Maar de druk. 

431
00:19:58,780 --> 00:20:01,260
Daalt hoe groot die druk 
Natuurlijk. 

432
00:20:01,260 --> 00:20:03,940
Ja hoe minder tegendruk van zoet
water, hoe groter de druk van 

433
00:20:03,940 --> 00:20:05,620
zout water. 
Precies precies ja, dus dan. 

434
00:20:05,620 --> 00:20:08,580
Wil je dat zoete water afvoert? 
Hoe hoger die druk van het zoute

435
00:20:08,580 --> 00:20:10,860
water? 
Exact ja, Het is vrij simpel. 

436
00:20:10,940 --> 00:20:15,780
Ja, en Dat is overal gaande en 
nauwelijks Laten Mensen zich dat

437
00:20:15,820 --> 00:20:19,230
echt echt tot zich doordringen. 
En Daarom is dit project zo 

438
00:20:19,230 --> 00:20:22,540
interessant. 
Omdat het echt een oplossing kan

439
00:20:22,540 --> 00:20:24,660
bieden, want want jullie zeggen 
dus eigenlijk van, nou, wij 

440
00:20:24,660 --> 00:20:29,020
Laten langzamer dat water weer 
toe in dat landschap en dan gaan

441
00:20:29,020 --> 00:20:33,020
we kijken of op ruggen en in dat
moerassen wat dan ontstaat 

442
00:20:33,260 --> 00:20:36,900
interessante teelten kunnen doen
en dat doe je op 33 hectare al 

443
00:20:36,900 --> 00:20:39,420
of nog wel. 
Op een stukje dus, de boer 

444
00:20:39,540 --> 00:20:42,420
blijft nog steeds. 
Kijk, het idee is dat je Er zijn

445
00:20:42,420 --> 00:20:44,900
heel veel dingen verbonden aan 
dat grasland voor koeien, want 

446
00:20:44,900 --> 00:20:48,100
Het is ook cultuurlandschap en 
Het is ook open landschap en Het

447
00:20:48,100 --> 00:20:51,940
is. 
En ik persoonlijk om mijn opa 

448
00:20:51,940 --> 00:20:55,020
was koeienboor, wij hadden thuis
vroeger zelfs kalfjes, Omdat 

449
00:20:55,020 --> 00:20:56,380
mijn vader van die boerderij 
kwam. 

450
00:20:56,420 --> 00:20:58,060
En dus Ik heb ook niks tegen die
koeien. 

451
00:20:58,060 --> 00:21:00,860
Ik vind ook dat die koeien 
moeten blijven, dus het idee is 

452
00:21:00,860 --> 00:21:05,180
dat je dan hooiland gaat creëren
in plaats van grasland voor die 

453
00:21:05,180 --> 00:21:10,060
koeien en dat je zeg maar, een 
gedeelte van dat gebied gaat 

454
00:21:10,060 --> 00:21:12,980
vernatten door middel van die 
cranberry velden en sinds 

455
00:21:12,980 --> 00:21:15,380
Wageningen erbij is gekomen. 
Ook rijstvelden. 

456
00:21:18,140 --> 00:21:20,780
Nee, weet je wat je nog niet 
gezegd, Maar dat is wel wat jou 

457
00:21:20,780 --> 00:21:22,300
nou het meeste bezig houdt, 
geloof ik. 

458
00:21:22,300 --> 00:21:24,700
Op dit moment wel, ja. 
Dus We hebben het over de eerste

459
00:21:25,060 --> 00:21:26,900
rijsteler van Nederland. 
Denk ik of niet. 

460
00:21:26,900 --> 00:21:30,260
Nou ja, Taylor, Ik ben pionier 
voor de wetenschap op dit 

461
00:21:30,260 --> 00:21:32,420
moment. 
Zo voel ik het en ik en Ik ben 

462
00:21:32,420 --> 00:21:34,780
toevallig. 
En dus Er is een jongen in 

463
00:21:34,780 --> 00:21:38,700
Wageningen en Julian Helvenstein
die heeft Wageningen gezeten en 

464
00:21:38,780 --> 00:21:42,020
en een vriend van hem die is in 
Zwitserland 5 jaar geleden 

465
00:21:42,020 --> 00:21:44,790
begonnen. 
Met het groeien van rijst dat 

466
00:21:44,790 --> 00:21:47,590
het gebeurt ook al in Italië en 
in Frankrijk en in Spanje. 

467
00:21:47,590 --> 00:21:50,740
Al 400 jaar geloof ik dus. 
Maar daar was Natuurlijk altijd 

468
00:21:50,740 --> 00:21:52,500
wat warmer. 
Nee, Maar dat klimaatschuim dus 

469
00:21:52,660 --> 00:21:55,900
toch wel op zien we en in 
Zwitserland gaat het heel goed. 

470
00:21:55,900 --> 00:21:58,300
En die zei tegen dit Julian van 
ja, volgens mij moeten Nederland

471
00:21:58,300 --> 00:22:00,500
ook kunnen en er waren ook al 
wat studenten van Maarten 

472
00:22:00,500 --> 00:22:02,300
schermie hadden gezegd, ja, 
Waarom geen rijst met 

473
00:22:02,300 --> 00:22:05,580
waterbuffels en zo allemaal? 
Dat is allemaal toen dacht 

474
00:22:05,580 --> 00:22:08,820
Maarten van Nou rijst Maar dat 
bleek dus bij Wageningen al wel 

475
00:22:08,820 --> 00:22:11,780
iemand te zijn die dat ook al 
bedacht en die zeiden in het 

476
00:22:11,780 --> 00:22:16,790
jaar 2023, de zomer 2023. 
Joh kan het niet bij jullie. 

477
00:22:16,790 --> 00:22:18,350
En toen vroeg ik Maarten aan mij
van, wil jij dat? 

478
00:22:18,350 --> 00:22:21,070
En ik zei overal, ja, Ik wil er 
gewoon zoveel mogelijk doen. 

479
00:22:21,740 --> 00:22:23,900
Maar, wat deed dat dan met je? 
Wat wat gebeurde er toen? 

480
00:22:23,900 --> 00:22:27,460
Ja. 
Nou, ik dacht, kom maar op, hoe 

481
00:22:27,460 --> 00:22:28,700
moet dat dan? 
Wat is de bedoeling? 

482
00:22:28,700 --> 00:22:31,900
Nou, We hebben een bak nodig van
10 cm diep In de deklagen, dus 

483
00:22:31,900 --> 00:22:34,620
niet in het veen, maar juist 
hoog wat eigenlijk wat gunstig 

484
00:22:34,620 --> 00:22:36,340
is, want daar hoef je minder af 
te graven en. 

485
00:22:37,900 --> 00:22:40,820
En en daar moet 10 cm water in 
kunnen en dan gaan we kijken of 

486
00:22:40,820 --> 00:22:42,220
het. 
Lukt ja dus je hebt dan die 

487
00:22:42,220 --> 00:22:44,140
deklaag die over dat veen heen 
ligt. 

488
00:22:44,140 --> 00:22:46,780
Ja, en daar heb je een soort bak
in waar je maar Je moet 

489
00:22:46,780 --> 00:22:48,300
Natuurlijk. 
Water vast kunnen houden, dus je

490
00:22:48,300 --> 00:22:50,740
kan er ook een dijk omheen. 
Je kan ook het gras gewoon zeg 

491
00:22:50,740 --> 00:22:54,820
maar verpulveren en er een 
dijkje opleggen en dat onder 

492
00:22:54,820 --> 00:22:56,180
water zetten. 
En dan is het na een paar 

493
00:22:56,180 --> 00:22:58,340
maanden is het gewoon is het 
aarde en dan is het gras daar 

494
00:22:58,340 --> 00:23:01,220
weg en dan kan daar de rijst in.
Alleen Het is iets makkelijker 

495
00:23:01,220 --> 00:23:04,220
om om zeg maar iets af te 
schrapen en dan daar dijkje van 

496
00:23:04,220 --> 00:23:06,260
te maken, want anders moet je 
aarde doorheen gaan brengen om 

497
00:23:06,260 --> 00:23:09,380
een dijkje te vallen maken. 
Kijkjes, kan je dan weer mooie 

498
00:23:09,380 --> 00:23:13,740
dingen? 
Mee doen nee, want We hebben nu 

499
00:23:13,740 --> 00:23:17,060
gezien op kleine schaal dat op 
die dus Als je zeg maar een rug 

500
00:23:17,100 --> 00:23:19,820
direct naast het rijstveld zou 
liggen, dan komen de dieren op 

501
00:23:19,820 --> 00:23:22,660
af op Misschien wel ratten ook 
bijvoorbeeld die dan heel graag 

502
00:23:22,660 --> 00:23:25,020
die reizen willen gaaneten. 
Dus We hebben nu wel door dat je

503
00:23:25,020 --> 00:23:28,420
dat je niet teveel te dicht op 
elkaar moet leggen van al die 

504
00:23:28,420 --> 00:23:30,180
dingen. 
Al die dingen zijn hier nu aan 

505
00:23:30,180 --> 00:23:31,660
het uitzoeken al die. 
Dingen die we aan het uitzoeken 

506
00:23:31,660 --> 00:23:35,780
zijn dus die ruggen dat merrie 
en die rijst in het grasland en 

507
00:23:35,780 --> 00:23:38,140
je wil ook grasland houden, dus 
je wil ook. 

508
00:23:38,780 --> 00:23:41,260
Niet dat het allemaal verdwijnt,
dus we zitten nu meer te denken 

509
00:23:41,260 --> 00:23:43,860
in percelen. 
En dit perceeltje wordt omringd 

510
00:23:43,860 --> 00:23:47,740
door een ruggetje met gras. 
Ja dat eerste perceeltje, wat is

511
00:23:47,740 --> 00:23:51,620
die ruggen lagen er al? 
Dat lag ongeveer 19 tot 4 m 

512
00:23:51,620 --> 00:23:54,220
ruimte tussen tussen die ruggen,
dus daar hebben we een 

513
00:23:54,220 --> 00:23:56,100
rijstveldje tussen gelegd en dat
ging heel goed. 

514
00:23:56,100 --> 00:23:59,020
Het eerste jaar Alleen het 
eerste jaar gaf het geen. 

515
00:23:59,780 --> 00:24:02,900
Geen rijst ik rijst. 
Komt in bloei eind juli en dat 

516
00:24:02,900 --> 00:24:06,300
dat geeft stuifmeel en dat dat 
valt vanzelf naar beneden en dan

517
00:24:06,300 --> 00:24:08,300
bestuift die plant zichzelf en 
dan krijg je een rijstkorrel en 

518
00:24:08,580 --> 00:24:10,980
hij moet het. 
Hoog voor zijn en Dat was toen 

519
00:24:10,980 --> 00:24:12,420
in dat jaar niet zo, dus die 
plant. 

520
00:24:12,420 --> 00:24:15,460
Die zag er fantastisch uit. 
Die kreeg ook wel bloem, maar 

521
00:24:15,460 --> 00:24:17,500
die gaf geen korrel, dus hij had
zichzelf niet bestoven. 

522
00:24:18,380 --> 00:24:21,740
Maar het was zo hoopgevend dat 
we dus vorig jaar een 24 het 

523
00:24:21,740 --> 00:24:26,180
iets hebben opgeschaald. 
Met 4 veldjes en daar kwam al 

524
00:24:26,180 --> 00:24:30,180
bloem en daar gaf ook korrel. 
Ja en nu gaan we weer wat 

525
00:24:30,180 --> 00:24:31,740
verder. 
En nu zijn we ook met boeren In 

526
00:24:31,740 --> 00:24:34,340
de buurt bezig. 
Want ja, ik blijf maar 

527
00:24:34,820 --> 00:24:39,830
doorpraten maar. 
We hadden. 

528
00:24:40,190 --> 00:24:41,550
Het één jaar getaled, Maar het 
is een. 

529
00:24:41,910 --> 00:24:43,870
Het is een. 
Geteeld ja, Dat is inderdaad wel

530
00:24:43,870 --> 00:24:45,790
zo. 
Ja ja, nou is er weiland bezig 

531
00:24:45,790 --> 00:24:48,310
om te kijken of er 3 
bloeiperiodes uit één plan 

532
00:24:48,310 --> 00:24:49,390
komen. 
Dat gaat Natuurlijk Alleen maar 

533
00:24:49,390 --> 00:24:51,790
Als het hele jaar warm is is het
bij ons denk ik niet, Maar dat 

534
00:24:52,350 --> 00:24:54,270
is weer een ander verhaal, dus 
dan stop ik even mee. 

535
00:24:55,700 --> 00:25:00,100
Kijk in het achterhoofd houden. 
De eerste missie is om het land 

536
00:25:00,100 --> 00:25:02,620
nat te houden. 
Eigenlijk hè, om die om die 

537
00:25:02,740 --> 00:25:04,540
koolstof In de grond te houden, 
dus. 

538
00:25:04,660 --> 00:25:06,660
En rijst kan in die natte bodem 
die. 

539
00:25:06,660 --> 00:25:10,340
Kan in die natte bodem dus Als 
je het zomers nat houdt dan er 

540
00:25:10,340 --> 00:25:14,020
moest nog wel even aantonen dat 
het dan ook infiltreert en dat 

541
00:25:14,020 --> 00:25:16,980
die grondwaterstand in dat veld 
dan ook hoog blijft. 

542
00:25:17,860 --> 00:25:19,820
Het zijn per se, dat moet je 
eigenlijk zeggen, hè, dus het 

543
00:25:19,860 --> 00:25:22,700
het het er zitten sloten omheen 
en dan heb je 102 hectare 

544
00:25:22,700 --> 00:25:24,900
grasland en dan een sloot en dan
weer twee hectare een groot. 

545
00:25:24,900 --> 00:25:26,060
Want We hebben. 
Vorig jaar hebben we. 

546
00:25:27,900 --> 00:25:29,860
Eenzaam veld, want er liggen 
greppels in die velden. 

547
00:25:29,860 --> 00:25:31,980
Ja, Ik weet niet of Mensen dat 
weten, maar Er is In de winter 

548
00:25:31,980 --> 00:25:33,900
is er heel veel water dat moet 
afgevoerd worden. 

549
00:25:33,900 --> 00:25:36,820
Dus een boer trekt een greppel 
in een grasland perceel om het 

550
00:25:36,820 --> 00:25:40,140
water af te voeren In de winter.
Zodat Er is een trekker 

551
00:25:40,140 --> 00:25:41,660
eroverheen kan rijden. 
En dat hij met zijn trekker er 

552
00:25:41,660 --> 00:25:43,820
overheen kan rijden, het niet 
nat wordt en dat soort dingen. 

553
00:25:44,180 --> 00:25:45,900
Maar dat is met name om water af
te voeren. 

554
00:25:46,300 --> 00:25:50,420
Nu dacht Maarten Maarten slimme 
jongen, wat Als we nou en ik? 

555
00:25:50,420 --> 00:25:52,100
En dat hebben we ook Samen een 
beetje bedacht. 

556
00:25:52,100 --> 00:25:54,340
En We moeten ook trouwens Nico 
Dekker niet vergeten, die daar 

557
00:25:54,340 --> 00:25:58,780
ook een een die die boswachter. 
Wat Als je nou 5 greppels trekt 

558
00:25:59,420 --> 00:26:03,060
in plaats van één die 16 M uit 
elkaar liggen? 

559
00:26:03,060 --> 00:26:05,580
Want Ik kan de boer nog met zijn
trekker maaien en het hooi 

560
00:26:05,580 --> 00:26:07,740
ophalen en je infiltreet die 
greppels. 

561
00:26:08,020 --> 00:26:11,380
Gewoon met de zonnepompje vanuit
het slootje met water. 

562
00:26:11,380 --> 00:26:13,860
Wat gebeurt er dan? 
We hebben tussen die greppels 

563
00:26:13,860 --> 00:26:17,340
hebben we peilbuizen aangebracht
om te kijken hoe diep het 

564
00:26:17,340 --> 00:26:19,740
grondwater zit. 
En, We hebben een perceel 

565
00:26:19,740 --> 00:26:21,780
ernaast, maar geen greppels 
dicht hebben we ook peilbuis 

566
00:26:21,780 --> 00:26:24,740
aangebracht. 
Ja, want het grondwater zit 

567
00:26:24,740 --> 00:26:26,420
niet, is niet gelijk aan die 
greppel. 

568
00:26:26,820 --> 00:26:29,140
Nee en het grondwater is ook 
niet gelijk aan het slootwater. 

569
00:26:29,140 --> 00:26:31,620
Nee, Dat is dus wat heel veel 
Mensen denken, Maar dat is niet 

570
00:26:31,620 --> 00:26:34,500
zo. 
Nee, Als je zomers 3 M uit die 

571
00:26:34,500 --> 00:26:37,180
sloot gaat en je gaat een 
peilbuis aanleggen, dan is het 

572
00:26:37,180 --> 00:26:38,780
water daar veel lager dan In de 
sloot. 

573
00:26:39,180 --> 00:26:43,900
Dat komt Omdat die sloten zijn 
dichtgeslibd die randen en Als 

574
00:26:43,900 --> 00:26:47,460
je dat niet jaarlijks omver 
haalt, dan dan dan dan infreeuw 

575
00:26:47,460 --> 00:26:49,660
het niet, maar die die greppels 
die worden jaarlijks wel. 

576
00:26:49,980 --> 00:26:54,940
Schoongemaakt wat gebeurt er dat
veld met die 5 greppels waar we 

577
00:26:54,940 --> 00:26:58,340
dus de hele zomer met een 
zonnepompje water in Laten die 

578
00:26:58,340 --> 00:27:01,660
zijn verbonden met elkaar? 
Daar blijft de waterstand in het

579
00:27:01,660 --> 00:27:06,420
hele perceel van twee hectare 
groot. 30 cm onder het maaiveld,

580
00:27:06,420 --> 00:27:09,580
dus Dat is precies waar het veen
begint, dus er kan geen zuurstof

581
00:27:09,580 --> 00:27:12,500
meer bij het veen komen. 
Wauw en dus is die CO twee 

582
00:27:12,500 --> 00:27:14,940
uitstoot ook min of meer 
stopgezet. 

583
00:27:15,220 --> 00:27:16,820
Dat wordt ook allemaal 
aangetoond, ja. 

584
00:27:16,820 --> 00:27:19,140
En waardoor dus ook die bodem 
niet meer daalt, waardoor. 

585
00:27:19,140 --> 00:27:21,820
Ook die bodem niet betaald. 
Sterker nog, hij kan weer gaan 

586
00:27:21,820 --> 00:27:24,100
sponzen en en Misschien wel gaan
groeien. 

587
00:27:24,100 --> 00:27:25,980
Dat gaan we ook allemaal nu 
onderzoeken? 

588
00:27:26,020 --> 00:27:27,700
Nee. 
Ik ben nog even, Ik ben het even

589
00:27:27,700 --> 00:27:29,940
kwijt. 
De oude sloot voerde water af en

590
00:27:29,940 --> 00:27:32,180
deze greppels zorgt dat water 
blijft. 

591
00:27:32,260 --> 00:27:35,340
Dat is even wat ik mis je. 
Hebt sloten, die liggen gewoon. 

592
00:27:35,460 --> 00:27:39,020
Delen heen Maar het grasland 
zelf, zeg maar dus het perceel 

593
00:27:39,020 --> 00:27:40,700
waar het gras groeit. 
Daar trekt een boer In de 

594
00:27:41,060 --> 00:27:45,300
voordat de winter begint, een 
greppeltje in en die voert het 

595
00:27:45,300 --> 00:27:47,580
af naar de sloot. 
En, Dat is een heel en dit? 

596
00:27:47,580 --> 00:27:49,020
Proces hebben wij dus nu 
omgedraaid. 

597
00:27:49,020 --> 00:27:52,580
We hebben In de zomer doen we er
water in wat In de sloot al is 

598
00:27:53,580 --> 00:27:56,220
en dat boezemwater. 
Dat stroomt toch wel vol, zeg 

599
00:27:56,220 --> 00:27:58,980
maar dus is wat dat betreft 
genoeg water en Als je dus die 5

600
00:27:58,980 --> 00:28:00,660
greppels in een perceel nat 
houdt. 

601
00:28:01,430 --> 00:28:04,630
Dan infiltreet het water via die
greppels, want die greppels is 

602
00:28:04,630 --> 00:28:06,030
geen sloot. 
Die greppels worden elk jaar 

603
00:28:06,030 --> 00:28:07,630
getrokken, dus die die zijn 
poreus. 

604
00:28:08,140 --> 00:28:11,100
Vandaar dat pompje dat je dat 
water dus daar weer naartoe 

605
00:28:11,100 --> 00:28:14,500
pompt, zodat je daar eigenlijk 
die waterpeil omhoog wat je. 

606
00:28:14,500 --> 00:28:16,980
Eigenlijk doet is Het is het 
hele veld continu onder water 

607
00:28:16,980 --> 00:28:21,420
houden, Alleen dan niet door het
op het gras te Laten vloeien, 

608
00:28:21,420 --> 00:28:24,780
maar net eronder door die 
greppels en de boer kans nog 

609
00:28:24,780 --> 00:28:27,540
blijven maaien. 
Dus je krijgt echt een heel 

610
00:28:27,540 --> 00:28:32,660
soort microbeheer op per sales 
niveau waarin je en grondwater 

611
00:28:32,660 --> 00:28:35,820
hebt wat heel hoog staat en 
grondwater wat laag staat nou. 

612
00:28:35,820 --> 00:28:38,500
Ja, Als je het perceel niet met 
greppels infiltre. 

613
00:28:38,860 --> 00:28:42,140
Dan dan hebben we dus nu gezien 
dat het water daar wegzakt tot 1

614
00:28:42,140 --> 00:28:47,700
m 20 diep, dus dat betekent 90 
cm veen wat kan verbranden? 

615
00:28:49,310 --> 00:28:51,750
Ja stelt dit nu ook voor voor 
alle andere graslanden in zijn 

616
00:28:51,750 --> 00:28:54,110
weidegebied nou. 
Ik denk dat dat er wordt heel 

617
00:28:54,110 --> 00:28:56,670
veel geprobeerd, ook met 
buizensystemen enzo in in 

618
00:28:56,670 --> 00:28:58,710
Friesland bij boeren enzo. 
Maar dat is allemaal veel te 

619
00:28:58,710 --> 00:29:01,710
ingewikkeld en heel kostbaar. 
Het. 

620
00:29:01,910 --> 00:29:04,270
Is heel simpel. 
Nou is het Natuurlijk wel zo dat

621
00:29:04,270 --> 00:29:08,270
onze dekwagens 30 cm diep en die
greppos vaak 25 cm diep. 

622
00:29:08,900 --> 00:29:12,220
Dus Als je een deklaag hebt van 
60 cm of meer, heb je kans dat 

623
00:29:12,220 --> 00:29:14,220
het anders werkt. 
Maar goed, het hangt een beetje 

624
00:29:14,220 --> 00:29:16,020
voor. 
Al die gebieden die op 2030 

625
00:29:16,020 --> 00:29:17,660
zitten, zouden we dit kunnen 
doen. 

626
00:29:18,020 --> 00:29:19,020
Ben ik van overtuigd? 
Ja. 

627
00:29:20,700 --> 00:29:23,900
Ja, we komen even tussendoor met
een kleine oproep hè, Marieke 

628
00:29:24,060 --> 00:29:27,460
ja, we maken namelijk deze 
podcast in onze vrije uren. 

629
00:29:28,380 --> 00:29:31,580
En wat we nodig hebben, is dat 
we Mensen hebben, onze 

630
00:29:31,580 --> 00:29:33,700
luisteraars die ons gaan 
ondersteunen. 

631
00:29:33,900 --> 00:29:38,300
Ja dat het kan eigenlijk niet 
anders, want het kost best wel 

632
00:29:38,300 --> 00:29:41,380
tijd podcast maken vooral voor 
jou, want jij moet alles 

633
00:29:41,380 --> 00:29:44,020
editten. 
Ja en We willen heel graag door 

634
00:29:44,060 --> 00:29:47,660
en we denken ook en dat kunnen 
we ook aan de cijfers zien dat 

635
00:29:47,660 --> 00:29:51,460
het een gewaardeerde podcast is 
die belangrijk is in het gesprek

636
00:29:51,460 --> 00:29:54,340
over de toekomst van Van de 
landbouw en de natuur in 

637
00:29:54,340 --> 00:29:57,550
Nederland. 
En de podcast groeit dus Als we 

638
00:29:57,550 --> 00:30:00,230
dit reclamevrij willen blijven 
doorzetten. 

639
00:30:00,700 --> 00:30:02,740
Ja Alleen maar onze eigen 
reclame, zeg maar er nu 

640
00:30:02,740 --> 00:30:04,860
tussendoor dat. 
Nou, we doen we nu tussendoor. 

641
00:30:06,550 --> 00:30:08,390
Nee, dat mag toch hè? 
Voor jezelf is het toch voor je 

642
00:30:08,390 --> 00:30:10,190
anders nou. 
Ja, Maar dat hebben we jouw hulp

643
00:30:10,190 --> 00:30:14,230
dus hard nodig. 
Dus doneer wat je kan like 

644
00:30:14,230 --> 00:30:17,230
share. 
Vertel het aan je vrienden zodat

645
00:30:17,270 --> 00:30:19,470
deze podcast kan blijven 
bestaan. 

646
00:30:20,110 --> 00:30:27,850
Nou zo is het put help ons. 
Missie één is dan ook voor die 

647
00:30:27,850 --> 00:30:30,330
boeren al geslaagd. 
Zeker, want Dat is eigenlijk het

648
00:30:30,330 --> 00:30:34,170
probleem van alle boeren. 
Ja ja en en wat is dan jouw 

649
00:30:34,170 --> 00:30:38,170
missie twee? 
Nou biodiversiteit ook nog eens 

650
00:30:38,170 --> 00:30:40,250
toch? 
Ik bedoel dat grasveld voor 

651
00:30:40,250 --> 00:30:41,770
koeien, dat weten we ook 
allemaal. 

652
00:30:42,530 --> 00:30:44,890
Er komt geen vogel meer op af, 
want er zit geen insect meer op.

653
00:30:46,390 --> 00:30:49,830
En het leuke is dat rijst is 
eigenlijk een grassoort en er 

654
00:30:49,830 --> 00:30:52,950
komen dus instantly Als je zo'n 
veld aanlegt, heb je daar 

655
00:30:52,950 --> 00:30:56,470
libelles en kikkers en nou 
verzin het allemaal wat 

656
00:30:56,470 --> 00:30:58,670
eigenlijk ook in ons dood zit 
zit ook in je rijstveld. 

657
00:30:59,500 --> 00:31:02,340
Ja en dan zou je nog kunnen 
bedenken dat de gruttos of de 

658
00:31:02,340 --> 00:31:05,300
steltlopers dus daar in ieder 
geval meer insecten hebben 

659
00:31:05,300 --> 00:31:07,740
vanuit die velden om te leven, 
maar zich ook kunnen schuilen 

660
00:31:07,740 --> 00:31:08,900
daar. 
Want daar wordt Natuurlijk niet 

661
00:31:08,900 --> 00:31:12,030
gemaaid. 
Dat is dus biodiversiteit en dan

662
00:31:12,190 --> 00:31:15,190
daar nog bij heb je ook nog eens
een keer voedsel en eerlijk 

663
00:31:15,190 --> 00:31:18,350
voedsel, want ze hebben geen 
meststoffen, gebruiken we niet 

664
00:31:18,350 --> 00:31:21,590
en we gebruiken geen pesticiden,
dus die hebben hele lekkere 

665
00:31:21,590 --> 00:31:25,310
gezonde rijst, want Ik ben 
erachter gekomen met het contact

666
00:31:25,310 --> 00:31:27,110
in Zwitserland die boer die dat 
doet. 

667
00:31:28,340 --> 00:31:30,980
Rijst, dat moet je polijsten 
voordat het voordat je het kan 

668
00:31:30,980 --> 00:31:33,820
gaan verwerken en hoe langer je 
rijst. 

669
00:31:33,820 --> 00:31:36,540
Polijst hoe ja hoe witter het 
wordt, maar ook hoe langer 

670
00:31:36,540 --> 00:31:38,300
houdbaar. 
Het is dus de rijst die wij eten

671
00:31:38,300 --> 00:31:41,060
in van In de supermarkt. 
Die is heel lang gepolijst Omdat

672
00:31:41,060 --> 00:31:43,060
die lang houdbaar is. 
Maar Als je je reis dus kort 

673
00:31:43,060 --> 00:31:46,260
polijst, blijven er heel veel 
mineralen aan zitten en is de 

674
00:31:46,260 --> 00:31:49,060
voedingswaarde dus veel beter en
is ook de smaak veel voller. 

675
00:31:49,420 --> 00:31:51,540
Is dat een beetje de 
zilvervlieger rijst zoals we die

676
00:31:51,540 --> 00:31:53,260
noemen? 
Nee, Er is geen zilvervlies 

677
00:31:53,260 --> 00:31:55,820
rijst, maar daar daar zit. 
Gewoon nog dat nog heel stom 

678
00:31:55,820 --> 00:31:57,180
heen. 
Ja nee, het omhulseltje is er 

679
00:31:57,180 --> 00:31:59,060
wel vanaf. 
OK ja ja. 

680
00:31:59,180 --> 00:32:01,220
En dat met die cranberries is 
Het is hetzelfde verhaal. 

681
00:32:01,220 --> 00:32:03,140
Daar komt nog meer 
biodiversiteit op af, want er 

682
00:32:03,140 --> 00:32:04,580
zitten nog veel meer soorten 
tussen. 

683
00:32:05,860 --> 00:32:08,700
En heb je dus ook nog die best 
die kan voeden of die voedzaam 

684
00:32:08,700 --> 00:32:12,420
is en en wat je ook wat we ook 
niet moeten vergeten, is de 

685
00:32:12,420 --> 00:32:15,180
waterschappen zijn heel erg op 
zoek naar bufferzones, want die 

686
00:32:15,180 --> 00:32:17,220
hebben wel door dat we In de 
toekomst meer water moeten gaan 

687
00:32:17,220 --> 00:32:20,590
vasthouden. 
En we houden de CO twee In de 

688
00:32:20,590 --> 00:32:23,590
grond, dus Er zijn een 
certificaten voor voor te 

689
00:32:23,590 --> 00:32:25,990
bedenken, zou je zeggen. 
Ja, en Misschien moet het 

690
00:32:25,990 --> 00:32:28,270
waterschap ook iets betalen dat 
je water vasthoudt voor ze. 

691
00:32:28,270 --> 00:32:30,310
Dus dan heb je ook daar nog wel 
een soort van. 

692
00:32:31,500 --> 00:32:33,420
Ja na een verdienmodel is 
Misschien een groot woord, maar 

693
00:32:33,420 --> 00:32:35,380
je zou daar geld voor terug 
moeten krijgen vanuit de 

694
00:32:35,380 --> 00:32:37,620
politiek of vanuit de overheid, 
denk ik. 

695
00:32:38,260 --> 00:32:40,380
CO twee. 
Certificaten, die zijn er al 

696
00:32:40,380 --> 00:32:43,460
wereldwijd en ook in Nederland 
al nou, Dat is Natuurlijk 

697
00:32:43,460 --> 00:32:46,470
ingewikkeld. 
Nee, Maar dat. 

698
00:32:47,150 --> 00:32:49,590
Het gaat zoals nog niet. 
Zo goed in ons beleid 

699
00:32:49,590 --> 00:32:52,550
vastgelegd, Het is niet. 
Als wij nou ervoor zorgen dat CO

700
00:32:52,550 --> 00:32:54,070
twee blijft zitten waar het zit,
ja. 

701
00:32:54,150 --> 00:32:58,430
Ja nee, Het is zeker, Je moet 
gewoon beginnen en je voelt 

702
00:32:58,430 --> 00:33:00,430
jezelf dus eigenlijk een boer 
voor de wetenschap. 

703
00:33:00,430 --> 00:33:03,940
Klopt dat een beetje. 
Ik noem mezelf nog pionier, want

704
00:33:03,940 --> 00:33:07,580
Ik vind een boer ja een woord, 
die heeft gewoon ja. 

705
00:33:07,780 --> 00:33:11,620
Meer dan 20 hectare land sowieso
en dat heb ik niet, dus Ik ben. 

706
00:33:11,660 --> 00:33:14,420
Ik ben absoluut geen boer nog 
Mensen zeggen het wel vaker en 

707
00:33:14,420 --> 00:33:18,980
Ik vind het ook leuk en Het is. 
Wat dat betreft prima, Maar ik 

708
00:33:18,980 --> 00:33:21,100
denk dat boer zijn echt iets 
anders is dan wat ik doe. 

709
00:33:21,140 --> 00:33:24,940
En Als je als pionier bij die 
boeren komt bij jouw buren, hoe 

710
00:33:24,940 --> 00:33:26,940
kijken die naar jou? 
Ja, die vinden het allemaal 

711
00:33:26,940 --> 00:33:29,260
interessant. 
Ja, en het zijn ook allemaal 

712
00:33:29,900 --> 00:33:32,780
heel erg. 
Ik heb het de mazzel dat er om 

713
00:33:32,900 --> 00:33:36,740
ons heen 5 biologische boeren 
zitten, dus die zijn ook bezig 

714
00:33:36,740 --> 00:33:38,580
met andere verdienmodellen. 
Die zijn al bezig met. 

715
00:33:38,580 --> 00:33:41,300
Dat is eigenlijk een medicijn. 
Haag willen of een voederhaag 

716
00:33:41,300 --> 00:33:44,750
noemen ze dat in het landschap? 
Waar koeien langs kunnen lopen 

717
00:33:44,750 --> 00:33:48,260
waar wilgen staan. 
De natuurlijke de. 

718
00:33:48,300 --> 00:33:52,260
Natuurlijke medicijnen is dat je
dus minder en dat er ook schaduw

719
00:33:52,260 --> 00:33:54,620
weer is voor die beesten, want 
ze blijven nu ook binnen, vaak 

720
00:33:54,620 --> 00:33:57,540
Omdat ze buitengewoon In de zon 
staan te verpieteren. 

721
00:33:57,540 --> 00:34:01,300
En maar dan kom je weer terug 
bij dat bestemmingsplan en daar 

722
00:34:01,300 --> 00:34:04,060
staat in dat er geen bomen mogen
eigenlijk op grasland voor 

723
00:34:04,060 --> 00:34:06,060
koeien, dus al die biologische 
boeren die willen heel graag 

724
00:34:06,060 --> 00:34:07,860
hagen aanleggen. 
Nou, dat mag geloof ik inmiddels

725
00:34:07,860 --> 00:34:10,540
wel, Maar dat mogen ze niet te 
hoger worden dan 1,5 m. 

726
00:34:10,540 --> 00:34:11,860
Ja, Dat is Natuurlijk niet echt 
een Haag. 

727
00:34:12,710 --> 00:34:14,710
Ja, maar goed dat. 
Is allemaal is allemaal in 

728
00:34:14,710 --> 00:34:15,510
ontwikkeling. 
Dit. 

729
00:34:17,389 --> 00:34:20,830
Dus jij was cameraman, je deed 
een cursus, je hebt die link met

730
00:34:20,830 --> 00:34:25,699
het land van ons weten te maken.
En is dat dan langzaam gegroeid?

731
00:34:25,699 --> 00:34:28,699
Jou werkt daar of is was dat in 
één keer fulltime? 

732
00:34:29,100 --> 00:34:32,460
In het jaar dus toen die eerste 
3 ruggen werden aangelegd met 

733
00:34:32,460 --> 00:34:35,380
die grond die vrijkwam van het 
stukje cranberry van de 

734
00:34:35,380 --> 00:34:38,139
universiteit, dacht ik van nou 
dit ga ik 2 3 dagen In de week 

735
00:34:38,139 --> 00:34:40,980
doen en dan langzaam ga ik dat 
zeg maar kantelen naar meer 

736
00:34:40,980 --> 00:34:43,620
dagen, maar toen zag ik dat 
eigenlijk de universiteit wel 

737
00:34:43,780 --> 00:34:47,060
hoogleraren heeft en studenten 
heeft maar niet echt iemand die 

738
00:34:47,620 --> 00:34:50,060
dat buitenbeheer doet van die 
van die proefvelden. 

739
00:34:50,830 --> 00:34:53,710
Dus toen heb ik gezegd van nou, 
volgens mij willen we. 

740
00:34:54,780 --> 00:34:58,660
In dit polderlap op meer plekken
en grotere velden aanleggen om 

741
00:34:58,660 --> 00:35:02,460
die proeven te te kunnen doen. 
Ik wil daar wel voor gaan zorgen

742
00:35:02,460 --> 00:35:05,900
voor dat beheer als jullie dan 
mij Misschien ook deels in 

743
00:35:05,900 --> 00:35:09,220
dienst kunnen nemen. 
Nou, dat die belofte kon niet 

744
00:35:09,220 --> 00:35:12,300
gemaakt worden, maar er werd wel
positief over nagedacht en toen 

745
00:35:12,300 --> 00:35:14,460
heb ik gedacht van, nou, Ik ga, 
Ik ga er gewoon vanuit dat Het 

746
00:35:14,460 --> 00:35:18,300
gaat lukken en dan ga ik vanaf 
nu ga ik hier elke dag zijn en 

747
00:35:18,340 --> 00:35:21,110
dat heb ik gedaan. 
En nu moet ik er ook elke dag 

748
00:35:21,110 --> 00:35:25,180
zijn, want nu ligt alles er. 
Als ik er niet elke dag ben, dan

749
00:35:25,180 --> 00:35:27,940
lukt het niet meer, Maar dat Het
is 1,5 jaar geweest dat ik dat 

750
00:35:27,940 --> 00:35:31,180
ik er wel elke dag was, Maar dat
het werk nog niet zoveel was. 

751
00:35:31,180 --> 00:35:33,500
Maar nu is het er allemaal. 
Ja, nu ben ik er ook elke dag. 

752
00:35:33,540 --> 00:35:35,860
Ja en, hoe is dat voor jou? 
Hoe voel je je ik? 

753
00:35:35,860 --> 00:35:39,500
Voel me ja heel fijn daaronder 
heel prettig. 

754
00:35:39,580 --> 00:35:42,340
Het is een heel nieuw leven, hè?
Ik ben geen wetenschapper, Ik 

755
00:35:42,340 --> 00:35:45,460
ben geen bioloog. 
Ik ben ook niet echt een boer, 

756
00:35:45,460 --> 00:35:47,340
Maar ik ben wel ergens mee 
bezig. 

757
00:35:47,340 --> 00:35:50,740
Wat nieuw is en waar ik ook 
fouten in kan maken en waar ik 

758
00:35:50,780 --> 00:35:52,580
met heel veel andere Mensen 
contact over heb. 

759
00:35:52,580 --> 00:35:53,740
Dus Ik heb met de boeren 
contact. 

760
00:35:53,740 --> 00:35:55,340
Ik heb met de w. 
Contact, Ik heb met 

761
00:35:55,340 --> 00:35:58,220
waterschappen contact, Ik heb 
het en Dat is heel leuk. 

762
00:35:59,100 --> 00:36:01,660
Er komen tegenwoordig heel vaak 
ook studenten naar mij toe die 

763
00:36:01,660 --> 00:36:03,700
mij dan willen interviewen, want
die zijn allemaal wel bezig met 

764
00:36:03,700 --> 00:36:06,460
nieuwe vormen van Landbouw. 
Dus Ik heb en er lopen ook 

765
00:36:06,460 --> 00:36:10,420
studenten rond deze. 
Er zijn het het nu één PHD 

766
00:36:10,420 --> 00:36:13,740
student die bezig is met die 
cranberry en vanaf volgend jaar 

767
00:36:13,740 --> 00:36:16,340
komen er twee Phd's student die 
zich bezig gaan houden met die 

768
00:36:16,340 --> 00:36:19,020
rijst en wat het dan doet met 
methaanuitstoot wel of niet? 

769
00:36:19,020 --> 00:36:21,300
En dat soort dingen Er zijn heel
veel Mensen, ook om mij heen 

770
00:36:21,300 --> 00:36:22,740
waar doen? 
Zij hun PHD. 

771
00:36:22,860 --> 00:36:25,110
In. 
Ja, dat weet ik niet helemaal 

772
00:36:25,110 --> 00:36:27,150
precies, want dan moet je aan 
hun vragen, maar zij Maar dat 

773
00:36:27,150 --> 00:36:28,510
zijn dus de. 
Onderwerpen die nu dat. 

774
00:36:28,510 --> 00:36:30,590
Zijn die onderwerpen, dat zijn 
de onderwerpen en zijn 

775
00:36:30,590 --> 00:36:32,990
onderzoeken. 
Dus hoe zit het dan met neti 

776
00:36:33,110 --> 00:36:36,540
biodiversiteit toe? 
Hoe ze hebben echt de 

777
00:36:36,540 --> 00:36:39,100
fluxkamers, dat zijn machines 
die vaak heb je hun metingen 

778
00:36:39,100 --> 00:36:42,180
doen over over die uitstoot van 
CO twee over methaanuitstoten, 

779
00:36:42,180 --> 00:36:45,700
maar ook over bodemleven en 
waterkwaliteit. 

780
00:36:46,500 --> 00:36:49,140
Ze zijn bezig met de kreeften 
kreeftenproblemen in Nederland, 

781
00:36:49,140 --> 00:36:50,300
hè? 
Daar zijn we ook mee bezig. 

782
00:36:50,300 --> 00:36:51,900
We zijn gaan vlakke oevers 
aanleggen. 

783
00:36:52,220 --> 00:36:55,580
Er gebeurt enorm veel en Ik ben 
er altijd, dus Ik ben een soort 

784
00:36:55,580 --> 00:36:59,100
spil daar ook in. 
En Ik heb gerookt de meerval 

785
00:36:59,100 --> 00:37:02,070
gegeten precies. 
Dat hoort er ook weer bij dat. 

786
00:37:02,110 --> 00:37:04,670
Zwemt tussen jouw? 
Rijst ja, Dat is dan weer 

787
00:37:04,670 --> 00:37:07,950
afgekeken van de Van Azië, want 
de daar hebben ze of krabben of 

788
00:37:07,950 --> 00:37:11,750
andere diertjes tussen die reis 
lopen die dus weer dan weer 

789
00:37:11,750 --> 00:37:14,230
beestjeseten die die plant niet 
zo fijn vindt, maar die ook weer

790
00:37:14,230 --> 00:37:16,230
soort fertisatie zijn. 
Want die is die poepen 

791
00:37:16,230 --> 00:37:18,470
Natuurlijk in het water en Dat 
is weer goed voor die rijst. 

792
00:37:19,340 --> 00:37:21,340
En, je hebt toch weer een 
product, een tweede product. 

793
00:37:21,340 --> 00:37:23,420
En, je hebt weer een product. 
Ja, daar is. 

794
00:37:23,420 --> 00:37:26,460
Daar is nu een masterstudent 
zelfs mee bezig dus die die die 

795
00:37:26,460 --> 00:37:31,300
die komt elke avond kijken naar 
wat die beesteneten of of 

796
00:37:31,300 --> 00:37:33,420
bijvoeder helpt of niet helpt. 
Want We hebben het nu al twee 

797
00:37:33,420 --> 00:37:34,860
jaar gehad die meerval die 
meerval. 

798
00:37:34,860 --> 00:37:35,860
Die doet het eigenlijk heel 
goed. 

799
00:37:35,860 --> 00:37:38,740
Alleen de de palingroker om de 
hoek, zegt Van ja, maar ze zijn 

800
00:37:38,740 --> 00:37:39,940
niet groot genoeg voor de 
verkoop. 

801
00:37:41,870 --> 00:37:43,990
Dus hij wil ze wel voor me 
roken, maar hij wil ze niet 

802
00:37:43,990 --> 00:37:46,150
afnemen en nu gaan we dus kijken
van nou, Misschien kunnen we die

803
00:37:46,190 --> 00:37:49,980
kunnen we ze gewoon. 
Door toch iets bij te voeden, 

804
00:37:50,180 --> 00:37:52,820
groter krijgen. 
Ja ze verkopen via je eigen 

805
00:37:52,820 --> 00:37:55,900
webshop. 
Precies ja sowieso via je eigen 

806
00:37:55,900 --> 00:37:57,980
kanalen verkopen. 
Dat heb ik van ja, Boris en 

807
00:37:57,980 --> 00:38:00,260
Zwitserland ook begrepen niet 
naar de supermarkt gaan. 

808
00:38:00,580 --> 00:38:04,500
Nee, nee, maar dus jij begon met
daar elke dag te zijn, want Ik 

809
00:38:04,500 --> 00:38:07,780
wil ook even naar andere Mensen 
die hè Er zijn allemaal Mensen 

810
00:38:07,780 --> 00:38:10,780
die naar deze podcast luisteren 
opdat ze ook hun leven een 

811
00:38:10,780 --> 00:38:13,430
keertje om willen gooien. 
Daar hebben we toevallig twee 

812
00:38:13,430 --> 00:38:15,950
podcasts achter elkaar daarvoor.
Ook van twee jongens die gewoon 

813
00:38:15,950 --> 00:38:17,990
nu fulltime voedselbos 
ontwerpen. 

814
00:38:18,390 --> 00:38:20,110
En jij bent nu in één keer toch 
ook? 

815
00:38:20,110 --> 00:38:23,430
Je kunt er van leven, want die 
baan kwam nadat jij er elke dag 

816
00:38:23,430 --> 00:38:25,150
was, kwam de baan er in één 
keer. 

817
00:38:25,150 --> 00:38:25,390
Toch? 
Nee. 

818
00:38:25,750 --> 00:38:27,870
Ik moet wel even dan even 
duidelijk zeggen hoe het zit. 

819
00:38:27,870 --> 00:38:31,310
Ik ik in zoverre kan ik ervan 
leven dat ik krijg twee dagen 

820
00:38:31,310 --> 00:38:34,550
betaald, dus één dag door door 
Universiteit Leiden en de andere

821
00:38:34,550 --> 00:38:35,990
dag, zeg maar door de andere 
universiteit. 

822
00:38:37,500 --> 00:38:40,740
Dat is nog niet genoeg, want Het
is niet. 

823
00:38:40,780 --> 00:38:43,340
Ik zit niet heel hoog In de 
schaal of zo wat dat betreft en 

824
00:38:43,420 --> 00:38:45,300
Het is voor mij ook voor het 
eerst dat ik zie wat er allemaal

825
00:38:45,300 --> 00:38:47,380
nog naar werkgevers en dat soort
dingen gaat. 

826
00:38:47,380 --> 00:38:51,820
Dat schrik ik echt van. 
Dus Ik heb ook nog wel steun van

827
00:38:51,820 --> 00:38:54,580
twee fondsen, dus de Fed 
Foundation en inona Stichting. 

828
00:38:54,700 --> 00:38:57,380
Die helpen mij enorm. 
Op te komen. 

829
00:38:57,380 --> 00:39:00,900
En dat dat dat de fret 
Foundation is dit nu jaar twee 

830
00:39:00,900 --> 00:39:04,020
en Jonas Stichting is jaar één 
en ze zijn welwillend om dat 

831
00:39:04,020 --> 00:39:06,620
Misschien te verlengen, dus dat 
dat heb ik echt wel nodig. 

832
00:39:07,540 --> 00:39:09,620
Daar moet je eerlijk in zijn. 
Maar goed, Dat is ook Natuurlijk

833
00:39:09,620 --> 00:39:12,180
het probleem voor veel boeren 
dat en de We hebben tijd nodig 

834
00:39:12,180 --> 00:39:13,340
hè? 
Ik bedoel, die cranberry is 

835
00:39:13,340 --> 00:39:15,260
eigenlijk pas na 3 jaar, geeft 
hij echt best. 

836
00:39:16,030 --> 00:39:17,870
Die reis heb je dan Natuurlijk 
jaarlijks wel in oogst van, maar

837
00:39:17,870 --> 00:39:20,470
die die die systemen op die 
ruggen ja, dat moet je 7 jaar 

838
00:39:20,470 --> 00:39:24,220
verwachten. 
Ja dus Dat is ook Natuurlijk het

839
00:39:24,220 --> 00:39:26,380
vraagstuk van ja, Waarom doen 
die boeren het niet? 

840
00:39:26,380 --> 00:39:28,980
Omdat het gewoon lang duurt? 
En Ik heb de mazzel dat wij 

841
00:39:29,220 --> 00:39:32,140
thuis onze hypotheeklast niet zo
hoog is, weet je wel? 

842
00:39:32,140 --> 00:39:34,740
Dus als Mensen tegen mij zeggen 
van Ik wil het, Ik wil het ook. 

843
00:39:34,740 --> 00:39:37,460
Hoe doe je dat? 
Dan zeg ik als eerste altijd nou

844
00:39:37,460 --> 00:39:40,620
door te doen. 
En probeer je vaste lasten 

845
00:39:40,620 --> 00:39:43,420
omlaag te brengen, dus geen 
grote auto. 

846
00:39:44,990 --> 00:39:45,990
Weet je allemaal dat soort 
dingen? 

847
00:39:45,990 --> 00:39:49,270
Dat kan best makkelijk ook 
tenminste ja, daar kan ik niet 

848
00:39:49,270 --> 00:39:52,750
echt over oordelen. 
Maar ja, Je moet het durven denk

849
00:39:52,750 --> 00:39:55,830
ik toch en heb je? 
Heb jij wel ook wel eens de 

850
00:39:55,830 --> 00:39:57,310
donckshot gevoeld? 
Nou. 

851
00:39:57,310 --> 00:39:59,390
Wel moet je dan in zijn eentje 
ergens vooruit loopt. 

852
00:39:59,390 --> 00:40:01,670
En ja, hoop dat de rest mee 
meekomt, maar. 

853
00:40:02,270 --> 00:40:04,470
Mazzel dat ik het heel erg leuk 
vind dat ik met die met die met 

854
00:40:04,470 --> 00:40:07,110
de universiteit samenwerk met 
die cramberry en dat rijst. 

855
00:40:07,660 --> 00:40:11,700
Maar mijn donk isotgevoel ligt 
eigenlijk bij het terug krijgen 

856
00:40:11,700 --> 00:40:13,820
van bomen. 
Op. 

857
00:40:14,020 --> 00:40:17,980
Veenweidegebied dus een els die 
haar gewoon thuishoort die 

858
00:40:17,980 --> 00:40:21,340
meters hoog kan worden Als we, 
Als we dat aan gaan durven dat 

859
00:40:21,340 --> 00:40:24,660
we vlekken maken met bomen op 
veenweidegebied waar dan rondom 

860
00:40:24,660 --> 00:40:26,540
zo'n boom ook weer van alles kan
gebeuren. 

861
00:40:27,180 --> 00:40:31,140
En Als je dan bedenkt dat hè, er
wordt vaak opgeworpen. 

862
00:40:31,140 --> 00:40:33,990
Ja, Maar de grutto's dan. 
Als je een boom neerzet, dan 

863
00:40:33,990 --> 00:40:36,310
komen er roofvogels nou die 
roodvogels. 

864
00:40:36,310 --> 00:40:39,140
Die zijn er al. 
Daar vliegen bij mij kiki dieven

865
00:40:39,140 --> 00:40:41,780
buizerd. 
Ja valken er vliegen hier boven 

866
00:40:41,780 --> 00:40:43,540
alles. 
Vliegtuig en Waarom vliegt dat 

867
00:40:43,620 --> 00:40:46,100
terreur Omdat er rondom de erven
van de boeren staan bomen. 

868
00:40:46,860 --> 00:40:49,300
Ja en dan wordt er gezegd, van 
ja, Maar dat Als het niet open 

869
00:40:49,300 --> 00:40:50,580
genoeg is, dan verdwijnen ze 
ook. 

870
00:40:50,580 --> 00:40:53,220
Nou, Ik heb een onderzoek. 
Ik weet even niet meer van wie 

871
00:40:53,220 --> 00:40:55,380
die heeft gezegd. 
Die grutto, die blijft sowieso 

872
00:40:55,380 --> 00:41:00,140
300 m bij bebouwing vandaan, dus
bij een boerderij vandaan en 100

873
00:41:00,140 --> 00:41:02,900
m of 200 m bij nee 100 m bij een
boom vandaan. 

874
00:41:02,900 --> 00:41:06,420
Dus Als je er nou vanuit gaat 
dat die dat die grutto 300 m bij

875
00:41:06,420 --> 00:41:09,700
die boerderij vandaan. 
Waar al bomen staan, dan zou je 

876
00:41:09,700 --> 00:41:12,660
nog in een strook van 50 m 
makkelijk daar meer bomen neer 

877
00:41:12,660 --> 00:41:14,660
kunnen zetten. 
Toch zie ik dat verkeerd. 

878
00:41:14,900 --> 00:41:16,660
Ik geloof dat jouw berekening 
meteen. 

879
00:41:17,220 --> 00:41:19,860
Ik denk dat die Rutte al fout 
gekozen symbool is, want Het is 

880
00:41:19,860 --> 00:41:21,860
Natuurlijk een symbool, het hij 
hij net. 

881
00:41:22,180 --> 00:41:24,700
Zoals die weer terug. 
Ja ja nee maar kijk, ze hebben 

882
00:41:24,700 --> 00:41:26,580
op een gegeven moment gedacht, 
moeten ze zalm weer terug 

883
00:41:26,580 --> 00:41:28,780
krijgen In de rivieren? 
Dus ze moeten zorgen dat de 

884
00:41:28,780 --> 00:41:32,140
rivieren weer ongehinderd die 
zalm doorlaten, zodat we een 

885
00:41:32,140 --> 00:41:33,460
kleine zalmpjes naar buiten 
kunnen. 

886
00:41:33,460 --> 00:41:37,070
Dat is een heel mooi symbool. 
Want dat verhoogt, hè? 

887
00:41:37,070 --> 00:41:39,710
Dus terugbrengen van die zalm 
verhoogt de biodiversiteit van 

888
00:41:39,710 --> 00:41:43,580
al het leven eromheen. 
En bij die grutto is het meer 

889
00:41:43,580 --> 00:41:45,700
een soort plaatje van één soort 
vogels. 

890
00:41:45,700 --> 00:41:48,420
Ze zeggen niet, We willen alle 
soorten vogels die ene vogel 

891
00:41:48,420 --> 00:41:50,420
brengt niet automatisch al die 
vogels mee terug. 

892
00:41:51,500 --> 00:41:54,300
Nee, en en. 
Terwijl er zelf al terugkomt aan

893
00:41:54,300 --> 00:41:56,420
vogeltjes met zo'n 
ruggensysteem. 

894
00:41:56,740 --> 00:41:59,220
Ja Natuurlijk. 
Ik denk dat ze biodiversiteit 

895
00:41:59,220 --> 00:42:02,980
gaat over diversiteit. 
Ja, dus een divers landschap is 

896
00:42:02,980 --> 00:42:07,220
ook goed voor de grutto en en 
goed voor insecten en goed voor.

897
00:42:07,220 --> 00:42:10,030
Nou ja, maak dan maar niet uit. 
Af en toe wordt dus ook een 

898
00:42:10,030 --> 00:42:12,430
grutto gepakt door een roofvogel
en dat hoort ook. 

899
00:42:12,780 --> 00:42:15,340
Het wordt toch bijvoorbeeld, dan
wordt het toch ook weerbaarder 

900
00:42:15,340 --> 00:42:18,780
van en. 
De telling of de het nulpunt van

901
00:42:18,780 --> 00:42:20,940
die grutter stand. 
Die zit In de jaren 70 en Dat 

902
00:42:20,940 --> 00:42:24,980
was een enorm goed guttojaar. 
Dus daarna is het nooit meer 

903
00:42:24,980 --> 00:42:27,420
teruggekomen. 
Sowieso niet, maar goed dus, 

904
00:42:27,420 --> 00:42:29,500
maar mijn donkerjot gevoel ligt 
dus bij bij. 

905
00:42:29,580 --> 00:42:32,140
Waarom gaan we niet gewoon terug
naar een aantal bomen in dat 

906
00:42:32,140 --> 00:42:35,780
grasland dat voedselbos terug? 
Ja en, en dan krijg je heel veel

907
00:42:35,780 --> 00:42:39,420
meer voor terug denk ik gewoon 
simpelweg een boom, een els die 

908
00:42:39,420 --> 00:42:42,100
daar echt van oudsher echt 
gewoon een zwarte els die hoort 

909
00:42:42,100 --> 00:42:43,380
daar. 
Die staat daar ook prachtig. 

910
00:42:43,540 --> 00:42:44,780
Ja, want je hebt dus op die 
ruggen. 

911
00:42:44,780 --> 00:42:47,900
Heb je al van alles aangepland. 
Ik heb het gedaan, hè ik? 

912
00:42:47,940 --> 00:42:50,300
Hoop dus niet dat die ene 
ambtenaar nu luistert, want 

913
00:42:50,300 --> 00:42:53,940
eigenlijk wilde ik doen, mag 
niet stiekem nog niet. 

914
00:42:53,980 --> 00:42:57,140
Maar ja, Ik denk ook wel dat we 
met een aantal andere Mensen en 

915
00:42:57,140 --> 00:42:59,540
volgens mij ook voedsel uit het 
bos Misschien wel voor kunnen 

916
00:42:59,540 --> 00:43:01,900
zorgen dat we die 
bestemmingsplannen is wat 

917
00:43:01,900 --> 00:43:04,860
makkelijker kunnen aanpassen. 
Of Het is eens In de 10. 

918
00:43:04,860 --> 00:43:08,220
Jaar hè en bovendien, ja, kijk 
Als we 50 of 70 jaar terug 

919
00:43:08,220 --> 00:43:09,780
kijken, dan stonden die bomen er
ook. 

920
00:43:09,780 --> 00:43:10,940
Of dat ze. 
Misschien zelfs voor die 

921
00:43:10,940 --> 00:43:13,860
verkaveling stonden ze er 
sowieso al meer en en en nog 

922
00:43:13,860 --> 00:43:15,820
langer. 
Stonden ze sowieso nog meer hè? 

923
00:43:15,820 --> 00:43:18,780
Als je inderdaad naar een 
schilderij kijkt van rond 1600 

924
00:43:18,780 --> 00:43:23,180
ofzo dan dan staan ze er maar nu
elk Als ik Ik heb gisteren. 

925
00:43:23,180 --> 00:43:25,060
Toen zat ik toevallig mijn 
student in mijn interviewde. 

926
00:43:25,060 --> 00:43:29,460
Ik zei, kijk daar nou denk 700 m
verderop een erf met hele hoge, 

927
00:43:29,460 --> 00:43:32,100
heel veel bomen. 
En dan Als je 360 graden om je 

928
00:43:32,100 --> 00:43:34,300
heen kijkt, zie je overal die 
erven met die bomen, want een 

929
00:43:34,300 --> 00:43:36,380
erven is Natuurlijk geen 
grasland, dus dan komt die erf 

930
00:43:36,380 --> 00:43:38,540
mag die boom groeien, die bomen,
die staan er al een paar 100 

931
00:43:38,540 --> 00:43:39,820
jaar, want die boerderijen zijn 
zo oud. 

932
00:43:40,590 --> 00:43:43,270
Er staan immens grote bomen, 
Waarom zou je niet aan de rand 

933
00:43:43,270 --> 00:43:45,710
daarvan wat wat wat uitloopt 
daar niet? 

934
00:43:45,710 --> 00:43:48,870
Onder eigenlijk gewoon het 
economisch plaatje van ja, wij 

935
00:43:48,870 --> 00:43:51,710
willen boeren, dus We willen 
daar dat weiland hebben. 

936
00:43:52,060 --> 00:43:54,140
Nou, maar Als je het over 
economisch plaatje hebt en dus 

937
00:43:54,140 --> 00:43:56,940
de optimalisering van de 
landbouw in melkveehouderijen, 

938
00:43:56,940 --> 00:43:59,700
dan kom je uit op dat een koe 
tegenwoordig heel veel melk 

939
00:43:59,700 --> 00:44:02,220
produceert, maar met weinig 
eiwit. 

940
00:44:03,540 --> 00:44:07,300
Ja terwijl de biologische boer 
de Zonder kunstmest en Zonder 

941
00:44:07,300 --> 00:44:09,260
krachtvoer om met minder 
krachtvoer. 

942
00:44:10,100 --> 00:44:13,660
Melk produceert met meer eiwit 
ja en dus meer geld voor zijn 

943
00:44:13,660 --> 00:44:16,140
melk krijgt en aan het eind van 
de streep Misschien wel meer 

944
00:44:16,140 --> 00:44:18,300
verdient dan de boer die is 
geoptimaliseerd. 

945
00:44:18,860 --> 00:44:21,100
Dus ook economisch gezien is het
volgens mij geen probleem. 

946
00:44:21,540 --> 00:44:24,340
Ons thema van dit jaar is ook 
gezondheid en dit zie je wel 

947
00:44:24,340 --> 00:44:27,580
meer Natuurlijk In de tomaten en
van allerlei producten die we 

948
00:44:27,580 --> 00:44:29,980
onze supermarkt kopen. 
Dat zijn eigenlijk helemaal geen

949
00:44:30,100 --> 00:44:32,780
echte gezonde producten, maar ze
zien er wel zo uit. 

950
00:44:32,860 --> 00:44:34,820
Uiteindelijk zit daar minder in,
Het is meer. 

951
00:44:37,030 --> 00:44:39,110
Ja minder smaak meer water? 
Ja. 

952
00:44:39,660 --> 00:44:43,220
Ja, maar ja, We willen allemaal 
een ronde tomaat die rood ziet. 

953
00:44:43,260 --> 00:44:45,540
Ja, dus Dat is Dat is, dit ligt 
ook altijd. 

954
00:44:45,540 --> 00:44:48,100
Ik bedoel dat ja de, de 
consument is ook heel 

955
00:44:48,100 --> 00:44:49,540
belangrijk. 
Schakel Natuurlijk zeker. 

956
00:44:49,540 --> 00:44:52,660
Ja maar goed en en de supermarkt
ook, kijk bij mij In de 

957
00:44:52,660 --> 00:44:55,900
supermarkt ligt voor € 5,85 
biologische beloentjes en 

958
00:44:55,900 --> 00:45:00,420
daarnaast ligt de gewone meloen 
de reguliere meloen groter voor 

959
00:45:00,420 --> 00:45:06,950
€ 1,36 In de aanbieding. 
En dan verkoop je die € 5,85 

960
00:45:06,950 --> 00:45:08,550
miloetjes, dat je Alleen nog aan
mij. 

961
00:45:09,860 --> 00:45:11,980
Ja, maar die liggen dan dus op 
een gegeven moment ook een 

962
00:45:11,980 --> 00:45:13,820
beetje te rotten hè? 
Want dan wordt dan pak je niet 

963
00:45:13,820 --> 00:45:17,380
snel genoeg weggehaald en dat 
neem ik supermarkten kwalijk. 

964
00:45:17,580 --> 00:45:20,740
Ja, dat neem ik supermarkten 
kwalijk die die gaat de volle 

965
00:45:20,740 --> 00:45:24,660
marge vangen op die biologische 
producten en gaan stunten met de

966
00:45:24,660 --> 00:45:28,220
reguliere om Mensen maar naar 
die groente en fruit afdeling te

967
00:45:28,220 --> 00:45:32,660
krijgen en ze zou het dus om 
moeten draaien en er moeten gaan

968
00:45:32,660 --> 00:45:34,380
stunten met die biologische 
producten. 

969
00:45:35,190 --> 00:45:39,870
Maar dat doen ze niet, en dus 
zullen Mensen niet leren om met 

970
00:45:39,870 --> 00:45:42,030
een ander ding dan hun 
portemonnee. 

971
00:45:42,300 --> 00:45:44,300
Keuzes te maken als ze In de 
winkel staan. 

972
00:45:44,300 --> 00:45:46,460
Nou. 
Ja door de verhalen zoals Sander

973
00:45:46,460 --> 00:45:49,340
die nu aan het neerzetten is 
veranderd Natuurlijk ook wel een

974
00:45:49,340 --> 00:45:50,820
beetje in het bewustzijn van 
Mensen. 

975
00:45:51,060 --> 00:45:52,740
Ja, in ieder. 
Geval voor voor een deel van de 

976
00:45:52,740 --> 00:45:53,940
Mensen, want je kan Natuurlijk 
ook. 

977
00:45:53,940 --> 00:45:55,540
Ik bedoel, Er zijn Natuurlijk 
ook heel veel Mensen die maar 

978
00:45:55,540 --> 00:45:57,620
net genoeg hebben om om eten te 
kunnen kopen. 

979
00:45:57,620 --> 00:45:59,540
En die gaan Natuurlijk niet al 
een dure meloen kopen die 

980
00:45:59,540 --> 00:46:02,900
biologisch is dus dat die zijn 
er ook en dat ik hoe dat dan 

981
00:46:02,900 --> 00:46:04,260
precies moet weet ik niet, maar 
als. 

982
00:46:04,260 --> 00:46:06,900
Die horen dat er rijst vanuit 
Nederland wordt getild. 

983
00:46:07,140 --> 00:46:09,220
Wordt ze Misschien wel 
nieuwsgierig van hè, wat is dat?

984
00:46:09,340 --> 00:46:12,900
Mensen die weinig besteden 
hebben, zullen nooit zelfs maar.

985
00:46:13,060 --> 00:46:15,180
Kijken die groep bereiken we ook
niet. 

986
00:46:16,340 --> 00:46:18,540
Kan wel beginnen bij de groep 
die daar die daar boven zit 

987
00:46:19,100 --> 00:46:20,980
precies. 
En Als je kan uitleggen dat dat 

988
00:46:20,980 --> 00:46:23,340
een glas melk waarmee eiwitten 
in zitten dat je genoeg hebt aan

989
00:46:23,340 --> 00:46:26,180
één glas in plaats van 1/2 L 
welk die je anders drinkt bij 

990
00:46:26,180 --> 00:46:29,620
wijze van spreken of dat je 
rijst eet die meer mineralen en 

991
00:46:29,620 --> 00:46:31,660
meer voedingsstoffen heeft dat 
je er gewoon ook minder nodig 

992
00:46:31,660 --> 00:46:33,060
hebt. 
Dat is hetzelfde als met brood. 

993
00:46:33,060 --> 00:46:36,300
Een goed brood heb je aan twee 
sneetjes brood genoeg hoef je er

994
00:46:36,300 --> 00:46:38,700
geen 5 of 6 van. 
Teeten, en dus is het toch 

995
00:46:38,700 --> 00:46:40,830
goedkoper? 
En dan wordt het uiteindelijk 

996
00:46:40,830 --> 00:46:44,030
goedkoper dan wel even even of 
even duur bij wijze van spreken.

997
00:46:44,540 --> 00:46:48,180
Ja, Maar we hebben dus nieuwe 
ogen nodig en wat ik interessant

998
00:46:48,180 --> 00:46:52,020
vindt is die dat al die testjes 
van die pvas en van Van ben ik 

999
00:46:52,020 --> 00:46:54,900
bijen en nou ook weer die 
vlinderstichting die worden dus 

1000
00:46:54,900 --> 00:46:58,020
blijkbaar steeds goedkoper. 
Die testen dus steeds meer clubs

1001
00:46:58,020 --> 00:47:01,900
kunnen testen of ergens gif in 
zit of hoe hoe de voedingswaarde

1002
00:47:01,900 --> 00:47:04,460
van iets is en Dat is wel 
gaande. 

1003
00:47:04,980 --> 00:47:09,940
Die nieuwe ogen zijn gaande en 
en daar op die wave. 

1004
00:47:11,110 --> 00:47:12,950
Zal want Het is dus wel de 
bedoeling, want dan ga ik even 

1005
00:47:12,950 --> 00:47:15,230
terug ook naar de gezonde 
economie van het polderlab. 

1006
00:47:15,230 --> 00:47:18,910
Het is dus wel de bedoeling dat 
dat jij op een gegeven moment 

1007
00:47:18,910 --> 00:47:21,630
zoveel produceert daart dat dat 
ook een deel van jouw inkomsten 

1008
00:47:21,630 --> 00:47:23,580
wordt. 
Ja, dat vind ik een beetje 

1009
00:47:23,580 --> 00:47:26,380
lastig om daar nu volmondig ja 
te zeggen, want Het is in ieder 

1010
00:47:26,380 --> 00:47:29,020
geval de bedoeling dat we 
bijvoorbeeld jonge boeren vinden

1011
00:47:29,020 --> 00:47:32,420
uit Wageningen die die door onze
kennis en wat wij doen het 

1012
00:47:32,420 --> 00:47:35,500
aandurven om op te schalen. 
Ook in het begin met onze hulp 

1013
00:47:35,620 --> 00:47:36,500
ik. 
Snap wat je zegt ik? 

1014
00:47:36,500 --> 00:47:39,460
Denk niet dat ik er zelf ineens 
11 hectare rijst ga doen, want 

1015
00:47:39,460 --> 00:47:41,260
dan ben je weer. 
Ik heb In de modecultuur bezig 

1016
00:47:41,260 --> 00:47:42,620
overigens. 
Ik denk dat het meer een vlekje 

1017
00:47:42,620 --> 00:47:43,980
moet blijven, Maar ik voel me 
nu. 

1018
00:47:44,260 --> 00:47:46,740
Op dit moment voel ik me meer 
pionier voor die wetenschap. 

1019
00:47:47,550 --> 00:47:50,830
Dan dat ik dat ik dat ik me als 
een boer met 20 hectare land ga 

1020
00:47:50,830 --> 00:47:52,900
zien. 
Nee, maar je hoeft niet op al 

1021
00:47:52,900 --> 00:47:54,780
die landen dezelfde dingen te 
doen en hè? 

1022
00:47:54,900 --> 00:47:57,980
In een polikultuur. 
Er komen ook hazelnoten straks 

1023
00:47:57,980 --> 00:47:59,900
vanaf. 
Er komen bessen vanaf en er komt

1024
00:47:59,900 --> 00:48:04,380
rijst vanaf kennis vanaf ja. 
Dat dat stukje ga ik dit niet In

1025
00:48:04,380 --> 00:48:06,540
de steek Laten, dus dat wat ik 
nu heb opgebouwd voor mezelf, 

1026
00:48:06,540 --> 00:48:08,140
Dat is ongeveer. 
Dat zal Ik denk dat dat 

1027
00:48:08,140 --> 00:48:10,700
uiteindelijk ongeveer twee 
hectare gaat worden bij elkaar 

1028
00:48:10,700 --> 00:48:14,060
met al die verschillende dingen.
Dat gaat inderdaad wel blijven 

1029
00:48:14,060 --> 00:48:15,380
bestieren. 
Nou. 

1030
00:48:15,380 --> 00:48:18,420
Leuk en dat ik zie. 
Ik zie bij veel van die Mensen 

1031
00:48:18,420 --> 00:48:22,220
zoals die die nu gewend waren of
gewend zijn. 

1032
00:48:22,540 --> 00:48:25,540
Aan te planten als wat pionieren
als maar dingen op te starten 

1033
00:48:25,820 --> 00:48:29,540
dat ze eigenlijk richting die 
oogsten zoiets hebben, ja, ga ik

1034
00:48:29,540 --> 00:48:32,180
dat ook doen. 
Ja nou ja goed, ja ja. 

1035
00:48:32,540 --> 00:48:36,500
Grappig is dat? 
Kijk, ik, Ik had niet gedacht 

1036
00:48:36,500 --> 00:48:39,700
Toen ik instapte op die rug dat 
er nog twee vormen bij zouden 

1037
00:48:39,700 --> 00:48:43,140
komen die mogelijk zijn. 
In dat veenweidegebied die 3 

1038
00:48:43,140 --> 00:48:46,060
vormen kunnen heel goed met 
elkaar en Dat is leuker ervan. 

1039
00:48:46,860 --> 00:48:50,140
En Ik denk ook dat het Misschien
wel beter is om een soort kleine

1040
00:48:50,140 --> 00:48:52,340
coöperaties te maken met elke 
boer. 

1041
00:48:52,620 --> 00:48:56,500
Één of twee hectare rijst in 
zijn gebied en één hectare 

1042
00:48:56,500 --> 00:48:59,020
cranberry en een paar ruggen. 
En dat je de al die producten 

1043
00:48:59,020 --> 00:49:01,660
die er vanaf komen dan Samen kan
ja in je eentje is dat 

1044
00:49:01,660 --> 00:49:04,140
Natuurlijk weer vrij lastig, 
want sowieso voor heel veel 

1045
00:49:04,140 --> 00:49:07,100
voedselbos Mensen een probleem 
Iedereen heeft, Laten we zeggen,

1046
00:49:07,100 --> 00:49:09,500
5 vieze wonen peper boompjes 
staan die het allemaal heel goed

1047
00:49:09,500 --> 00:49:11,780
doen bij mij in ieder geval wel,
maar dan heb je Misschien 1 kg 

1048
00:49:11,780 --> 00:49:14,100
peper van die 5 boompjes. 
Ja, wat ga je daarmee doen? 

1049
00:49:14,620 --> 00:49:16,860
Nee, daar zijn we Natuurlijk met
de vereniging ook mee bezig. 

1050
00:49:17,140 --> 00:49:18,460
Dat is Natuurlijk, dat zijn 
jullie. 

1051
00:49:18,460 --> 00:49:21,340
Volgens mij loop je daarvoor op.
Dat is dat zou goed zijn dat je 

1052
00:49:21,340 --> 00:49:23,220
dat je dat voedsel laat keuren 
door iemand. 

1053
00:49:23,580 --> 00:49:27,220
Die dat dan afneemt bij al die 
voedselbos Mensen en dat je dan 

1054
00:49:27,220 --> 00:49:28,500
kan vermarken, Maar dat heeft 
ook de. 

1055
00:49:28,500 --> 00:49:30,540
Toekomst dat Mensen ook gaan 
verenigen. 

1056
00:49:30,540 --> 00:49:33,500
Die nou ja, Misschien wel, net 
als jij zeggen op een gegeven 

1057
00:49:33,500 --> 00:49:36,420
moment van weet je wat Ik ga 
iets doen en dat hij al die 

1058
00:49:36,420 --> 00:49:40,220
Mensen zich in allerlei soorten 
verschillende verenigingen zich 

1059
00:49:40,220 --> 00:49:41,820
gaan richten op een bepaald 
onderwerp. 

1060
00:49:42,700 --> 00:49:44,900
En ik zie ook dat doordat je Het
gaat doen komt er ook heel veel 

1061
00:49:44,900 --> 00:49:46,700
naar je toe. 
En dan ben je dus minder 

1062
00:49:46,700 --> 00:49:49,860
afhankelijk van die grote 
systemen, zoals de supermarkt nu

1063
00:49:49,860 --> 00:49:51,180
zijn. 
Want die nou ja, We hebben. 

1064
00:49:51,180 --> 00:49:54,140
We hebben 7 8 supermarkten in 
Nederland die bepalen wat. 

1065
00:49:54,660 --> 00:49:57,820
En ze zijn niet bepaald gericht 
op onze gezondheid. 

1066
00:49:57,820 --> 00:50:00,420
Nee, zeker niet, dus dan krijgen
we nieuwe nieuwe vormen van 

1067
00:50:00,420 --> 00:50:03,220
webshops of vanaf namen of 
Mensen komen naar het land zelf 

1068
00:50:03,220 --> 00:50:06,740
dat dat zou dat zou als dat 
gebeurt en en en We kunnen zeg 

1069
00:50:06,740 --> 00:50:10,540
maar 30% van het grasland 
omvormen tot cranberry rijst en 

1070
00:50:10,540 --> 00:50:12,060
ruggenteelt. 
Nou, daar zijn we volgens mij 

1071
00:50:12,060 --> 00:50:14,140
een heel eind, ja. 
Oh, maar daar groeien vast ook 

1072
00:50:14,140 --> 00:50:16,260
nog een heleboel andere kruiden.
Ik. 

1073
00:50:16,500 --> 00:50:20,220
Denk dat er nog veel meer uit te
halen is, ook uit natte teelten.

1074
00:50:20,990 --> 00:50:23,870
Ja moerasspirea, ik bedoel, 
naast mij zit een zit een 

1075
00:50:23,870 --> 00:50:26,750
onderneemster die zijn is van 
voedsel moeras. 

1076
00:50:27,420 --> 00:50:31,460
In Den Haag die zijn inderdaad 
bezig met met moerasplantachtig 

1077
00:50:31,460 --> 00:50:33,740
en je hebt bijvoorbeeld 
engelwortel en zo allemaal dat 

1078
00:50:33,740 --> 00:50:36,550
soort. 
Is die hele markt van 

1079
00:50:36,550 --> 00:50:40,550
geneeskrachtige kruiden. 
Die is ook net aan het beginnen 

1080
00:50:40,990 --> 00:50:44,990
en daar hebben we ook nog 
theetjes en geurkruiden. 

1081
00:50:45,030 --> 00:50:47,590
Camuda doet het fantastisch, ja,
bij mij wel. 

1082
00:50:47,590 --> 00:50:50,830
Ja, Dat is interessant. 
Veel te ontdekken ook. 

1083
00:50:51,670 --> 00:50:54,870
En, dat gaat over gezondheid, 
allemaal of gezonder maken van 

1084
00:50:54,870 --> 00:50:57,910
het land, maar ook dat wij dus 
gezondere dingen gaaneten. 

1085
00:50:58,420 --> 00:51:00,740
Ja, dat komt in mijn tijdlijn nu
als er een filmpje van 

1086
00:51:00,740 --> 00:51:05,380
Universiteit van Nederland over 
een onderzoekster uit Amsterdam 

1087
00:51:05,860 --> 00:51:09,940
die dus Mensen met reuma en 
artrose in twee groepjes heeft 

1088
00:51:09,940 --> 00:51:12,380
verdeeld. 
En de één kreeg Alleen maar 

1089
00:51:12,380 --> 00:51:15,500
plantaardig dieet, een puur 
plantaardig onbewerkt dieet In 

1090
00:51:15,500 --> 00:51:18,100
de andere groep gewoon de 
medicatie en het dieet wat ze 

1091
00:51:18,100 --> 00:51:20,500
hadden. 
En bij de Mensen met dat pure 

1092
00:51:20,500 --> 00:51:23,900
plantaardige dieet ging alle 
ontstekingswaarden gingen fors 

1093
00:51:23,900 --> 00:51:27,460
naar beneden. 
Dat is nu een ja is een groot 

1094
00:51:27,620 --> 00:51:31,980
regulier onderzoek. 
En zij zegt, ze gingen zo naar 

1095
00:51:31,980 --> 00:51:34,740
beneden tot het tot het tot de 
toolbox van de huisarts moet 

1096
00:51:34,740 --> 00:51:37,300
gaan behoren. 
Een gezond plantaardig dieet. 

1097
00:51:37,540 --> 00:51:41,100
Nou, Ik denk dat is hallelujah, 
Ik ga delen het. 

1098
00:51:41,140 --> 00:51:42,780
Is ook zo logisch als wat 
Natuurlijk. 

1099
00:51:42,780 --> 00:51:44,260
Eigenlijk wel, ja. 
Ja ja. 

1100
00:51:44,940 --> 00:51:47,060
Dus dat ben jij nu aan het 
telen? 

1101
00:51:47,420 --> 00:51:49,260
Dat zijn wij aan het telen. 
Ja, ben ik aan het telen dat 

1102
00:51:49,260 --> 00:51:50,820
doen. 
Ja, Dat is absoluut waar. 

1103
00:51:51,140 --> 00:51:52,660
En er zit nog veel meer 
mogelijkheden in. 

1104
00:51:52,660 --> 00:51:55,630
Daar ben ik met je eens. 
En, Ik denk ook dat dit soort 

1105
00:51:55,630 --> 00:51:58,310
onderzoeken en volgens mij is 
het ook met Mensen met 

1106
00:51:58,310 --> 00:52:00,350
psychische problemen is het ook 
heel belangrijk dat goede 

1107
00:52:00,350 --> 00:52:03,510
voeding krijgen en ons 
afweersysteem zit in onze 

1108
00:52:03,510 --> 00:52:04,430
darmen. 
Dus ja. 

1109
00:52:05,060 --> 00:52:06,860
Nou. 
Dat begint In de darmen. 

1110
00:52:07,100 --> 00:52:11,220
Want jij hebt zichzelf kanker 
gehad, Dat is jij eet nu ook 

1111
00:52:11,220 --> 00:52:12,980
anders. 
Waarschijnlijk dan toen nou. 

1112
00:52:15,950 --> 00:52:20,630
Ja ik ja, nou wel iets anders, 
Maar ik weet niet of ik daarvoor

1113
00:52:20,630 --> 00:52:23,990
al zo slecht at. 
Ja, ik probeer nu zoveel 

1114
00:52:23,990 --> 00:52:25,910
mogelijk al te plukken wat er 
bij mij groeit. 

1115
00:52:26,350 --> 00:52:29,430
Ik ben wel wat bewuster, Maar ik
ben ja, Ik ben niet heel erg 

1116
00:52:29,430 --> 00:52:31,870
veranderd, heb ik het idee? 
Ik at al. 

1117
00:52:32,110 --> 00:52:34,670
Niet. 
Zoveel vlees, ik bewoon. 

1118
00:52:34,670 --> 00:52:36,790
Nee, Het is ook gewoon geluk. 
Een pech hè met kanker? 

1119
00:52:37,540 --> 00:52:39,220
Ja. 
Tuurlijk, ik bedoel, Ik kan echt

1120
00:52:39,220 --> 00:52:43,340
niet zeggen dat dat Dat is, dat 
bestaat niet, Dat is ook gewoon 

1121
00:52:43,660 --> 00:52:46,620
per en geluk maar. 
Je hebt geluk gehad, dus ja, je 

1122
00:52:46,620 --> 00:52:49,380
bent er nog, ja. 
Ik zit ook even naar de tijd te 

1123
00:52:49,380 --> 00:52:51,300
kijken, Marieke, want er zitten 
tegen het uur aan. 

1124
00:52:52,260 --> 00:52:55,660
Heb jij nog een leuke vraag, 
want ik, Ik weet er zelf al wel 

1125
00:52:55,660 --> 00:52:57,860
eentje namelijk. 
We hebben het nog helemaal niet 

1126
00:52:57,860 --> 00:52:59,420
zozeer gehad over de naam van 
jou. 

1127
00:53:00,950 --> 00:53:02,550
Ja, mijn stichting, de 
stichting. 

1128
00:53:02,550 --> 00:53:05,710
De buffelbes en ja de naam de 
buffelbes heb je niet voor niks 

1129
00:53:05,710 --> 00:53:07,500
gekozen. 
Ik heb die naam inderdaad 

1130
00:53:07,500 --> 00:53:12,180
gekozen Omdat die buffelbes die 
die werd gegeten door de 

1131
00:53:12,180 --> 00:53:14,820
Indianen in Amerika. 
Als de de buffels hadden 

1132
00:53:14,820 --> 00:53:17,780
gevangen, en dan gingen ze het 
vleeseten en dan dan ade ze deze

1133
00:53:17,780 --> 00:53:19,740
bes erbij, hè? 
Omdat het ook Natuurlijk een 

1134
00:53:19,740 --> 00:53:21,740
gezonde bes is. 
Wat voor bes is het? 

1135
00:53:21,740 --> 00:53:23,860
Hoe smaakt? 
Het, Het is een, Het is een een 

1136
00:53:23,860 --> 00:53:27,900
soort grote olijfwogbes Alleen 
dan met meer smaak. 

1137
00:53:28,140 --> 00:53:31,580
OK, ja, Hij is wat rooier nog 
rooier, ja. 

1138
00:53:31,700 --> 00:53:33,540
En, maar is het ook een soort 
gelijke struik? 

1139
00:53:33,860 --> 00:53:36,660
Het is een struik de? 
Olijfwil kan er best 1 grote. 

1140
00:53:36,740 --> 00:53:39,220
Strook. 
Ja, Het is niet niet cranberry 

1141
00:53:39,220 --> 00:53:41,420
achtig. 
Nee, het groeit echt aan een 

1142
00:53:41,420 --> 00:53:43,260
struik. 
En ja, het doet indianen die 

1143
00:53:43,260 --> 00:53:45,980
leven met met de natuur, hè? 
Dus die geven we ook terug. 

1144
00:53:45,980 --> 00:53:48,500
Dat is niet Alleen Maar de 
indianen zelf, maar alles wat op

1145
00:53:48,500 --> 00:53:51,140
aarde is en wat dus dat spreekt 
mij heel erg aan wat ik in het 

1146
00:53:51,140 --> 00:53:53,100
begin al zei dat zo. 
Zo zie ik zelf eigenlijk ook in 

1147
00:53:53,100 --> 00:53:56,020
elkaar. 
De inheemse kant daarvan nou. 

1148
00:53:56,020 --> 00:53:59,660
De manier van omgaan met met 
mate van Van wat je doet en dat 

1149
00:53:59,660 --> 00:54:01,740
je ook iets terug geeft of dat 
je in ieder geval over nadenkt 

1150
00:54:01,740 --> 00:54:04,580
waar het vandaan komt dat je die
die moeder Aarde zeg maar ook. 

1151
00:54:05,630 --> 00:54:08,420
Eerlijk behandeld. 
Ja ja zo simpel. 

1152
00:54:08,420 --> 00:54:12,140
Zo simpel is het en dat kwam dus
heel mooi Samen met de naam van 

1153
00:54:12,140 --> 00:54:14,140
die buffel best en Ik was op 
zoek naar de naam voor een 

1154
00:54:14,140 --> 00:54:16,820
stichting, Omdat je als ja als 
als persoon zeiden. 

1155
00:54:17,700 --> 00:54:19,700
Ga je wel moeilijk naar een 
fonds toe of komt een fonds 

1156
00:54:19,700 --> 00:54:22,340
moeilijk bij jou, terwijl Als je
een niet winstgevendde stichting

1157
00:54:22,340 --> 00:54:24,100
bent, dan staan die deuren wel 
open. 

1158
00:54:24,940 --> 00:54:26,900
Dus dat vandaar de buffel best. 
Ja en Ik ben ook aan het 

1159
00:54:26,900 --> 00:54:32,590
buffelen, dus Dat was ook weer. 
En Misschien Misschien Misschien

1160
00:54:32,590 --> 00:54:34,550
ooit wel een waterbuffel. 
Dat zou helemaal fantastisch 

1161
00:54:34,550 --> 00:54:37,230
zijn, Maar dat nou ja. 
De buffelo is Natuurlijk echt 

1162
00:54:37,230 --> 00:54:39,270
ook een heel belangrijk symbool 
voor de indianen. 

1163
00:54:41,270 --> 00:54:44,030
Echt symbool voor mijn broer 
noemde mijn vrouw Rato Indianen.

1164
00:54:44,030 --> 00:54:47,870
Dus nee, Ik heb wel iets met die
manier van kijken naar naar het 

1165
00:54:47,870 --> 00:54:49,900
zijn. 
Kom een keertje mee In de 

1166
00:54:49,900 --> 00:54:51,420
zweette? 
Ja. 

1167
00:54:52,380 --> 00:54:54,660
Heb je die hier daar? 
Nou, die hebben we wel nou. 

1168
00:54:55,100 --> 00:54:58,620
Ja klopt ik. 
Moet er niet aan denken, maar 

1169
00:54:59,340 --> 00:55:01,860
goed dat. 
Is vuur op ik zit te. 

1170
00:55:01,980 --> 00:55:05,980
Zweten ja nee, Maar ik zit hier 
al een veel te warm te hebben, 

1171
00:55:06,340 --> 00:55:10,980
maar nee dus dat nou en dan dan 
Ik kan jouw Instagram elkaar 

1172
00:55:10,980 --> 00:55:12,860
trouwens ook aanraden. 
Want die? 

1173
00:55:14,070 --> 00:55:17,670
Ja en de cameraman is er nog 
steeds, zeg maar hè, dus je je 

1174
00:55:17,670 --> 00:55:20,910
maakt leuke content. 
Je denkt goed na over hoe je dat

1175
00:55:20,910 --> 00:55:24,350
moet doen is dat vak is 
Natuurlijk nooit weg en je bent 

1176
00:55:24,350 --> 00:55:26,700
hier dus nu. 
Naartoe bewogen. 

1177
00:55:26,940 --> 00:55:31,140
Je bent nu waar je bent. 
Zie jij ook gewoon je leven lang

1178
00:55:31,140 --> 00:55:34,340
dit werk nu verder doen dat je 
zegt, Ik wil gewoon buiten 

1179
00:55:34,340 --> 00:55:39,230
blijven pionieren. 
Ja, Ik wil sowieso buiten 

1180
00:55:39,230 --> 00:55:40,510
blijven. 
Ik wil dat wat ik nu heb 

1181
00:55:40,510 --> 00:55:43,510
gecreëerd blijven onderhouden, 
Maar ik wil er ook voor zorgen 

1182
00:55:43,510 --> 00:55:44,710
dat anderen dit kunnen gaan 
doen. 

1183
00:55:44,710 --> 00:55:46,710
Dus Ik wil me ook, zeg maar als 
een soort Misschien wel 

1184
00:55:46,710 --> 00:55:48,630
ambassadeur opwerpen voor voor 
dit soort dingen. 

1185
00:55:49,780 --> 00:55:52,620
Is, Maar ik Ik vind wat ik heel 
erg merk is dat die samenwerking

1186
00:55:52,620 --> 00:55:54,820
met Maarten en de en de 
Universiteit en ook met 

1187
00:55:54,820 --> 00:55:58,580
Wageningen dat dat ik hun help 
om hun ideeën te verwezenlijken 

1188
00:55:58,580 --> 00:56:00,500
en andersom zijn. 
Mij helpen om buiten te kunnen 

1189
00:56:00,500 --> 00:56:02,380
blijven. 
Zeg maar, dat werkt heel goed, 

1190
00:56:02,380 --> 00:56:04,340
dus dat wil ik voorlopig niet 
loslaten. 

1191
00:56:05,500 --> 00:56:08,420
En, ik zie mijzelf dit inderdaad
tot tot het einde doen. 

1192
00:56:08,500 --> 00:56:10,340
Ja. 
Nou, Dat is geweldig, toch? 

1193
00:56:10,340 --> 00:56:12,180
Zeker. 
Ja, ja, Dat is wel. 

1194
00:56:12,460 --> 00:56:14,220
Wie dat geweldig is zoals jij 
nodig hè? 

1195
00:56:14,620 --> 00:56:16,660
Die wereld veranderen ten goede 
en. 

1196
00:56:16,700 --> 00:56:19,740
Ja dat Maar dat is, Dat is nooit
mijn eerste insteek geweest, hè?

1197
00:56:19,740 --> 00:56:21,500
Ik heb nooit gedacht, Ik ga de 
wereld verbeteren. 

1198
00:56:21,500 --> 00:56:23,620
Denk nog steeds niet. 
Ik denk gewoon, Ik ben graag 

1199
00:56:23,620 --> 00:56:25,220
buiten. 
Ik doe graag iets waarvan Ik 

1200
00:56:25,220 --> 00:56:27,980
denk dat het klopt. 
Ik denk dat dit klopt, ik doe 

1201
00:56:27,980 --> 00:56:31,110
het ook voor mezelf, ik bedoel. 
Komen de dingen naar je toe Als 

1202
00:56:31,110 --> 00:56:35,030
het ook echt van Van binnenkomt 
en niet een van de hoogdravend 

1203
00:56:35,030 --> 00:56:37,830
idee, Maar dat je ook echt 
bereid bent om de. 

1204
00:56:38,580 --> 00:56:40,980
De uren te maken de details door
te gaan. 

1205
00:56:40,980 --> 00:56:43,300
De moeilijke momenten door, want
Dat is het hè? 

1206
00:56:43,300 --> 00:56:47,460
Dat Misschien ja Iedereen die er
achter de computer zit, laat ik 

1207
00:56:47,460 --> 00:56:51,540
het zo zeggen die beschouwt dat 
verbinden met de natuur echt als

1208
00:56:51,540 --> 00:56:53,380
iets van. 
Nou ja, oh, dan wordt alles 

1209
00:56:53,380 --> 00:56:56,980
geweldig en halleluja, maar Als 
je het werkelijk doet, het geldt

1210
00:56:56,980 --> 00:56:59,300
voor mij ook, hè? 
Je bent werkelijk op dat land 

1211
00:56:59,300 --> 00:57:03,300
bezig elke dag met je lijf 
bezig, dan merk je ook dat je. 

1212
00:57:04,070 --> 00:57:05,310
Dat het af en toe ook best zwaar
is. 

1213
00:57:05,310 --> 00:57:07,150
Justine niet. 
Altijd. 

1214
00:57:08,540 --> 00:57:11,620
De onderhevig aan de grillen van
de natuur aan het weer of aan 

1215
00:57:11,620 --> 00:57:13,260
dat soort dingen. 
Dus Het is ook altijd heel. 

1216
00:57:13,260 --> 00:57:16,700
Er zijn heel veel dingen, doe ik
ad hoc of hoe zeg je dat ja dan?

1217
00:57:16,700 --> 00:57:18,660
Oh, nu is dit gebeurd. 
Nu moet ik dat doen. 

1218
00:57:19,260 --> 00:57:20,740
Dat vind ik prettig zelf ook, 
hè? 

1219
00:57:20,740 --> 00:57:23,900
Ik bedoel, tuurlijk moet je ook 
wel nadenken over van wat waar 

1220
00:57:23,900 --> 00:57:25,820
en wanneer, maar er gebeurt 
zoveel dat je ook af en toe 

1221
00:57:25,820 --> 00:57:27,980
gewoon moet moet bijspringen. 
Nou, Dat is ook wel een 

1222
00:57:27,980 --> 00:57:31,620
onderdeel van pionier zijn. 
Je kan soms ook gewoon niet heel

1223
00:57:31,620 --> 00:57:33,740
ver vooruit kijken, want je bent
iets nieuws aan het doen. 

1224
00:57:34,510 --> 00:57:35,870
En in mijn geval. 
Ik ben Natuurlijk wel blij dat 

1225
00:57:35,870 --> 00:57:38,270
die erkenning is gekomen, hè? 
Dat het maar, dat kom ik weer op

1226
00:57:38,270 --> 00:57:40,710
die wetenschap terug, dus Daarom
ja vind ik het ook pionier voor 

1227
00:57:40,710 --> 00:57:43,590
de wetenschap. 
En ja, Als je dus zelf denkt van

1228
00:57:43,590 --> 00:57:45,470
wat kan ik? 
Ik merk wel dat Als je Het gaat 

1229
00:57:45,470 --> 00:57:46,870
doen komt er ook heel veel naar 
je toe. 

1230
00:57:48,500 --> 00:57:50,940
Maar dat gebeurde pas toen je 
echt redelijk richting fulltime 

1231
00:57:50,940 --> 00:57:51,500
ging. 
Ja. 

1232
00:57:51,500 --> 00:57:54,220
Ja, Maar dat heb ik al eerder 
geleerd en die inzichten heb ik 

1233
00:57:54,220 --> 00:57:56,900
ook al eerder meegekregen. 
Je kan niet iets vasthouden, Je 

1234
00:57:56,900 --> 00:57:58,900
moet ook iets loslaten. 
Wil je verder kunnen met iets 

1235
00:57:58,900 --> 00:58:00,940
anders Als je niet kan loslaten,
dan kom je er niet. 

1236
00:58:02,750 --> 00:58:05,030
Nou, Ik vind dat een prachtige 
eind ja zin van dit hele 

1237
00:58:05,030 --> 00:58:07,070
verhaal. 
Ja, dankjewel, Sanne. 

1238
00:58:07,710 --> 00:58:11,750
Graag gedaan. 
OK ja. 

1239
00:58:11,990 --> 00:58:14,190
Mooie dag nog. 
Jullie ook hoi. 

1240
00:58:17,520 --> 00:58:21,240
De Voedselbos kaas is een 
concept van Marieke Karsen en 

1241
00:58:21,240 --> 00:58:24,080
Frank Gorter. 
Deze podcast bestaat dankzij 

1242
00:58:24,080 --> 00:58:27,920
donaties van luisteraars. 
Vind je deze podcast van waarde?

1243
00:58:28,040 --> 00:58:31,840
Ga dan naar voedselboskaas.nl en
doneer jouw bedrag voor deze 

1244
00:58:31,840 --> 00:58:34,640
podcast. 
Wil je meer over voedselbossen 

1245
00:58:34,640 --> 00:58:37,560
weten en op de hoogte gehouden 
worden, wordt dan lid van de 

1246
00:58:37,560 --> 00:58:39,560
nieuwe vereniging voedsel uit 
het bos.