En ik dacht, ik moet een therapie vinden voor mijn
frustratie en mijn depressie. En toen dacht ik enige uitdaging
die groter is dan mijn frustratie is promoveren en dan
ga ik promoveren over niet één theaatje, maar over mijn 30 jaar
onderzoekswerk. En dan zit daar dus ook mijn
kippenonderzoek in en mijn nieuwe definitie van gezondheid
en met die nieuwe definitie van gezondheid kon ik de conclusie
trekken dat die biologischeetende kippen
gezonder waren. Want het punt is, die kippen
konden omgaan met de uitdaging van die ziekte en die herstelde
herstelde de groei sneller. Dit is het vierde seizoen van de
voedselboscast. Vind je deze podcast van waarde?
Ga dan naar voedselboskaas.nl en doneer jouw bedrag voor deze
podcast. Nog even een slokje water?
Ja, Ik heb het al gedaan. Met een beetje een vlierbloesem
erin? Gewoon lekker heerlijk is wel
heel lang op. Ja.
Tja, kijk dat krijg. Je ja dat krijg je joh?
Pak nou. Een, ja, Ik ben de eigenwijs.
We pakken even een boek om de microfoon even goed.
Op te letten ja. Ja, dat heb ik al door.
OK nou, dan gaan we beginnen. Dit is het vierde seizoen van de
voedselboskast, waarin Frank Gorter en Marieke Karsen de
vraag centraal stellen, wat is gezondheid, wat is gezonde
voeding of een gezonde bodem? Maar ook wat zijn gezonde
manieren om Samen te leven en te werken?
Of wat is een gezonde economie? En, hoe komt het dat we al die
ongezondheid zo makkelijk accepteren?
Deze vragen lijken een open deur.
Maar Als we beter kijken blijkt het allemaal nog niet zo
eenduidig. Daarom vragen we ons in dit
seizoen af hoe voedselbossen bijdragen aan het gezonder maken
van onszelf en ons ecosysteem. Zo zijn mond vol en ondertussen
krijg ik toch nog een berichtje op mijn telefoon binnen.
Ik weet niet hoe dat kan, Maar ik dacht dat ik hem net in
vliegtuigstand had gezet. Ja, nou ja, het leven, het leven
in het leven. Het leven wordt steeds meer
vervuld. Van piepjes heeft ook te maken
met gezondheid, hè? Absoluut ja.
De mate waarin we gefragmenteerd raken door gepiep.
Ja en schermpjes. Oh, Dat is Natuurlijk zon breed
onderwerp dat we er ook na dit seizoen nog lang niet over
uitgepraat zijn. Maar wat ik heel erg leuk vind
aan de gasten van vandaag. Is dat we dus nu eigenlijk een
professional in gezondheid. We hebben een arts, We hebben
een arts In de uitzending en Dat is Natuurlijk super belangrijk.
Ja, hoe artsen denken over gezondheid bepaalt ook heel erg
hoe de meeste Mensen zullen denken over gezondheid.
Nou, het mag toch niet helemaal een normale arts, maar.
We hebben een arts te pakken die haar leven toch wel heeft
besteed aan het hele thema gezondheid.
Ja, wat is gezondheid? Nou in onze voorbereiding was ik
al lang alle kanten op geschoten, want Het is zo een
breed begrip, Maar ik denk dat we vandaag daar toch wel een
aantal hele nieuwe dingen over gaan horen.
Ja, dat denk ik ook ja nou en wat me ook wel gegrepen heeft in
een beetje In de Research die Ik heb gedaan is dat Machteld
Machteld Hubert, dat het hebben over iemand die ook haar eigen
tegenslagen heeft gebruikt om dat om te zetten naar iets
positiefs en ook Dat is gezondheid Natuurlijk.
Zo, zou je het kunnen zeggen? Ja in ons dagelijks leven hebben
continu te maken met alle alle, ja, gewoon de realiteit met de
moeilijkheden en obstakels. En ja, dat heeft dus ook met een
levenshouding te maken. Dus Dat is ook wel heel mooi.
Ik zit dus vandaag en Dat is ook wel op zich de moeite waard om
te noemen. We zitten in 3 bergen op een
plek waar machteld heeft besloten om te gaan wonen nadat
ze ja over hun steentjes gestruikeld en heeft besloten.
Weet je wat Ik ga kleiner wonen met mijn man en dat betekent dat
de toekomstige generaties dus niet te maken hebben met een te
laat besluit of een besluit op het moment dat het zover is dat
je iets moet gaan opruimen en daar ben jij dus al mee bezig.
Ja. Dus Dat is een gezond
ecosysteem? Nou ja, Je moet beseffen.
Ik ben bijna 74, hè, dus Ik ben nog wel een beetje druk met het
leven, Maar ik ben in ieder geval nu bezig met de vraag, hoe
word je gezond oud? Want ik hoor bij die hele
babyboomgeneratie van na de oorlog en die wordt ook wel de
zilveren tsunami genoemd die eraan komt en die gaat de zorg
belasten en Dat is allemaal een probleem, dus ik wijd mij nu
vooral aan het opjutten van mijn leeftijdgenoten om bij tijd ze
daar over na te denken. En ze ook ervan te doordringen
dat het eigenlijk ook een hele mooie levensfase is, Maar het
was een beetje onverwacht dat ik struikelde over een steentje wat
ik zelf voor me uit had geschopt en van alles brak.
Toen dacht ik ja, maar als dit dan dit betekent, wat dan moet
ik wat mee doen? Ja, tot onze schrik hadden we
toen binnen een paar weken opeens een levensloopbestendig
huis waar we nu zitten. En toen kwam er een heleboel in
beweging van opruimen en. Dit verduurzamen en verkopen van
het andere uit mijn hemel zeg. Maar Wij hebben het ontzettend
naar ons zin nu. En, wat levert het jou op dat
opruimen? Een loslaten schept ruimte.
Want ik vertel de mijn leeftijdgenoten.
Ook Wij zijn van de consumptiemaatschappij en na de
oorlog, dankzij het feit dat we alles zijn gaan kopen wat
geproduceerd werd en nog iedere keer met iedere mode mee en nog
weer meer meer heeft die maatschappij gedraaid en nu zie
je dat de oude Mensen verstopt raken In de troep en echt daar
niet meer door hun huis kunnen van de spullen.
Inderdaad en ik. Wij wonen in een oud huis waar
allerlei kasten verborgen waren, dus je kon niet goed zien hoe
vol ze zaten, want Ik had ook nog veel geërfd.
Het opruimen is een kunst op zich geweest en daar heb ik
ontzettende lol in om voor alles wat ik eerst het besluit van wat
hou ik wel en wat wat gaat er weg en wat er dan weggaat.
Wie kan ik daar blij mee maken is Er is er een volgend leven
voor voor ieder object? En Als je dat met aandacht doet,
gebeuren er hele bijzondere dingen en Dit is gewoon
ontzettend goed gelukt en heel veel Mensen blij kunnen maken en
dat maakt mij ook blij dat de ruimte die het schept is vooral
heerlijk. Ja.
Nou, Ik kan het Alleen maar je gaat.
Dan ook over je eigen jaren heen Natuurlijk, je gaat.
Ik heb het proces meegemaakt met het Huis van mijn ouders, die
dus niet op tijd opgeruimd. Dus toen mochten.
Mensen toen Mensen meestal niet. Nee, klopt.
Maar we hebben daar ook diezelfde zorg aan besteed.
We hadden geen haast, dus We hebben ook.
Wie kende lang met z'n tweeën door dat verleden van hen en
Natuurlijk deels ook van ons gegaan.
En daarmee sluit je het ook mooi af.
Als je dat rustig doet dan. Is het niet Alleen loslaten,
maar ook. Echter even afronden.
Absoluut, maar daar hoef je niet mee te wachten.
Kijk, mijn ouders hadden het ook niet gedaan.
Ik ben er een jaar mee bezig geweest, maar wat het punt is
dat je. Ik heb een broer en een zus en
dan komen er allerlei oude kinderdingen komen dan kop weer
op en die heb je met elkaar te doorstaan.
Ik zit In de situatie dat ik geen eigen kinderen heb met
guus. Samen heb ik allemaal bonus
kinderen en bonus kleinkinderen. Dat is heerlijk.
Maar stel dat guus eerder overlijdt.
Ik heb ook geen kinderen die mijn troepen opruimen.
En, Ik wil de ander ook niet mee belasten, Maar het fijnste vind
ik. Ik ben in Japan geweest, want
daar is positieve gezondheid ook al om, want daar ben ik van ook
al omarmd. En Als je dan in zo'n zendtuin
komt met Alleen maar een steen en daar een watertje en daar een
boom en de rust die daar hangt en de harmonie die daar is, vond
ik zo indrukwekkend dat dat een voor mij een nieuw beeld
geworden is om met weinig. Zo'n sfeer te creëren, en Ik heb
nog wel. Nog nog steeds spullen nog niet
eens zoveel teveel. Ik ben nog een laatste restjes
aan het opruimen, Maar ik vind eigenlijk, We moeten toch naar
circulaire economie toe en de veelheid van de spullen die
Iedereen heeft. Daar moet je wat mee.
En dat nou, daar probeer ik dus mijn leeftijdgenoten ook mee te
te enthousiasmeren. En dat werkt ook, dan hoor ik
dat In de plaatsen waar ik geweest ben dat opeens kringloop
een enorme toestroom krijgt en dat Mensen hun huizen te koop
gaan zetten. En dan denk ik, nou, kijk eens.
Begint te werken? Ja.
Nou ja je noemde het net al je bent van de positieve gezondheid
en de valkuil van vandaag is denk ik dat het ook een heel
breed onderwerp kan zijn, hè? We kunnen het hebben over de
ruimte die je voelt Als je bereid bent om los te Laten, wat
ook met gezondheid te maken heeft.
Maar jij hebt in jouw leven getracht om het thema gezondheid
op een manier op de agenda te zetten, zodat we heel breed.
Over na kunnen denken en in kunnen zetten.
Maar Er is een heleboel aan vooraf gegaan waar ik me heel
erg met voeding bezig heb gehouden en voedsel.
En Ik vind het eigenlijk leuk om daar wat over te vertellen
eerst, en dan kunnen we daarna nog naar die gezondheid toe.
Want Ik ben als als arts als jonge arts tussen mijn 30e en
mijn 35e 4 keer flink ziek geweest en met verschillende
ernstige ziektes laatste ziekte was kanker.
Dus Ik heb het patiënt zijn zeer intensief doorleefd zelf.
En mijn conclusie was medisch, wist ik precies wat Ik had.
Maar Er is zo ontzettend veel meer, wat een rol speelt bij
ziekte en waar je ook aanknopingspunten hebt om te
genezen en te herstellen. Meer dan Alleen het fysieke.
Absoluut, maar daar bende was ik niet in opgeleid, Maar ik heb
mijzelf als onderzoeksobject gebruikt in al die jaren bij
mijn eerste ziekte was ik totaal verrast en toen heb ik mijn
tweede en mijn derde en mijn vierde ziekte tussendoor werkte
ik dan even. Ik ga mijn volgende ziekte, heb
ik mijzelf. Dus als onderzoeksobject
gebruikt of dat die ervaring bij al die verschillende ziektes ook
zo was. Werd gewoon bevestigd.
En dat past bij jou dat je dus dat ziet Als de ziekte geeft
iets aan en geeft eigenlijk betekenis aan je leven.
Wat ik gewoon er gebeurde, dingen die ik medisch niet kon
verklaren, dus ik dacht er speelt meer een rol.
En wat is dat dan? En dan ben ik wel zo dat ik dat
ga zitten uitvogelen bij mezelf en heel probeer.
Ik wil me niks verbeelden, Maar ik wil gewoon observeren aan
mezelf en experimenteren wat werkt en wat werkt niet.
Dat was zo overtuigend dat ik besloot Toen ik weer ongeveer
genezen was. Het is een hele zware jaren
geweest, Maar de leerzaamste jaren van mijn leven.
Maar Toen ik ongeveer genees was, dacht ik, Ik vind mijn vak
als huisarts fantastisch, Maar ik heb ervaring die mijn
collega's niet hebben en Als je dat volgt, dan is er zo'n wereld
te winnen. Ik ga proberen dat toe te voegen
aan de geneeskunde, Maar dat moet dan wetenschap zijn, anders
wordt het niet geaccepteerd In de medische wereld.
Dus Ik heb toen besloten om onderzoeker te worden en een
wetenschap van te maken. En, Ik ben toen gegaan naar het
Louis Bolk Instituut in Driebergen.
Voordat je daarheen gaat, kan, kan je nog even zeggen van, We
hebben allemaal wel een gevoel bij wat je nu zegt.
Maar kan je met een voorbeeld komen van Van wat voor jou nou
echt een enorme eye opener was in die periode?
Nou, dan vertel ik iets over mijn eerste ziekte over de rest
wil ik het even nu niet hebben mijn eerste ziekte.
Dan moet ik het over mijn jeugd hebben.
Mijn moeder was Alcoholiste, mijn jeugd was helemaal niet
leuk. En, Ik ben op de Veluwe
opgroeit. Ik was eigenlijk altijd buiten
en ik met mijn beesten en ik stond een beetje met mijn rug
naar naar haar en en Dat was altijd heel veel ruzie.
Enzo, nou, Ik was al dokter. Toen kreeg mijn moeder, mijn
vader was al overleden. Ik was weekend even bij haar op
bezoek kreeg ze een een insult, een epileptische aanval en toen
bleek ze dus een hersentumor te hebben.
En, Dat was echt heel dramatisch.
Zij gaat het ziekenhuis in en Ik ben andere plek ook.
Dat was In de tijd dat ik Ik was met de huisartsenopleiding
bezig. Ik was in Haarlem, zei in
Apeldoorn en ik werd zelf ziek. En ik kreeg keelontsteking, zeg
maar echt aan beide kanten. Heb je je amandelen zitten?
Ik had als kind heel vaak keelontstekingen gehad.
Ze hebben die amandelen er nooit uitgehaald.
Nou, gelukkig maar, maar goed, Ik heb als kind dat heel veel
gehad. Met die amandelen waren een
soort littekentjes geworden van die knobbeltjes.
Daar merkte ik verder niks meer van, maar nu kreeg ik rond
iedere amandel een enorm abces. Mijn nek liep recht naar beneden
in mijn keelgatje was een soort klein.
Gaatje nog in een keel naar zijn oren zei dit heb ik Alleen In de
oorlog één keer eerder gezien. Dus ik moest geopereerd worden,
want anders zou ik gewoon bijna stikken en Ik ben onder narcose
gebracht en die kano's zei later, Het is een onsmakelijk
verhaal, maar hij zei, aan iedere kant hoeft ik er Alleen
maar tegenaan te tikken en toen viel er Als het ware met een
heel kopje pus en iedere kant die amandel gewoon eruit, die
had je eruit gewerkt en ik hoefde Alleen Maar de boel
schoon te maken en Het was klaar en ik lag dus daarna in het
ziekenhuisbed met een keel die wel aan flarden was en ik kon
Ellie. Dan lach ik in dat bed, en dan
dacht ik aan mijn moeder en dan, toen voelde ik een enorme.
Ja stroom van warmte naar haar toegaan.
En ik dacht. Dat had ik nog nooit gevoeld en
toen probeerde ik terug te gaan. Wat voelde ik dan eerder naar
haar toe? En Dat was eigenlijk altijd
afweer en afkeer en. Als ik het goed begrijp, zat er
dus een relatie tussen jouw moeder en jouw ziekte.
Dat bleek gewoon wat ik wat er gebeurd was als dat mijn gevoel
naar mijn moeder 180 graden veranderd was.
En Ik ben dan ook zover dat Ik denk.
Verbeeld ik me dat Ik ben dagen bezig geweest met opnieuw
proberen terug te gaan naar wat ik daarvoor, hoe ik mij voelde,
naar haar, echt in een soort afkeer en wat ik nu voelde dat
er een soort. Warmte was en medelijden en en
en. Vergeving nou.
Dat is dus, Dat was toen nog een beetje te vroeg, Maar het
contrast tussen de afkeer en de warmte was zo overtuigend.
Nou, ik dacht, dat krijgen we nou, Ik heb gewoon.
Peritonsillaire abcessen die behandeld zijn medisch, is het
dat Dat is het Maar dat dat zo verbonden was met gevoel alsof
ik hier in mijn keel mijn haat had naar haar had opgeslagen die
ik in mijn hele leven had opgebouwd en dat ik die dus met
mijn lijf eruit heb gewerkt. Nou, mijn moeder is geopereerd
op aandringen van bijen, mijn toenmalige partner, ook dokter.
En die operatie is ook nog misgegaan.
Ze heeft nabloeding gehad. Hoe dan ook, zij is er
uiteindelijk naar huis gegaan en kon nauwelijks meer praten.
Ik kon ook nauwelijks meer praten.
Tegen mijn keel, die aan flarden was, en Ik ben haar gaan
verzorgen en ze is niet zo lang daarna overleden, toch?
En We zijn als vriendinnen uit elkaar gegaan, Maar dat mijn
lijf totaal uit zichzelf zo'n reactie doet die psychisch zo'n
effect heeft dat ik inderdaad echt mijn hart kon openen naar
haar. Ik was totaal verbijsterd, dus
Toen ik een volgende en een volgende en nog een volgende
ziekte kreeg, was het de vraag, zit.
Wat heeft mijn lijf te vertellen?
Wat is dit voor verhaal wat hierachter zit?
En, Dat is helemaal niet zo dat ik maar even dat die vraag kon
stellen dat ik eenantwoord had. Maar Als ik gewoon intensief
leefde met die vraag, kwam er eenantwoord bij.
Iedere ziekte kwam eenantwoord, en Als ik daar naar handelde.
Ging die ziekte over zelfs bij de kanker ging dat zo nou, Het
was. Ik noemde dat mijn gehaktmolen
jaren, Dat is echt wel een beetje.
Het was je toen? Ik was tussen 30 en 35.
Is dit gebeurd met tussendoor was ik dan weer even aan het
werk en dan toen kwam er weer een volgende ziekte.
De zwaarste en de meest leerzaamste jaren van mijn leven
heeft mijn visie dus op de geneeskunde totaal veranderd.
En Ik heb wel. Ik had al tijdens mijn studie
ontdekt wat die studie met mij deed.
Want Ik was als kind In de natuur heel erg verbonden met de
natuur. En merkte welgaande weg dat ik
onder bepaalde ervaring ook in het ziekenhuis dat ik.
Hoe langer hoe meer een het gevoel dat er 1 grote kaasstolp
over me heen kwam dat ik dat ik niet meer kon mee voelen.
Met Als het herfst werd en de blaadjes verkleurde en en en en
hoe mooi Dat was, Maar dat ik dacht van wat voor chemische
processen zijn dit? Hoe langer je dus In de In de?
Medische denken. En medisch denken zat.
Merkte ik dat ik helemaal een soort wandelend hoofd werd, en
Ik heb dus. En Als je dus afgescheiden,
eigenlijk van de wereld. Ja ja heb ik ook ervaren met
mijn computerjaren. Zal ik zo ontzettend achter die
computer dat ik inderdaad het gevoel van de seizoenen kwijt
was helemaal kwijt. Maar het punt was Toen ik dat
eenmaal ontdekte, dacht ik ja, Maar dat wil ik dus niet.
En toen kwam dus die eigenlijk hebben mijn ziektes mij weer
helemaal mijn mijn gevoel geopend.
En, Maar het belangrijkste. Was dat?
Mijn lijf gaf eigenlijk deantwoorden over wat ik nodig
had en Als ik daar naar handelde, ging die ziekte over.
Ja dus medisch kan je daar helemaal niks mee met het gewone
gangbare het gangbare. Medische dekking is iets wat je
niet kan meten. Ja, maar Je moet je realiseren.
Ik heb naast na mijn studie ook nog filosofie gestudeerd tot
mijn kandidaat en je hebt Natuurlijk in het Westen de hele
vroeger dachten geneeskunde in in kwaliteiten die in evenwicht
moesten zijn. in China heb je yinyang die in evenwicht moeten
zijn. Ajurveda heeft verschillende
kwaliteiten. Wij hadden vanuit de Grieken, de
ja, de de 4. De elementen en humores noemden
ze dat dan. Het ging steeds over de
evenwicht van kwaliteiten en daar is de verlichting gekomen
en die is dat helemaal. Toen krijg je die hele
geschiedenis dat ze de bloedsomloop gingen ontdekken en
de anatomie en de microbiologie. En het werd steeds meer
dingetjes. Het werd eigenlijk 1 grote
biochemische machine en Dat is waanzinnig wat ze kunnen en wat
ze ook technisch kunnen en Maar het is maar een deel.
En het ik vond Als het ware de verbinding met de kwaliteit en
het gevoel en mijn lijf weer terug, dus waar ik van vervreemd
was, vond ik door die ziektes terug en dacht Toen ik ga
proberen. Dat aan de geneeskunde toe te
voegen. Maar Als je wat wilt toevoegen,
moet het wetenschap zijn. En daar kwam het besluit uit
voort. Ik ga dan nu onderzoeker worden.
Eigenlijk beschouw je dus het lichaam niet Alleen meer als een
auto, hè? Alle onderdelen kan je eruit
halen en weer erin zetten. En dan doet hij het weer.
Je auto staat geparkeerd en de carburateur zit er niet in.
Die zet je er wel in en dan rij je weer zo zit een lichaam dus
niet in elkaar. Ja, Je moet één van de kinderen
van mijn partner. Die bleek op zijn 40e hele
ernstig hartafwijking te hebben en die had.
Het was net de laatste kind zo geboren worden.
En hij bleek eigenlijk nog maar heel kort te leven te hebben.
En wat ze dan kunnen doen met een kunsthart klep en een kunst
aorta erin zetten? Onwaarschijnlijk knap, dat
kunnen ze en hij staat nu alweer te kites surfen en loopt halve
marathon bij wijze van spreken. Dat is ook wat We kunnen, dus
dat heb ik heel groot. Respect voor, Maar het is Het is
we Laten een heleboel liggen. Nou goed, ik besloot
wetenschapper te worden. Ik wou heel graag niet in een
gangbaar instituut waar ze sowieso op de ouderwetse manier,
zeg maar denken, het Louis Bolk Instituut wist ik wel wat van
dat ze dat het heel multidisciplinair was met veel
landbouwonderzoek en dat ze ook vernieuwend onderzoek.
Doen dus ik dacht, nou, dan wil ik daar graag gaan werken en tot
mijn stomme verbazing. Ik wou medisch onderzoek doen en
ik kwam daarvoor een gesprek en toen vroegen ze of ik
kristallisatieonderzoek wilde gaan doen.
Nou, Dat was. Dat moet je even uitleggen.
Het was een bepaalde methode. En dat Dat is typerend voor het
bolkinstituut. Ook naar planten kijken zij
breder dan Alleen maar, zeg maar in voedingsstoffen.
Moleculen, We hebben een aflevering met de huidige
directeur van Louis Bolk nu. Ja, dus luisteraars zouden die
terug kunnen luisteren. En welke is dat dan?
Wat Er is net een wijziging. Ilse Grijzedorf en zij vertelde
dat dat BD stuk. Dat zat toch wel een beetje aan
het verlaten zijn. Hè?
Dat ze doet en, Maar dat is wel heel duidelijk.
Nog steeds zich focussen op en landbouw en medisch onderzoek.
Ja. Ja, maar wat ik daar merkte is
wat ze daar deden en dat deden ze dus al is is een bepaalde
methode. Die ontkomt uit de antroposofie
In de bol gestituut komt. Ook is door antroposof
opgericht. Dat is heel lang geleden.
Dat is allemaal inmiddels niet meer zo sterk en niet, maar die
methode die ze hadden precies iemand heeft ook an shigne
gevraagd kan, kan je levenskrachten zichtbaar maken,
want je daarna zei in een leven werken levenskrachten en dat
zijn kwaliteiten. En toen vroegen ze me hoe dan,
en toen zei hij, dan moet je een zoutoplossing zoeken.
Die je mengt met. Wortelsap of melk of bloed.
Dat laat je uitkristalliseren en ontstaan er vormpatronen en die
vormpatronen die zeggen iets over de levenskrachten.
Ik kreeg een vraag of ik me daar mee bezig wilde houden.
Nou, daar kwam ik totaal niet voor, Maar ik vond het wel
fascinerend en. Waar kwam dat onderzoek dan
vandaan? Uit welke hoek kwam dat dan?
Nee, Maar dat was boek, was daar al mee bezig en Het was dus dat
heeft Steiner gezegd. Dat is ontwikkeld door een
meneer Pfeiffer. Pfeiffer, die heeft de
Kopergloride gevonden als een geschikt zout.
Dat is zo'n turquoise vloeistof een geschikt zout om in een dat
heet dan een petrischaaltje zo een glazen schaaltje te doen.
En daar voeg je dan iets van levend levende Assen SAP aan toe
of bloed en daar bolinstituut deze dat bloed onder
bloedkristallisaties. Nou, Ik heb daar wat van gezien.
En ik dacht, Ik vind dat ik, ik snap er niks van, Maar ik vind
het wel fascinerend en iemand ging daar.
Weg. Om vertegenwoordigd ook gewoon
in ons lichaam. Nee, die zouten zijn een soort
soort medium, weet je, Als je magnetische krachten wil
zichtbaar maken, je hebt ijzervijlsel en je doet dat in
een magnetisch veld, dan gaan ze een bepaald vorm aannemen.
Magnetische kracht mag je zichtbaar en dat dat
kopergloride is het Als het ware hetzelfde als ijzervijlsel.
Die maakt zichtbaar wat de kwaliteit van de wortel is of
van het bloed nou. Weten we hoe dat werkt precies?
Nou, Dat is Dat is een totaal nieuwe totaal nieuwe benadering
en inmiddels is het nou, Ik ben daar 40 jaar.
Ik ben er 15 jaar mee bezig geweest.
Ik heb ook de hele beoordelingsmethode helemaal
systematisch ontwikkeld, want ik wou echt wetenschap ontwikkelen
en Ik had een heel groepje artsen waar we daarmee werkten.
En nou hadden we ook patiënten en later ben ik
voedingskrisaties ook nog gaan ontwikkelen.
Maar op een gegeven moment had ik zoveel thema's.
Toen hebben collega's van mij het overgenomen.
Is er in Duitsland. We hadden een groep Duitse
Zwitserland en Denemarken en die zijn er nog steeds mee bezig en
die publiceren nu in in wetenschappelijke tijdschriften.
En die hebben ook computeranalyses en Dat is.
Het is inmiddels tot hoogwetenschappelijk niveau al
ontwikkeld, maar Dit is dit heeft een heel nieuw paradigma.
Is het dat je overlevenskrachten denkt?
Maar hoe, hoe krijg je dat dan zichtbaar dus je je hè dus bij
dat magnetisme is duidelijk het het, Het gaat maar een Noord of
een Zuidpool of het. Maar die vorm van dat kristal
vertelt dan wat. Heeft een centrum en vanuit dat
centrum straalt het alle kanten uit, dus je legt dat schaaltje
in. Dat gaat in een soort broedstoof
in een warmtekast en dat laat je dan een nacht daar In de warmte
en dan is het uitgekristiseerd en dan zet je het op een op een
lichtkast. En dan kan je dus die vormen
bekijken, dus Ik heb jaren die vormen ook moeten beoordelen en
beschrijven over Mensen. En nou heb ik ontzettend van
geleerd om ja naar vormpatronen te kijken.
Is het al een mooie vorm of een regelmatige vorm of een
gedetailleerde vorm. Het is het spannende, dus dat je
het moet koppelen aan zaken waar je ook wat mee kan en er zit in
ieder geval. We hebben dus langdurig met
dokters gewerkt dat we heel uitvoerig naar levende patiënten
keken en dan voor ook vervolgens heel lang naar hun hun hun
bloedkristallisaties. En daar is inderdaad een vorm
van Van beoordeling uit voortgekomen waarmee je iets
over Mensen zegt en Ik heb dat dat nu gebeurt dat niet meer
hoor, daar is toch te veel? En Het was ook wel.
Men dacht dat wordt Misschien een soort test om.
Komen ontstaan de kanker, zeg maar soort precanserosetest dat
je tenminste tot kanker al kan zien.
Uit dat patroon. Wat?
Ja uit de Maar dat de. Patiënt.
Ik wensen, Ik ben daar te wetenschappelijk voor dat zo
hard is dat nog niet. Ik weet dat dat uit mijn
beoordelingen soms Mensen in tranen uitbarsten en zij bij de
huisarts, ja, maar dit gaat helemaal over mij.
Maar ik heb niet de pretentie dat ik daarmee dwars door iemand
heen kan kijken. Maar Dit is de aanloop naar wat
ik verder wil vertellen. Ik ik, Ik wil eerst.
Eerst vertellen wat ik ontdekte daar, Dat was het leuke van het
boek Instituut dat het dus meerdere afdelingen heeft en
daar werd op dat moment landbouwonderzoek gedaan aan een
nieuwe manier van groenten telen.
En daar heb Ik ga ik even jullie in meenemen.
Want dan hebben we het over welk jaar.
Dit is in, want Ik ben er in 4 en 86.
Ik denk dat dat begin negentiger jaren was.
Wat nu al omgaande is, werd toen als experiment opgezet, is
namelijk zogenaamde hightech agro productie, oftewel.
Normaal wordt er geteeld op een akker en wordt er nou wel of
niet in een kas maar goed warmtipjes nodig.
Zon mest, maar ze hadden ontdekt en dat komt dan heel erg uit.
Het technische wetenschappen. Wat heeft een plant nodig?
Ja, we weten dat die stikstof nodig heeft en dat die kalie
nodig heeft en. Dergelijke en ze er was de
eerste hele grote kas om sla te telen op een hightech manier.
Onbespoten. Milieuvriendelijk vlakbij
Schiphol enorm snelle slateelt en daarmee konden ze
slaapplanten in no time telen. En dan kon dat meteen via
Schiphol over heel Europa verspreid worden.
En die club die vroeg het ecommerk aan, dus het merk van
de biologisch landbouw, want ze, ze waren milieuvriendelijk.
Nou alle bioboeren op de achterste benen van ja, maar dit
was toch niet de bedoeling? En toen hebben collega's van mij
van het bolk een vergelijkend sla onderzoek gedaan.
Ja, Ik heb je plaatjes voor, Maar dat kan ik niet Laten zien.
Maar de de technologische kas was een enorme grote kas, waar
dus helemaal op water hardropics nooit zit ook maar op water
slaapp planten in hingen. Het is nog steeds een discussie
dit. Ja, ik zie dus een plaatje.
Met ja Als je die plaatjes kan kan scannen of meenemen, dan dan
kan ik ze op de site erbij zetten straks.
Ja, Dat is Misschien het beste. Ja, Dat was in ieder geval en
daar Dat was onbespoten. Waarom?
Omdat er dus geen mens aan te pas kwam.
Het werd helemaal computergestuurd die computers
die bepaalde. Wanneer er welke voedingsstoffen
aan het water werden toegevoegd voor die planten.
Er ging ook geen raam open, waardoor er ook geen insecten
binnen konden komen en ook geen besmettingen met ziektes.
Ja nu doet ze het nog sterker met dat roze licht en zo.
Precies Dat is nu verder ontwikkeld.
Het was werd daar bijna 24 uur belicht.
Als er Mensen kwamen, dan liepen ze helemaal alsof ze steriel
alsof ze gingen opereren. En Het was Daarom duurzaam Omdat
ze dat water dus recyclden, dus ze vervuilden ook niet, dus ze
vonden gewoon dat ze recht hadden op hun milieuvriendelijk
keurmerk. Ja en weinig landgebruik
waarschijnlijk. Een hoge productieperwikkelde
meter efficiënt dus mijn collega's zijn toen een
vergelijkend onderzoek gaan doen met dicas en daarnaast een
biologische kas ergens in de Achterhoek die op volle grond
teelde. Maar het was wel een kas, Maar
de ramen stonden gewoon open. Hij was niet verwarmd, de Mensen
werkte daar gewoon op de grond. Het was op een een zorgboerderij
en ze hebben dezelfde slazaad op dezelfde dag In de andere
omstandigheid gezaaid. En zijn die planten gaan volgen
en wat kwam daar uit? Ten eerste dat die planten in
die technologische setting twee keer zo snel groeide Als de als
in die andere. Setting Maar dat komt dus In de
shownotes te staan, ja. Ja ten eerste kon je dus bij
wijze van spreken na een maand al de technologische slaap
oogsten, terwijl op dat moment de biologische slaap nog
piepklein was. Dus je kan veel efficiënter.
Je kan twee oogsten hebben, een tijd dat die biologische slaap
beter is. Ja wat dan wel opviel was dat de
Crop die geoogst werd, anders uitzag bij de biologische sla
als bij de technologische sla, dus de vorm of uit hetzelfde
zaad kreeg je een heel ander vorm van crop, maar wat typerend
was voor het bolkinstituut. Destijds is dat ze die planten
ook lieten doorgroeien. Ze keken naar de levensloop en
toen werd het spannend. Die plaatjes die komen er wel
bij dan dat die technologische sla die groeiden door en door en
door en maakten steeds grotere crop en werd een soort enorm
blad, een blad ja, zeg maar blad plant, terwijl de biologische
sla die ging op een gegeven moment schieten Als je ooit sla
in je tuin hebt gehad, dan zie je dus.
Dat Als je. Hem niet oogst, dan gaat hij
opeens, gaat hij omhoog. En dan verandert hij totaal van
vorm. Dan komt daar een hele
bloemkroon op. En die eerst met bloemetjes en
uiteindelijk wordt dat een enorme hoeveelheid zaad.
En dan droogt hij in een sterft hij af.
Ja, het grootste verschil wat ik nu zie is dat die hightech SLA.
Die blijft meer op de grond in een soort heel grote ja blad
bladeren nou ik. Werd dus ook niet.
Bitterynamische, die gaat, ja, dat maakt eigenlijk gewoon een
plant. Het gaat.
Omhoog. Maar wat je wat wat je aan wat
hier duidelijk aan werd. Is dat die plant 1 1 1 de
levensloop die een normale slaapplant doormaakte biologisch
is namelijk groeien en dan gaan schieten en bloeien zaad vormen
en afstermen dat dan en dat die technologische slaat dat dus
niet deed. Die kon Alleen nog maar meer
blad en nog meer bad en uiteindelijk rotte die weg.
En dan kan je je dus afvragen wat voor mij fascinerend was.
Maakt dat verschil voor de voedingskwaliteit?
Dat vond ik dus, maar je eet. Die bloeiende sla eet je niet,
je oogst m voordat hij gaat schieten en ook die
technologische sla oogst je voordat hij die enorme bladmassa
maakt. Maar wat?
Betekent is dat hij iets mist die technologische sla in zijn
voedingsstoffen om naar die volgende fase te gaan.
Nou ja, maar dan kijk je dus naar de voedingsstoffen en wat
ik hier geleerd heb aan dit experiment is dat er in.
Ons processen van zo'n plant twee fasen zijn.
En, dat betekent dat iedere plant begint met een groeifase
en Dat is ook Als je gewoon naar gras kijkt, dan wordt het groen.
Maar dat Als je die die die levensloop de klok van oma.
Als je die levensloop van die biologische slaafvocht gaat, dat
noemen ze de differentiatie. Dan valt inderdaad de
inhoudsstoffen veranderen ook, maar hij krijgt een totaal
andere vorm en hij gaat dus in een hele volgende fase.
En wat je ziet bij die biologische sla dat die in die
groeifase blijft hangen en op basis hiervan.
Ja, Het is In de technologische blijft die hangen.
Ja, bedoel je ja, en toen was, dus werd voor mij de vraag, wat
is nou voedingskwaliteit? En inmiddels toen heb ik, dus Ik
heb heel erg gewerkt aan wat is voedingskwaliteit en
voedingskwaliteit is wat mij betreft dat er en een goede
groeifase en een goede differentiatiefase is en de.
Optimale kwaliteit is op het moment dat die twee fasen Als
het ware allebei aanwezig zijn. En het dus en vanuit het goede
sappigheid is Maar dat er ook een eerste verandering In de
smaak komt en dat kan je dus heel precies.
Als je dus een groeiende slaapplant volgt, is eerst water
en op een gegeven moment krijgt hij die notenachtige smaak dat
je echt echt een volle slasmaak dan is die dan zeg je, dan heb
je dan begint dat. Dat komt door de differentiatie
fase die aanbreekt. Als je dan door laat gaan, dan
gaat hij dan kan je hem niet mijn oogsten kan je hem ook niet
meereten. Maar we hebben gezegd, goede
kwaliteit, dat noemen we innerlijke kwaliteit, zwemmen we
dat gaan doen. Ja en het bijzondere was en zo
ging dat toen dat bij mij dat dat ik dat groeiende
differentiatie is, zijn best bekende biologische begrippen,
maar precies in die tijd las ik een in een tijdschrift een
publicatie van een bekende farmacie firma die allerlei
medicamenten maakt en die hadden een nieuwe kankerbehandeling
ontwikkeld en er was een heel verhaal van In de normale
menselijke lichaam. In iedere cel zijn twee
processen werkzaam. Groei en differentiatie een cel
begint en groeit. En dan Als het goed is, komt er
die differentiatie dat hij zich specialiseert tot de levensstijl
tot een niercel spieren. Dat is de verfijning en de
specificering. En wat is nou kanker?
Nu moeten we even stoppen er? Komt iemand aan de deur?
Ja, we komen even tussendoor met een kleine oproep hè, Marieke?
We maken namelijk deze podcast in onze vrije uren en wat we
nodig hebben is dat we Mensen hebben.
Onze luisteraars die ons gaan ondersteunen.
Dat het kan eigenlijk niet anders, want het kost best veel
tijd podcast maken vooral voor jou, want jij moet alles editen
en We willen heel graag door. En we denken ook en dat kunnen
we ook aan de cijfers zien. Dat het een gewaardeerde podcast
is die belangrijk is in het gesprek over de toekomst van
Van. De landbouw en de natuur in
Nederland. Precies en de podcast groeit,
dus Als we dit de reclame vrij willen blijven doorzetten.
Ja Alleen maar onze eigen reclame, zeg maar er nu
tussendoor. Nou, wat doen we nu tussendoor?
Nee, dat mag toch hè? Voor jezelf is het toch voor je
anders. Nou ja, maar dan hebben we jouw
hulp dus hard nodig, dus doneer wat je kan like share.
Vertel het aan je vrienden zodat deze podcast kan blijven
bestaan. Help ons.
Dat was een pakketje, denk ik. Ja ja.
Spullen. Ja nou ja kan gebeuren.
Dit knip je er maar uit. Ja, dit.
Knipper eruit of nee, Misschien blijft het er ook nog wel in,
maar dan Daarom vertel ik ook even dat er een pakketje komt.
Dan weten Mensen wat Het was. Kanker is het moment dat een cel
die op zich volwassen is. Groei en differentiatie heeft
dat de differentiatie. Zich terugtrekt.
Gaamcel heeft dat ja in iedere lichaamscel zijn
groeienddifferentiatie in evenwicht, Dat is gewoon iedere
bioloog weet dat, maar kanker is een proces dat uit de cel de
differentiatie zich terugtrekt dat die cel een primitievere
vorm krijgt en dat die gaat groeien, groeien, groeien en dus
ten koste van zijn omgeving gaat woekeren.
Dat is kanker. En, dat lijkt Misschien een
beetje op die hightech. Ho Ho Ho.
Wat zei die farmaceut? Wij hebben een methode gevonden,
want normaal. Snijden die kanker die cellen
weg of je bestraalt ze of je probeert ze dood te maken.
Maar zij hadden een methode gevonden om die cellen zo te
behandelend lichaam dat die differentiatie weer terugkwam in
die cellen. OK.
Dus dat ze het proces wisten om te keren.
Ja, Dat is precies In de tijd dat ik hier mee bezig was dat ik
dacht mijn hemel. Dat zijn dus verwante processen
en ik vond het briljant dat je dus dat het een omkeerbaar
proces is blijkbaar, Maar het punt was, Het is ze wel gelukt
om het bij tumoren met ratten te doen.
Het is niet gelukt om het bij Mensen voor elkaar te krijgen en
hun onderzoek is gestopt, Maar het hele idee dat het dus.
Een proces is wat eerst weggaat. Die differentiatie gaat uit de
cel en ze konden het terugbrengen.
En, Dat is dan met vitamine A derivaten en dan moet je weten
dat vitamine A onder invloed van licht en warmte wordt gemaakt.
Terwijl bij de plant deze processen de groei is, is
voeding en water en de differentiatie komt door licht
en warmte en zij nemen dus vitamine A uit plant is een
plantaardig product wat onder licht en warmte wordt gemaakt en
dat dat daar hadden ze medicament van gemaakt en
daarmee kwam dus in levende kankercel.
Kwam die differentiatie weer terug.
En, dat begon bij mij te dagen dat ik dacht heeft
voedingskwaliteit dus niet Alleen maar met een stofje te
maken, maar met levensprocessen en moet je die levensprocessen
dus niet zo sturen dat ze dus goed in evenwicht zijn en die
hele hightech productie met dat paarse licht waar je het ook
over hebt. Dat is op het ogenblik plant
lab. Dat is algemeen wordt dat Als de
moderne. Want efficiënt en.
En onbespoten en geweldig, waarbij ik dus best mijn vragen
heb van. Is dat wel goeie voeding, want
mijn grote vraag was, kan het zijn dat Als je Alleen maar
voeding hebt? Plantaardige voeding die Alleen
maar in die groeifase zit, dat dat toch uiteindelijk op je lijf
effect heeft? Dus toen begon de vraag naar de
de gezondheid begon al te dagen en inmiddels had ik 3 thema's
waar ik aan werkte, wat is voedingskwaliteit?
Hoe kan je die meten, kan je die meten?
En kan ik aantonen dat er gezondheidseffecten zijn?
Ja, nou, Dat is een heel breed gebied, Maar dat is jaren mijn
thema geweest. En, Dat is wat jij als
wetenschapper bij het Louis Bolk.
Er zijn er 3 thema's waar je mee bezig was.
Maar toen kwam er nog iets bij, dan wordt het helemaal
ingewikkeld. Ik was dus die die die
groeiendifferentiatie. Als dat noemden we innerlijke
kwaliteit. Daar hebben we ook veel over
geschreven en ook experimenten. Gedaan de term innerlijke.
Kwaliteit waar moet je het? Je moet iets pakken waarmee je
het een naam geeft die anders is dan het andere en over het
algemeen wordt kwaliteit altijd in.
Is uitgedrukt. In materiële zin.
En, wij wilden het in levensprocessen dus, nou, toen
hebben we dat innerlijke kwaliteit gevonden.
Als onderzoeksmethode om het te meten kan je je kan er stoffen
kijken, want die plant de stoffen in zo'n plant veranderen
ook echt als die als die zeg maar rijp wordt, want Het is
differentiatie is eigenlijk wat je rijpen noemt eerst die appel
onrijpen, dan wordt die rijp. Ja, dus die cel is eerst beetje
onbestemd en vervolgens krijgt het een bestemming.
Zoiets. Ja.
Nou die christelisatie is een methode om dat ook zichtbaar te
maken en dat lukt ons ook met de voedingskrisatie toen we die
eenmaal hadden. Maar toen gebeurde er nog iets
anders. En ik vertelde dus dat ik met
die christelisaties werkte en die zijn ontwikkeld door een
meneer die heet Erenfried Pfeiffer.
Dat was 1 1 1 chemicus die als student al hoorde van Rudolf
Steiner en Rudolfsteiner nam hem vaak mee als op zijn zijn
reizen. Als die voordrachten ging
houden, want dan sjouwt hij zijn koffer.
Geloof ik zo, die was erg op hem gesteld.
En op enig moment staan ze ergens op de trein te wachten.
Nou, dat moet dan zo rond 1910 zijn geweest of zo ergens op een
stationnetje. En vraag die Pfeiffer Unsteiner
Steiner, dokter Steiner, Waarom doen de Mensen zo weinig met?
Alles wat je vertelt? Ja.
En steinner, die denkt even na en die zegt dat komt Omdat ze
verkeerdeten. Dat komt door de voeding.
Nou, ik dacht, hè? En toen zei hij het merkwaardige
raadselachtige woorden. Eigenlijk zouden alle voedingen
de hele wereld zo besproeid moeten worden met biologisch
dynamische spuitpreparaten en. Daar leggen we weer de relatie
met die zouten waar je mee begon.
Denk ik, nee, ik las de biografie van Pfeiffer, Omdat
die man die zout die kristallen had, die chrisisatiemethode had
ontwikkeld en kwam daar dit gesprek tegen.
En ik dacht, hè, Mensen doen weinig met wat hij zegt.
Door de voeding werkt voeding zo.
En wat is de relatie met preparaten dan in vredesnaam?
Nou preparaten gaan nog veel verder dan high tech of
biologische teelt. Biologische dynamische
preparaten zijn heel speciaal en daar ben ik mij toen in gaan
verdiepen en het leuke is dat ik dus bij die landbouwafdeling van
Bolk ja daar daar deden ze allerlei onderzoeken ook met
preparaten en daar hoorde ik best wel bijzondere dingen over.
Maar ik ben eerst maar gaan denken van wat zijn die
preparaten dan? En dus de de de spuitpreparaten.
Dat klinkt spuiten klinkt als giftig, Maar dat is het niet.
Ja, Dit is echt. Dit is alchemie hoor.
Dat zijn twee twee preparaten, twee, twee verschillende
preparaten. De ene heet het
koemestpreparaten en de andere heet het kiezelpreparaat.
De biodynamische landbouw werkt ook met preparaten.
Daarmee onderscheidt het zich van de biolandbouw.
Ja ja ja, maar dus. Daarna doen de Mensen zo weinig
met wat hij zegt, van ja, we weten toch, dan denk ik ja, we
weten toch dat er klimaatcrisis is?
En we weten toch dat er vervuiling is?
Waarom doen we er zo weinig mee? En dan zegt ja, het ligt aan die
preparaten. Ik denk, wat krijgen we nou?
Zeg. Nou, wat zijn nou die
preparaten? Aan de ene kant neemt die
koemest en de andere kant neemt die kiezel dus gewoon
kristalberg kristal, ja, maar maar hele speciale steen.
Dat neemt die koehoorns. Ja, ja, die zijn hol als ze en
die die koemes die stopt die in die Hoorn en de kiezel die
kristal stamt die fijn stopt hij ook In de Hoorn.
En begraft het In de grond, maar.
De Hoorn met koel mest stopt hij In de herfst In de grond en
haalt hij in het voorjaar eruit. En de Hoorn met kiezel.
Stopt ie in het voorjaar In de grond en haalt ie In de herfst
eruit en dan denk je, hè, ik. Dacht dat ze in een compost gooi
deden. Nee, dat zijn andere preparaten,
dat zijn andere preparaten. OK, dit zijn de spuitpreparaten
en Als je dus kijkt naar de seizoenen en eerst naar die twee
substanties van de mest en de kiezel en hij doet dus blijkbaar
iets de ene na In de zomer en de andere In de winter In de.
Grond de hele koehoorn wordt ergens begraven waar waar wordt
hij begraven? Nou ergens op het
landbouwbedrijf. Ja, dus je hebt een bedrijf en
ergens op dat bedrijf wordt het begraven.
Maar het belangrijkste is, de ene gaat de hele winter onder de
grond en de ander gaat de hele zomer onder de grond.
En wat stopt die s winters nou in onder de grond?
De Hoorn met koemest en zomer stopt hij de Hoorn met kiezel
onder de grond, dus zomer en winter.
Hebben een een betekenis. En Als je nou naar die twee
substanties kijkt, wat is dan meer winters en wat is meer
zomers? Dan zou ik toch zeggen, ja, dat
kristalbergkristal, Dat is toch eigenlijk wat je In de winter
ziet als er ijspegels hangen? En Als de alles onder de rijp
zit, heeft meer winter karakter en die dampende warme koemest
heeft meer zomerkarakter. Hij stopt die koemest dus In de
winter onder de grond. En de kristallen In de.
Zomer krijgen om te compenseren, dus.
Nou precies, toen dacht ik, Dat is toch te gek.
En dan zegt hij vervolgens, Als je het opgraaft, dan doe je dat
in 1 t met water, dat een hele grote ton en dan roer je daar
een tijd dat en dat die vloeistof met wat er uit die
Hoorn komt, die sproei je over je planten.
En die die bewerkte koemest sproeien In de eerste fase de
groeifase. En de kiezel bewerkt de kiezels
sproeien In de In de differentiatie periode.
Rara en waar blijkt nou? Op een gegeven moment dacht ik,
Het is precies je, zegt hij. Compenseert en opeens dacht ik
verrek, hij maakt een soort yinyang teken, want Als je het
Yin yangtteken neemt, de ene is donker, maar er zit dan zo een
lichte kern in en die andere is licht en zit een donkere kern.
Het is net alsof hij dat wat zomerse kwaliteit heeft Als het
ware in een soort winterbad doet.
En wat de winterse kwaliteit heeft, stopt ie In de zomer In
de zomer bad en dat neemt dus blijkbaar iets daarvan op.
Ja, zo begreep ik het, maar dan ga ik dus kijken wat voor
onderzoek mijn collega's doen. En wat blijkt dan dat boeren die
die preparaten gebruiken? Dat harmoniseert de planten.
Wat betekent dat? Dat onder andere met wortels
hebben ze het onderzocht, maar met veel meer producten dat een
wortel die op de zandgrond groeit, ontwikkelt zich anders
dan een wortel op de klei. Dat kan je je voorstellen.
En, wat blijkt nou dat het gebruik van preparaten
harmoniserend werkt in die zin dat de wortels op de zandgrond
voller en sappiger worden en de wortels op de kleigrond minder
opgeblazen, maar iets Als het ware iets iets verfijnder zijn?
Dus ze krijgen een tegengestelde werking aan wat de omgeving op
ze zou doen. Ze worden harmonischer.
Nou, Ik vind dit pure ja, wat moet ik zeggen magie alchemie?
Ik vind dit zo verbijsterend, heeft me waanzinnig
gefascineerd. En jullie hebben daar dus
onderzoek naar gedaan. Mijn collega's op het bol, Ik
heb niet die planten. Ik volg dat met met voor met
grote open oren voortdurend er mee te kijken wat er gebeurde.
Maar dat is allemaal gepubliceerd.
Het is allemaal bekende kost en. Dan heeft charner dus gezegd,
als Mensen voedingeten die met preparaten behandeld is, komen
ze makkelijker tot handelen. Ze horen iets, maar je Hij is de
vraag, was Waarom doen ze er zo weinig mee?
En dan komt ze daar met dat verhaal.
Je moet die preparaten gebruiken, nou, nou nou nou zeg.
Dat zo fascinerend. Ja goed.
Ja dus dus voeding gaat veel verder dan jouw Energy geven of
bepaalde ja, mineralen die jouw botten maken of je spieren
maken. Normaal denken we over voeding
in voedingsstoffen en dat wordt helemaal geanalyseerd.
Hoeveel calcium en en ijzer en magnesium en weet ik wat erin
zit, maar er speelt veel meer. Er speelt veel meer, want die
preparaten die uit die Hoorn komen en die ton komen.
Je kan zeggen dat zijn homeopathisch.
Het wordt homeopathisch verdund. En dan over die planten
gesproeid. Ja want is, Er is er iets te
zeggen over wat er dan gebeurt, wat wat voor een proces wordt er
dan in gang gezet Als je die preparaten gebruikt?
Het harmoniseert, maar hoe kan dat dan?
Ja en dan. Moet je, Misschien is dat wel
een interessante sleutel, dus jij zei in allerlei oude
culturen ging men op zoek naar een naar een balancsysteem en
Dit is ook een balansysteem. Hoe je het ook weet of keert.
Het is op zoek naar volledigheid en een soort rust en een soort
balans en. Wij denken hebben geleerd In de
Verlichting om heel erg te denken in stofjes in dingetjes
in petrischaaltjes, in het isoleren van een ding en op die
manier gaan begrijpen hoe het zit.
Teruggaand naar dat slaonderzoek denk ik dat allebei wel aan de
hand was met die sla. Dus enerzijds is Natuurlijk dat
het niet in een natuurlijke balans situatie terecht kwam,
dus je eet niet iets wat met die ritmes van de planeet meegaat,
maar je eet iets wat helemaal uit het uit een steriele
omgeving komt uit het petrischaaltje zou je kunnen
zeggen. Ja, en dat mist dus ook
letterlijk voedingsstoffen. Niet Alleen die wat je nu net
hebt beschreven die Yin Yin Yang, maar ook letterlijk de wat
de bodem kan geven aan micro elementen, want dat soort
onderzoek is inmiddels ook gedaan dat in een gezonde bodem
met schimmels en bacteriën en regenworm en al die dingen
zitten alle 50 micro elementen en in zo'n korreltje structuur
met roze licht zit Alleen NPK punt.
Heb je hebben jullie daar ook naar gekeken naar dat aspect van
de volledige voeding of de gezonde voeding?
Nee, kijk, Dat is sowieso bekend dat die bodemkwaliteiten de
levende bodem vreselijk essentieel en belangrijk is,
maar daar weet ik daar op. Een gegeven moment moest ik maar
gaan specialiseren en ben ik mij gaan afvragen, kan ik nou iets
aantonen van die gezondheidseffecten?
Want het begon dus. Kijk, Dit is, Dit is hier.
Zou je nog eindeloos veel meer onderzoek naar moeten doen,
maar. Ik, wat gebeurt er op dit moment
op dat vlak? Ik ben er niet meer helemaal van
op de hoogte, Omdat ik uiteindelijk helemaal de de
gezondheidskant op ben gegaan. Het belangrijkste is dat ik hoe
langer hoe meer ging begrijpen je om los te komen of niet.
De de stofjes zijn er wel en die die schimmels en dergelijke
zijn, maar dan blijf je nog steeds in deeltjes denken, maar
In de antroposofie heet dat het levende heet het etherische.
En dat zijn Als het ware waterstromen en die kan je
beïnvloeden en Dat is dus wat er met die preparaten gebeurt,
waterstromen en. Vormkrachten het element
Waterstaat voor verbinding voor dat er geen schotten tussen
dingen. Zitten ja, Maar dat is ook het
leven. Het hele leven doet het op
water. Ja, Dat is gewoon de de drager
daarvan en die kan je dus en Dat is Dat is ja.
Hoe werkt werkt homeopathie? Dat is ook zo'n vraagstuk.
Als je stofjes denkt kan het niet, maar je kan ook zeggen dat
er 1 1 1 1. Van informatie overgedragen
wordt en het water kan dus informatie dragen.
Nou, je kent vast wel die experimenten van die Japanner,
die dus water laat kristalliseren tot
ijskristallen, dus nog weer hele.
Andere tak van sport van een experiment waarin Mensen gingen
mediteren en dat dat inderdaad een invloed heeft op het water
wat bevriest. Ja of harthrock en klassieke
muziek, en. Dat soort nou, dan zie je dus
dat. Water in staat is om ja
bepaalde. Informatie laat ik het maar zo
zeggen op te nemen, Maar ik was dus geïnteresseerd in die
voeding en Ik wilde gezondheidsonderzoek doen.
Ik heb gezocht een tijd lang naar een eenvoudig model om
gezondheidsonderzoek te doen. Zou het mogelijk zijn om
bijvoorbeeld met celcultuur dus, want ze hebben van die
celcultures die dan kanker gaan vormen, gewoon ook in
petrischaaltjes. Maar dat je dan lichaamscellen
die kanker vormen of je die Misschien dan met plantensap
zich anders zou. Gaat ontwikkelen.
Nou, dat dat, dan moet je echt bij Wageningen zijn en bij TNO
ers en weet ik wat, Maar dat was veel te te ver veel te
ingewikkeld. Dat ging niet.
Toen kwam ik tot de conclusie, dan moet je het dus echt wel.
Met Als je onderzoek wil gaan doen naar gezondheidseffecten
moet je het echt bij dieren doen, hè?
Dus niet bij celcultuur dus bij dieren en dat kwam Omdat ik een
en dat kwam helemaal in beweging Toen ik ook op één van die ik
zat graag op bij die landbouwconferenties een plaatje
zag over, dat kan je weer niet zien, Marieke.
Weer een blaadje voor ons? Maar hier zie je dus een
toenemende hoeveelheid bemesting.
Ja, en hier zie je de planten allerlei plantenfuncties en hier
zie je Als de bemesting toeneemt, zie je de
stofwisseling ontzettend toenemen.
Dat is deze. Je ziet de groei ontzettend
toenemen. Nou, Als je kunstmest op je
gazonnetje gooit, dan zie je dus een enorme explosie.
Maar deze curve interesseerde mij ontzettend.
Dat zijn de secundaire metabolieten, oftewel het zijn
de de kleine hoeveelheden stofjes.
Die zie je eerst oplopen en naarmate er meer bemest wordt,
zie je hem opeens scherp dalen. Ja dus het secundaire
metabolisme gaat dus ook over de ja overige nutriënten die er ook
nog zijn. Dat zijn de overige nutriënten.
Voor ons zijn die heel erg belangrijk, maar voor de plan is
dat zijn afweersysteem. Daar beschermt ie zich mee en
dan is het nogal logisch ook dat Als je doorgaat met bemest je
krijgt een enorme opbrengst, maar zijn afweersysteem daalt en
dan is het ook logisch dat je gewasbeschermingsmiddelen of
pesticiden nodig hebt om die plant ook te beschermen, want
dan kan hij zelf niet meer. Maar wat mij nou interesseerde
is Dat is van een andere orde dan preparaten.
Dit ging gewoon bemestingshoogte van bemesting als die dit laat
zien deze curve, dan moet dat een gezondheidseffect hebben en
de lage bemestingen, dan zit je toch meestal in het biologische
systeem en die hoge bemestingen zit je toch echt meer In de
gangbare systeem. Dan heb ik het nog niet eens
over agro hightech agro productie en zo.
Nu zegt men dit, deze zag ik rond 2002.
Het plaatje helemaal gepubliceerd, maar nu zegt men
ja, het ligt toch wel een beetje ingewikkelder, maar dit was voor
mij de aanleiding om te zeggen, maar nu wil ik een groot
onderzoek opzetten met dieren om toch die hoogte van de
bemestingsniveau die verschillen om te kijken of die een effect
hebben op de gezondheid. Van de plant.
Van het dier die het eet. Van de Van het.
Dier en toen is het experiment ontwikkeld wat ik het
kippenprojecten uiteindelijk ben gaan noemen of Dat is het
kippenproject. Dat ken je Misschien wel of
niet, maar. Nou ja, Ik weet niet of de
luisteraars dit gehoord hebben. Ik heb de Zembla uitzending
daarover gezien. Ja, precies.
Ja, Maar het is Misschien wel goed om daar iets over te
vertellen, want Er zijn Natuurlijk Mensen.
Die dat niet weten, maar dit soort gezondheidsonderzoek is
hartstikke ingewikkeld, dus het eerste wat ik en dat kan ik al
helemaal niet, want het zijn dit.
Je moet dat voordat je het met Mensen kan doen, moet je het
altijd eerst met dieren doen. Nou, ik hou niet van
dierproeven, maar je kan heel diervriendelijke dierproeven
doen en dat begrijp ik ook best dat je het niet meteen met
Mensen mag doen. Dat is ethisch.
Niet verantwoord, Als je niet weet wat de effecten zijn.
Nou, Ik heb eerst maar eens internationale
onderzoeksvereniging opgericht, Omdat ja in het buitenland ook
allemaal knappe Mensen zitten en met elkaar hebben we toen een
paar conferenties gehouden en dat deed je ook allemaal
hotemetoten van uit Nederland aan mee hoor van TNO en
Wageningen en zo van als er effecten zijn, waar zou je die
dan aanzien? Nou, eigenlijk was Iedereen het
erover eens als er een effect is, dan zal het aan het
immuunsysteem zijn. En dan moet je tenminste twee
generaties volgen, want. Het voeding komt binnen in je
spijsverteringsstelsel in je darmen en bij een jong organisme
dus een jong dier, maar ook een jonge Mensen bij een baby'tje in
het contact met de buitenwereld in je darm.
Daar komt de buitenwereld dus je voedingste baard.
Daar wordt het immuunsysteem aangelegd in die ontmoeting.
OK. Ja, als er een verschil tussen
die voeding is de ene is hoogbemest geteeld en de ander
is laag. Bemest, geteeld, gangbaar en
biologisch. Als er een effect is, dan
verwacht ik dat als eerst papa en mama al het ene of het andere
hebben gegeten en dan ook het kind van een begin af aan.
Voeding van het ene of het andere TYPE krijgt, dan zou in
het immuunsysteem van dat die tweede generatie dat kind of dat
jonge dier zou je mogelijk verschillen kunnen vinden.
Dat was de conclusie waar Iedereen het over eens was dat
Als je iets wil gaan onderzoeken want, want de Mensen en dieren
zitten zo waanzinnig ingewikkeld in mekaar, dan zijn ze dan zou
het in het immuunsysteem moeten zijn en dan moet je het bij
dieren moet je twee generaties hebben.
Nou zo hebben we dat toen opgezet en we zouden dus vooral
naar het immuunsysteem gaan kijken.
En wat bleek, normaal? Doe je die proeven dan met
ratten of muizen? Maar ze hadden in Wageningen een
immunologisch kippenmodel. En wat is nou?
Dat is op zich is dat niet zo raar, want het immuun wij weten
heel veel van het immuunsysteem van Mensen door hebben we
geleerd via het immuunsysteem van vogels.
Dat lijkt best heel erg op elkaar, dus zo vreemd is het ook
niet om dat bij kippen te doen. Maar wat blijkt nou bij iedere
groep? Dieren of Mensen heb je?
Wat ze noemen lowresponders en high responders en de
middengroep. Oftewel, Er zijn Mensen die high
responders die geven hele felle reacties op wat er naar ze toe
komt. Die kunnen ook allergieën
krijgen. Die maken een enorme
immuunreactie. De lowresponders die reageren
nauwelijks. Dat gaat allemaal langzaam en
minder heftig en daartussen zitten grote bulk.
En wat hadden ze nou in Medippen in Wageningen?
Hebben ze al generaties lang kan je dus aan het Als je Als je ze
een. Ja een, een vaccinatie geeft,
dan ga je meten hoeveel antilichamen er gevormd worden,
konden ze de lowresponders en de high responden is duidelijk
onderscheiden en die lieten ze dan zich vermeerderen.
Dan hadden ze 3 groepen ze lowresponders, hard response en
de gewone middenmaat waar het zo'n beetje en Dat is bij
vogelsomar bij Mensen net zo. Sommige hebben aanleg tot heftig
reageren, dat kunnen allergieën worden en anderen hebben
helemaal nergens last van, maar die.
Reageren ook nauwelijks. Ja.
Toen hebben we gezegd, Als we nou die 3 dieren, die groepen 3
groepen maken. En, die geven we ofwel allemaal
hoogbemest, voedsel en de andere 3 groepen geven laag bemest
voedsel en Dat is dan A of B en Niemand mag weten wat A of B is.
Maar toen hebben we wel gezegd, ja, maar die dieren die zijn als
model voor de mens. Ja en dat, want We willen naar
de mens toe, dus dan is het heel belangrijk dat die dieren ook
echt dier eigen gedrag kunnen vertonen dat je ze niet in een
hokje zet waar ze zich nauwelijks kunnen keren.
Dat je niet achteraf nog kan zeggen?
Maar het is de stress precies. Dus toen hebben ze in
Wageningen. Kippen hield ons gebouwd,
noemden ze dat hele rare kipkipels rennen waar ze zich
konden verstoppen in een holletje.
Ze hadden een zandbad om lekker zo hun veren te.
Ze hadden takken waar ze op konden springen.
Ze konden scharrelen. Nou riant echt en.
En toen hebben we het voer. Dat is allemaal volledig van
biologische of gangbare herkomst gekomen en kippen voor.
Daar zitten dan 6 ingrediënten in.
En nou, dat werd allemaal volledig wat, zoals dat heet
Geblindeerd. Niemand mocht weten wat nou wat
was, want dan hoor je beïnvloed en eerst papa's en de mama's,
dus die de hanen en de henne die kregen voor A of voor B.
De kuikentjes die daaruit kwamen van de eieren uitgebroed.
Die kregen ook A of B en krijgen dus al die die die kuikenvoer en
de opgroeit voor hebben. Weet je?
Dat werd allemaal keurig in een voederfabriek in Gouda gemaakt
en We zijn die kippen gaan voeren en die kuikentjes.
En toen bleek dus dat er die plaatjes kan ik ook nog wel
leveren dat er tussen die verschillende groepen
groeiverschillen kwamen. En we wisten al dat dat de
hybride sponsors die zijn altijd lichter dan de andere, want die
maken veel immuunreactie, Maar dat kost.
Kost veel Energy, dus die hebben een lichter gewicht en de
lowresponders zijn altijd de zwaarst en de de de beetje
vadsig en zo en de rest zat er tussenin, maar tussen die
groepen met A en B mout was de ene was rood en de andere was
blauw. We werkte met kleurtjes tussen
die groepen zat ook verschil. Dus de groep op het rooie voer
groeideüberhaupt minder hard dan de groep op het blauwe voer.
En ze kregen ook een aantal vaccinaties normaal.
Melk krijgen kippen heel veel vaccinaties In de
kippenhouderij, maar hier kregen ze er een aantal.
Maar er werd ook gekeken hoeveel.
Antistof maken ze daar op en toen bleek die groep die wat
lichter was. Die had ook krachtiger
immuunafweerstoffen maakte die op die vaccinaties en we wisten
dus niet wat wat was. En toen was het het probleem.
Ja, maar welke is nou gezonder? Ja, dat wisten we dus eigenlijk
niet. En toen heb ik er een kippen
dierenarts bijgehaald en die zei JEE al, die beesten zijn zo
blakend. Ik wou dat ik ze In de praktijk
ook zo zag op die kippen farmen. Dit is.
Ik weet niet welke gezonder is. Ik hou weer van dikke vrouwen,
dus Misschien die iets zwaardere kippen, maar hij zei, Dat is
onzin. Natuurlijk maak ze ziek, zij die
maak ze ziek en kijk dan wat er gebeurt.
En, Dat is dat noemen ze dan een Challenge.
Dat is ook bekend, een immuun Challenge.
Dan krijgen die beesten een vreemd eiwit, krijgen ze
toegevoegd. Dat wordt me via een injectie en
dan maken ze een soort griep. Ze krijgen er koorts van, ze
worden een beetje ziek en hangerig en Dat is na een paar
dagen over, Maar dat hebben we dus gedaan.
Die beesten, ze hebben ziek gemaakt, een beetje en inderdaad
waren nog vrij jonge beesten, maar die waren al nou ja, die
die, die hadden toch een beetje hangerig en zo en.
En toen was het spannend van over het herstel.
Ze stopten allemaal met groeien. Maar één groep ging sneller weer
groeien. En ging sneller en ging opeens
en Dat was de groep met het het rode voer die steeds achterliep
bij die blauwe. Maar die ging opeens die die
blauwe inhalen en herstelde zich veel sneller.
En ook werd er gekeken naar, We hadden allemaal moderne
technieken van. Hoe gaat het met de
stofwisseling is die begonnen? Die waren wel ziek, maar die
lever maakten sneller weer opbouw en.
En door een probleem. Iedere zovel weken maakten we
nieuw voer en iedere keer controleerde ik dat voer.
In het laboratorium en opeens was het voer een beetje
afwijkend anders dan anders zoeken zoeken zoeken.
Wat is dat? Wat bleek toen dat enige
ingrediënt wat niet in Gouda bij de voerproducent was, de soja
die werd dan in Wageningen altijd eerst verhit in die tijd,
dat dat speelde, was er de vogelpest rond Wageningen en was
er dus grote paniek. Eerst was het nul nul.
Kippen moeten afgemaakt worden, maar men is gaan sjouwen met die
soja en uiteindelijk hebben we uitgevonden dat de bordjes de de
labels op de sojazakken verwisseld zijn en dat er dus
verkeerde soja in dat voerder zat.
En ja, bij zo'n onderzoek kan je, daar kan je niet verder.
Nee, en er was geen andere soja meer over.
Ze hadden al die die soja. Ja, want de resultaten zijn dan
nooit meer betrouwbaar. Kan je niet meer, dan moet je,
dus We hebben de proef moeten stoppen eigenlijk toen het
gewoon het goede voer op was. En eigenlijk hadden we gepland
om het nog eens tijd door te Laten gaan, Maar dat lukte dus
niet en die beesten zijn inderdaad afgemaakt.
We hebben zelfs nog een smaaktest gedaan.
Het is een beetje, nou ja, toe, maar helemaal nagekeken.
Maar ze zijn ook nog door een dierenarts helemaal onderzocht
of er nog verschillen waren In de organen enzo.
En, die waren er ook wel, maar toen kwam de conclusie, is er
nou een gezondheidsverschil tussen rood en blauw of niet?
En veel zwaar bemest en niet bemest lichtbemest biologische
en gangbaar, dus Het was niet hightech, hè?
Het is gewoon gangbare landbouw met al die tarwe en gerst en
mais, die waren gewoon gangbaar gedeeld en biologisch geteeld.
En, het probleem was dat Iedereen zei, ja, dit, dat we
weten het niet. We kunnen dat niet zeggen en ik
ja, Ik had 1,5 miljoen gekregen om hier door het van de overheid
en van de Rabobank. En ik ja, die wilde resultaten,
dus toen we een keer allemaal bij elkaar zaten.
En dan is, wie is we dan? Dat alle, want de TNO deed mee.
Wageningen deed mee, riekelt deed mee en Ik was van het Boek
Instituut projectleider van al die instituten deed je dus.
Een aantal medewerkers mee een aantal hoogleraren zaten er ook
en ik geloof dat we nog een keer met 24 Mensen.
Om de tafels zaten die allemaal betrokken waren bij dat
onderzoek. Ja en het ministerie van
Landbouw zat er ook bij In de Rabobank.
Ook die wilde uitslag, die wilde resultaten, dus Het was een hoop
geld en dit was het grootste onderzoek ooit en Dat is, Dat is
nog steeds het grootste onderzoek gebleven.
Wat ik toen gedaan heb is dat ik Iedereen niet er was een
envelopje heb gegeven met een rood kaartje, een blauw kaartje
en ik een geel kaartje. En, Ik heb gezegd, nu wil ik
weten of jij zelf kip a of kip B wil zijn.
Wil je kip rood of kip blauw zijn?
En ik tel tot 3 en dan moet Iedereen een kaartje op een
hoogsteken en geel is. Ik weet het niet en ik zeg, en
vervolgens ga ik je ook vragen om van Waarom dan?
Ze zei allemaal van, ja, we weten Het is en ik vroeg me,
welke kip wil je dan zelf zijn? Dus 1 2 3 bijna Alleen maar rode
kaartjes omhoog en toen heb ik Iedereen later vertellen Waarom
die dan die kip wou zijn met dat met dat rooie voer.
Ja, Dat was toch Omdat ze vonden dat hij sneller herstelde en en
en dergelijke en minder zwaar? Ja, nee, dat die zou ze wel
willen zijn. Maar ja, of dat nou gezonder is,
dat woord kan je wetenschappelijk niet
uitspreken, Maar ik had tenminste de uitkomst dat ze
graag die kip op het rode voer wilden zijn.
Toen hebben we de envelop opengemaakt en toen bleek het
rode voer biologisch te zijn en toen brakte hij los.
Ja, want Dat was inderdaad. De aap uit de mouw kwam van wat
wat. Waar hebben we nu naar zitten
kijken? En Ik was gewaarschuwd door een
een wetenschapsocioloog en die zei, je hebt, je hebt eigenlijk
3 soorten wetenschap. Je hebt wetenschap die heel
zeker is, maar maatschappelijk eigenlijk niet zo interessant.
Dat is de regular Science. Dan heb je de expert Science.
Dan komt de expert op de televisie vertellen hoe het zit.
Wetenschap die wat meer onzeker is, maar maatschappelijk al veel
interessanter, nog wel veel onzeker.
En dan hebben ze noemen ze postmoderns Science.
Heel veel onzekerheden, maar maatschappelijk vreselijk hot.
En hij zei, jouw onderzoek zit in die derde schil en ik hou
alles. Gesloten alle enveloppen met
codes tot je alles op papier hebt.
Want als die wetenschap in die wetenschap doen, wetenschappers
maken hele rare bokkensprongen Als het eenmaal bekend wordt.
Nou, dat gebeurde dus. De Wageningen die hadden gezegd
dat ze de rode kip wilden zijn maar opeens begonnen ze dat
biologisch tot minder gezond was en zo ja voortschrijdend
inzicht. En het erge was.
Ik moest dus de resultaten vertellen aan de toenmalige
minister in Nieuwspoort en ik kreeg een telefoontje van TNO,
dat dit dat ik het hart niet moest hebben om te zeggen dat
biologisch gezonder was, want dan zouden ze ons afmaken en
zeggen dat dit een waardeloos onderzoek was.
En dus is mij verboden om het begrip gezondheid In de mond te
nemen. Maar dus hè?
Dat je hier nu vandaag zo op ingaat, is het voor jou, zie ik
ook is een onderwerp wat jij belangrijk vindt dat Mensen dit
weten dat wellicht ook dat onderzoek wat niet ja gestoeld
is op die 100% zekerheid. Dat dat wel degelijk toe doet.
Nou ja, Het is. Ik vertel het, want het leuke
is, want jullie begonnen over het feit dat ik met gezondheid
bezig was en ik Dit is. Ik heb nu de tijd om de hele
aanloop maar eens te vertellen. Mij werd verboden om dat te
zeggen, Omdat wij niet weten wat gezondheid is en Ik had al een
ontwerp voor vervolgonderzoek en dat mocht ook niet.
Want want ja, je, we konden geen conclusies trekken.
En de enige kans die ik nog zag is om nou maar met het begrip
gezondheid aan de gang te gaan. En dat ben ik gaan doen, het pad
ben ik gaan doen. Je mag het ook niet op een
verpakking zeggen, hè, je mag je mag het niet claimen in geen
enkel product dat het gezond is. Dat weten veel Mensen niet, Maar
dat je mag dat niet zeggen en Ik heb dat altijd zo wonderbaarlijk
gevonden, want Natuurlijk weten we dat een kropslagen Zonder is
dan een zak chips, dus zelfs dat mag je niet zeggen.
De voedingsadviezen van het Voedingscentrum, mag je dat wel
zeggen? Dat mag wel.
Zodra je ergens een een merk of een één of andere grote
multinational raakt met je claim, dan zitten ze er bovenop.
Nou, dat heb ik dus gemerkt. Ja, en nou was ik ooit naar het
Bolk instituut gegaan Omdat ik aan gezondheid wilde werken.
Dus het pas achteraf zag ik dat doordat dit allemaal gebeurde.
Ik was gierend, gefrustreerd. Ik was furieus.
Ik ben ook echt heel depressief ervan geweest dat ik op zo een
manier werd klemgereden. Maar achteraf dacht ik, Als het
niet was gebeurd, was ik nooit op het spoor van gezondheid
verder gegaan. Want Ik was een soort.
Het is echter verhaal van. Er gaat ergens een deur dicht en
ergens anders gaat een raampje open en Ik ben door dat raampje
gekropen. Dus opeens werd het politiek
kwam er allerlei partijen met het ja gegeven eigenlijk dat je
niet op die manier over gezondheid mag praten of kan
praten. Nou ja, wetenschappelijk heb je
hele zware eisen voordat je zo'n term mag gebruiken.
Nou en toen is het, is het gaan vliegen.
Toen kreeg ik kwam ik allemaal. Zeg maar Mensen op belangrijke
posities tegen die mee gingen denken.
Er is wel een definitie van gezondheid van de
Wereldgezondheidsorganisatie, maar die daar kan je eigenlijk
niks mee. Die is met heel veel idealisme.
Pal na de Tweede Wereldoorlog is die verkondigd.
Gezondheid is een toestand van compleet welbevinden
lichamelijk, psychisch en sociaal en niet de afwezigheid
van ziekte en gebreken prachtig. Ik kan er geen klap mee.
Hoe zou ik er niks mee? Dan moet een toestand van
compleet lichamelijk psychisch en sociaal welbevinden.
Staats helemaal niet. Als het niet compleet is, ben je
niet gezond. Ja, Ik ben glas is leeg, Ik heb
Ik heb wel dorst en ben ik niet gezond.
Ja, maar weet je, toen dachten ze, Ik heb de oprichtings
notulen van de WHO bestudeerd. Die Mensen waren hartstikke,
idealistisch, Maar het hele begrip chronische ziektes kende
ze nog niet. Ze kenden de infectieziektes,
die waren er toen volop. En dankzij de Tweede
Wereldoorlog zijn er antibiotica in productie genomen.
Dat is het enige goede Misschien van maar.
Is dat niet ook de start van de Wereldgezondheidsorganisatie?
Ja, die heeft zich toen echt. En die die die Mensen die dat
begonnen zijn, die waren heel idealistisch en die dachten, We
hebben nu antibiotica. We gaan alle ziektes de wereld
uit helpen. Maar ja, het heeft zich een
beetje anders ontwikkeld door onze leefstijl hebben we al die
chronische ziektes en. Dan voldoet maar ze hebben dus
met hun definitie een enorme medicalisering in gang gezet,
want Iedereen moest die toestand van compleet lichamelijk
psychose en ik ging me daar dus tegenkeren en Ik heb dus
inderdaad. Weer in die hele nauwe definitie
Als je. Dat nou ja, In de praktijk werd
het eigenlijk geïnterpreteerd als van ja, Je moet alle ziektes
uitroeien en dan is iemand gezond, dus Het is heel medisch
geworden, terwijl ze eigenlijk zij keken veel breder en Ik heb
het weten om te werken naar Het gaat om de zowel lichamelijk
psychisch als sociaal gaat het erom dat je voortdurend in voor
uitdagingen komt te staan. Nieuwe situaties hoe ga je
daarmee om? Kijk voor het.
Ja, Het is je vermogen om om te gaan met wat de wereld, zeg maar
naar je toe draagt. Precies als.
Die kippen. Ja continu moet je eigenlijk
weer in balans zien te komen. Ja, maar wel passend daar op een
goede manier mee om zien te gaan en en ons immuunsysteem doet dat
de hele dag Als je bacteriën virus je maakt een antwoord, Als
je gezond bent maak je eenantwoord en nou die definitie
of dat dat concept dat Dat is gepubliceerd en Dat is een
soort. Nou ja, dat dat wordt al, dat
gaat 4000 keer geciteerd In de weten of van oh, de hele wereld
wordt het omarmt. De WHO niet?
Is heel conservatief, maar goed, het aparte is.
Dat is jammer dat. Het niet, nee, nou dat dat dat
maak ik Misschien nog wel mee. Hoe dan ook.
In de praktijk zegt Iedereen, ja, maar Dit is wat We willen.
Maar ik bleef gefrustreerd over wat ze me geflikt hadden, want
ze hebben echt gechanteerd en ik dacht, ik moet een therapie
vinden voor mijn frustratie en mijn depressie.
En toen dacht ik enige uitdaging die groter is dan mijn
frustratie is promoveren. En dan ga ik promoveren over
niet één theaatje, maar over mijn 30 jaar onderzoekswerk.
En dan zit daar dus ook mijn kippenonderzoek in.
En mijn nieuwe definitie van gezondheid en met die nieuwe
definitie van gezondheid kon ik de conclusie trekken dat die
biologischeetende kippen gezonder waren.
Want het punt is, die kippen konden omgaan met de uitdaging
van die ziekte en die herstelde de groei sneller en.
Niet Alleen maar puur en materialistische kijk, maar ook
gewoon de hele ja, de bewegelijkheid of ze, zo geef ik
het dan vorm. Dus de conditie van zo een kip
en hoe blij Hij is bijvoorbeeld of hoe al die alles wat telt dan
mee. Hé, maar dit kan je ook heel
mooi breder zetten van We zijn heel erg geneigd om te zeggen,
de oogst is goed als er veel mais is of als er veel van iets
is. Maar je kijkt dan niet naar het
systeem en hoe het zich volgend jaar gedraagt en of het of die
bodem uitgeput is ondertussen en jouw definitie zit dus veel meer
dat je een systeem met een balans creëert wat braziliët is,
wat wat? Weerstand kan bieden aan diverse
problemen en waar we nu mee zitten met klimaatverandering
met bodemuitputting met chronische ziektes gaat het dus
eigenlijk ook Daarom. Van, hoe ben je?
Heb je weerstand? Hoe heb je hoe gezond ben je in
het weerstaan van alle gebruikte?
Het woord resilience en Dat is precies.
Ik mocht gezondheid niet zeggen, Maar ik ben in mijn publicaties.
Het woord resilience gaan gebruiken en Ik was één van de
eerste daarmee. En dat gebruikt Iedereen dat.
Veerkracht zegt iets over de manier hoe je kan reageren op
veranderende omstandigheden. Precies nou ja en toen.
Ja heel, heel mooi gezegd. En ja, Het is echt bizar dat dat
toen zo en eigenlijk was gezondheid ook mijn
oorspronkelijke reden om naar dat Louis Bolk Instituut te
gaan. Maar ik was dus daar op mijn
thema terechtgekomen. Het is gaan vliegen.
Ik kreeg ook de toen het verzoek werkt dat nog praktisch uit daar
is dan die positieve gezondheid met die die Mensen.
Van het leven precies. Misschien is het wel goed om nu
heel even die 6 dimensies te noemen voor de luisteraar.
Nou, Ik heb ben, het moest eerst wat je zeg, maar die die mijn
omschrijving, gezondheid Als het vermogen om je aan te passen aan
de lichamelijke, psychische en sociale uitdagingen van het
leven en dat op je eigen manier. Dat vind ik ook nog heel erg
belangrijk. Dat dat Iedereen zijn
eigenantwoord vindt, wat past bij jou en dat ben ik toen
praktisch gaan maken In de voor de praktijk door heel erg veel
Mensen te interviewen. Dat is een groot onderzoek
geworden. Van, hoe kijk je naar gezondheid
en wat is belangrijk? En toen bleek het dat de enorme
hoeveelheid patiënten die ik geïnterviewd die ervaring hadden
met ziekte. Die zei je gezondheid gaat over
het hele leven. Nou had ik dat zelf ook ervaren
Toen ik ziek was. Maar als uiteindelijk zo'n 750
Mensen dat ook zeggen, dan heeft dat wel gehalte.
Terwijl de dokters en de beleidsmakers zeiden, nee, Het
gaat toch eigenlijk over het lichamelijke, maar die patiënten
die ben ik gaan volgen en dat heb ik al die dimensies van het
leven heb ik uiteindelijk teruggebracht tot 6.
Hoofd dimensies noem ik dat het lichamelijke het psychische of
mentaal welbevinden. De zingeving is een aparte
dimensie. De kwaliteit van leven gewoon
lekker in je vel zit te genieten, het sociale domein
meedoen en het gewoon het dagelijks functioneren kan je
gewoon je huishouden je je dagelijks leven runnen en dat
zijn de hoofd dimensie naar hangen dan termen onder.
En dan vraag ik aan de Mensen. We noemen dat het spinnenweb,
hoe gaat het met je en wat voor rapportcijfer geef jij je nou op
die verschillende gebieden? En dan ga je dus Dat is
eigenlijk een spiegel waar je in kijkt en waar je vanaf.
Hoe gaat het eigenlijk met me? En daar ben ik op uit dat iemand
van zichzelf zich afvraagt, hoe gaat het met me en gaat voelen?
Van waar gaat het goed en waar zitten er dingen waar ik
eigenlijk denk God, dat zou ik wel anders willen.
En dan nog is de volgende vraag en dat sluit dus helemaal aan
bij mijn eigen ziekte ervaring dat je niet tegen de dokter gaat
zeggen van nou ja, dat en dat bevalt me niet zo, Maar dat dat
ook de dokter vraagt, wat kan je daar zelf aan doen?
Want eigenlijk weten Mensen van binnen als ze naar hun lijf
luisteren, best wat goed voor ze is en wat ze zou kunnen doen.
En dan Het gaat me erom dat Mensen te activeren Omdat ze.
Luisteren naar hun lijf en zelf die regie pakken van wat doet
mij goed? En dan is tuurlijk de vraag, heb
je daar hulp bij nodig? Wat help je?
Wat steuntje, want je, je hoeft het niet allemaal zelf te
kunnen. Maar dat je wel zelf naar binnen
luistert en vraagt, wat heb ik nou nodig?
Wat ze en met name niet wat van vind ik dat ik moet doen?
Maar wat wil ik doen? Want alles wat Je moet, Dat is
niet zo makkelijk. Hou je niet vol, maar Als je
iets wil, dan gaat het wel. Dan gaat het stromen en daar is
die hele uitwerking in die positieve gezondheid helemaal op
gebaseerd. Dat je dus?
Naar binnen kunnen kijken om te achter komen wat je dan precies
wil. En, dat kan je leren.
We hebben verschillende spinnenwebben met heel
uitgebreid, maar ook heel eenvoudig met maar 6 vragen en
bij de positieve gezondheid hoort ook de gesprekstechnieken.
Die leren we ook aan Mensen om goed te luisteren en hun mond te
houden. Als ik de expert ben moet ik
niet gaan, moet ik mijn mond houden en vooral luisteren en
vragen helpende vragen hoogstens van.
Maar nou, waar denk je aan, waar droom je van waar wil je
naartoe? En.
Eigenlijk komen Mensen altijd wel met iets, of ze gaan er nog
eens even over nadenken en komen terug.
Ik ben erop uit dat Mensen dat aan zichzelf vragen.
En Als het ware luisteren naar hun hart van wat wil ik zou waar
droom ik van. Waar wil ik eigenlijk naartoe?
En dan ga je kijken van en hoe kan je dan in die richting
komen? Dus dat en dat betekent helemaal
niet dat je niet meer medicijnen geeft om een.
Bepaalde omstandigheden. Dat kan soms nodig zijn en dat
kan heel erg helpen, maar. Dat je niet?
En, Dat is, dan moet je precies weten van wanneer is het echt
zinvol en nodig en wanneer kan je het beter niet doen?
Maar het feit dat je dus Mensen eerst vraagt zelf van, hoe gaat
het met je en wat is eigenlijk wat je zou willen?
Geeft een enorme besparing aan kosten.
Mensen zijn ontzettend blij met dat soort gesprekken.
Dat wist dus gemeten ook in huisartsenpraktijken worden veel
minder medicijnen voorgeschreven, minder naar de
specialist verwezen. En Mensen zowel de patiënt of de
Mensen zijn blijer, Maar de artsen zijn gegeven, hebben ook
veel meer voldoening van hun hun hun werk.
Dus Het is een enorme omweg die ik.
Gegaan ben wat ik wel heel mooi vind is dat het een hele andere
definitie van efficiëntie eigenlijk naar boven komt in
mijn hoofd. Want efficiëntie heeft dus ook
te maken met alle. Ja, eigenlijk moet in kunnen
zoomen. Je moet uit kunnen zoomen en Als
je efficiëntie vindt op één zoom niveau.
Dat betekent nog niet dat je op al die niveaus ook efficiënt
bent, dus eigenlijk uiteindelijk Als je dus die positieve
gezondheid neemt, dan kijk je eigenlijk naar al die
verschillende niveaus. En dan pas ga je kijken naar, is
het efficiënt of is het niet efficiënt?
Nou ja, je gaat niet heel erg analyseren, maar door Mensen dat
voor te leggen en ze zien dan tegelijkertijd al die versus
dimensies, dan geven ze zelf aan.
Waar de clou zit, Ik ga niet in discussie over welk niveau het
zit, waar door die vragen direct te stellen komen Mensen er zelf
mee en dan. Wat ik bedoel is eigenlijk dat
Als je kijkt naar de landbouw, dan zullen heel veel Mensen
zeggen, ja, Dat is heel efficiënt, want Het is hightech
met zoveel met zo min mogelijk arbeid kan je zoveel mogelijk
land bewerken. Ja.
Maar dat is op één niveau bekijken.
Ja tuurlijk. Ja en eigenlijk waar dit gesprek
met gezondheid over gaat is. Als je uitzoomt is dat geen
gezond systeem, Omdat het maar een deel van de werkelijkheid
bekijkt. En dat systeem is ook helemaal
niet veerkrachtig. Iets uit te vallen of Het is de
hele boel ligt plat, ja. Dan kom ik wel met een vraag
van, hè, dus jij bent je onderzoek gaan doen in in
voedsel, hè? Je bent gaan kijken naar.
Heb je gezonde sla of ongezonde sla heb je gezonde kippen of
ongezonde kippen en dat had je gerelateerd aan hun voedsel voor
een deel. En je was geïnspireerd door
meneer Pfeiffer en Steiner, die zeiden van Nou, Je moet Mensen
anders lateneten, dan gaan ze anders denken.
Dan gaan ze. Nou jouw 6 aspecten, bekijk dan
stel jij de Mensen ook de vraag, wat eet je?
Nou. Kijk, Dat is, Dit is de eerste
stap en we werken ook nauw Samen met de vereniging artsen en
leefstijl en die hebben het leefstijl roer.
Ik zeg eigenlijk is dat spinnenweb van de pocivorotte.
Dit is een soort kompas. Welke kant wil je uit?
En aan heleboel chronische ziektes is de leefstijl heel erg
bepalend, zeg maar er heel erg gezondmakend, maar Je moet eerst
de Mensen motiveren en en vragen, waar is jouw droom?
En dan ga je kijken van welke elementen kunnen je nog verder
ondersteunen? Is dat?
Dat is de plek waar jij voeding zet dat je zegt Van eerst moet
je deze dit spinnenweb voor jezelf zien en kunnen dragen.
En dan pas ga je dus naar naar bewegen en voedsel en dat soort
zaken. Dat, dat heeft mijn voorkeur,
Omdat het Mensen heel erg motiveert om vol te houden.
Want we kennen heel veel uit de huisartsenpraktijk.
Nou, ik werk met een aantal. Ik praktiseer Natuurlijk
helemaal niet meer, Maar de de verhalen van Mensen die al
eindeloos proberen af te vallen en naar de diëtist gaan en hun
dit diëten en dat diëten en zusdieet en zo dieet.
En dat lukt maar niet. En de clou dat een collega van
mij zo iemand die dus veel te zwaar was dat spinnenweb liet
invullen en naar een gesprek over had en dat hij die man
opeens zei Van. O, maar nou weet ik waar ik
eigenlijk naartoe wil en dat daar vervolgens Zonder veel
problemen lukte om 20 kg te verliezen.
Dat nam die erbij, want dat hoorde Dat was dan.
Dat kwam daar wel goed. Kwam pas om naar zijn ideaal te
gaan, dus niet Alleen maar te kijken.
Naar heteten. Wat doe je, fout?
Als ze dat moeten en dat willen. Dat is, Dat is de clou dat
willen heeft zo'n enorm. Dat er zit zo'n power in en We
hebben ook een handboek en daar hebben we de slogan.
Daar beginnen we mee. Dat is van Antoine de Centics,
Superide man van de kleine prins.
Als je een schip wil bouwen, dan moet je niet werklui opdracht
geven om hout te verzamelen, orders verdelen en en en en
dergelijke laat de Mensen eerst verlangen naar de eindeloze zee.
En dan komt dat schip er vanzelf.
Weet je dat dat dat die die wil die droom is, zo'n enorme,
sterke inspirator? Nou ik, ik leg ook wel een
vergelijking met de voedselbos, want er zitten Natuurlijk ook In
de voedselbos kast. In mijn optiek zijn
voedselbossen een ja ik noem het ook wel eens een Trojaans paard
voor holistisch denken, dus je brengt iets in namelijk hè?
We hebben het over planten en de relatie tussen planten en de
insecten bijvoorbeeld. En nou ja, welke vruchten eraan
hangen en het hele systeem is een heel complex holistisch
systeem. Uiteindelijk ben je bezig met de
relatie van die mens met het landschap met de wereld.
En daar gaat het om. Ja, want dan zie je dus ook dat
Mensen daar ongelooflijk veel plezier uithalen en.
Inspiratie verbindt. En hoeveel Mensen zijn er wel
niet hebben zich wel niet een burn out uitgetuierd, hè door
gewoon in die wereld met de handen In de aarde te zitten?
Helemaal. Rikken kom.
Maar even een voorbeeld te noemen.
Jij bent een heel goed voorbeeld.
Bij mij is het echt. En toen die scheppende grond
zetten, begon ik te begrijpen waar ik loog.
En ik ik Toen ik mijn burn out had, had ik gelijk van.
Nou, ik moet op zoek naar een leugen en wat ik ik lieg ergens
in mijn leven. Ik put iets ontzettend uit,
Daarom ben ik hier nu. Waar zit het waar ben ik niet
gaan luisteren waar zo zo ben ik bij burn out gaan benaderen en
en is een hard woord Natuurlijk liegen, Maar het is ook een
manier om echt op zoek te gaan naar ja wat wat, wat heb ik niet
gehoord? Stre ik niet naar?
Precies. En en en toen kreeg ik een klein
stukje land en toen kon ik naar een moestuintje op beginnen en
voor mij was voedsel heel belangrijk en en voedsel.
En de aarde is voor mij vanaf dat moment een combinatie
gebleven. Maar je herstelt de verbinding
weer en dat vind ik de grote waarde.
Een hoofd op wieltjes bijna hè? Dat lijf, Dat was er gewoon ik
Ik kan dat ook heel goed. Ik kan echt in die zone terecht
komen dat ik gewoon vergeet teeten.
Vergeet dat ik maar doorga en dan weet ik dat ik dat ik iets
verlies dat ik inderdaad verlies wat het ritme van de dag en van
het seizoen en van al die dingen en heel veel Mensen verliezen
dat tegenwoordig wat die kijk, ik krijg mijn burn out dat ik al
heel vroeg met computers bezig was in het jaar 2000.
Ik ben een desktopmens ook nog steeds.
Ik vind een telefoon echt een dingetje van.
Ja, het, hoe dom heb je het kunnen bedenken dat je met dikke
vingers of kleine toetjes dingen moet doen?
Maar de meeste Mensen zijn helemaal aan die telefoons
verslingerd geraakt en en en Het is zo verslavend.
Het is zo verslavend gemaakt. Wie dan ook, met welke goede
bedoeling ook moet echt vechten om los te blijven van die
dingen. Dat is de ziekte van nu toch zou
je kunnen zeggen, de ziekte van nu is dat zo gefragmenteerd
raken zo in die piepjes in die kools in die.
In die apps terechtkomen dat we nog niet 10 seconden lang kunnen
concentreren op één ding. Ja, dat wordt steeds erger.
Dat is de ziekte van nu. Nou, die heb ik in een wat
kleinere vorm in het jaar 2000 meegemaakt.
Ik zit al over verschillende redenen, Dat is tijdelijk.
We zitten ook wel of hè ruim over.
Een uur niet dat Dat is echt echt 1 grote zorg, de mentale
gezondheid van Mensen nu. En als ze dan met voedselbos in
aanraking komen, daar is het punt wat Ik wil maken.
Dan herkennen ze Paradise. Ze herkennen het verlangen naar
een soort zijn in verbinding met de natuur.
En Daarom zijn voedselbossen aantrekkelijk.
Het woord is aantrekkelijk. Mensen voelen zich ertoe
aangetrokken. Ze willen daar weer naartoe en
Dat is heel mooi dat je, zegt ze.
Verlangen naar de zee ze verlangen naar het paradijs.
Ja, ja, en dan lukt de rest ook op één of andere manier, ja.
Ja daarbij bedenk ik nu ook een hele mooie laatste vraag voor
mezelf, maar wie weet, heb jij er nu ook één, weet ik niet.
Nou, Ik had hem eigenlijk net al van waar zit voeding voor jou
nu, hè? En en en dat heb je goed
beantwoord. Ik vind het nog steeds wel een
heel belangrijk onderwerp omüberhaupt fit genoeg te zijn.
Om de rest aan te kunnen? Menseneten heel slecht.
Er zit gewoon hele slecht en en en supermarkten hebben daar een
rol en en Iedereen heeft daar een rol om daar bewuster van te
worden dat ze gezonder moeteneten.
Voeding is voor mij verschrikkelijk belangrijk en
jaeten denk ik heel erg gezond. En ja, Dat is zo zo helemaal
niet ter discussie voor ons in ieder geval ja dus, maar die die
zoektocht die ik afgelegd heb met de ontdekkingen die ik
gedaan heb, die Misschien andere Mensen niet zo snel.
Vertellen, dus Ik denk dat laat ik dat maar eens dit verhaal
vertellen. Dat is.
Eerst een andere andere invalshoek?
Enorm geïnspireerd en eigenlijk ook weer ertoe aangezet om daar
weer een wat meer mee te doen. Omdat het onderwerp ja
ontzettend belangrijk is. En het brengt me ook tot een
vraag eigenlijk van wat zou rudolfsteiner nu hebben
geadviseerd? Gezien de telefoons die We
hebben? En ja, de technologie die ons
leven beheerst? Wat zou hij daarover hebben
gezegd? Van wat zou je daaraan kunnen
doen? De verdeeldheid ook tussen
Mensen. Die er ook is, ja.
Nee, maar kijk dit wat ik het mooie wat ik.
Hij heeft voor de kinderen de vrije scholen geadviseerd en het
belangrijkste is dat vrije scholen kinderen heel erg in
verbinding met hun lichaam brengen.
En Als ik één ding uit mijn ziektes ook heb geleerd, is het
hoe vreselijk belangrijk Het is om verbonden te zijn met je
lichaam. En Ik ben ook later
kristaltherapeut geworden, ook waar je heel erg met je lijf
werkt en en net wat je zegt, ik steek een schop In de grond.
Maar dan ga je met je lijf aan de gang en en daar dat haalt je
uit je hoofd. Het zijn allemaal zitten we
opgesloten in dat hoofd. En uit dat hoofd komen is
inderdaad bewegen, maar ook met name met je handen dingen doen
en met je zintuigen goed kijken. Echt dat zou Ik denk ik dat dat
hij daarop zou wijzen, want We zijn echt helemaal opgesloten in
ons ons hoofd en. En welke rol speelt voeding dan
hier? Ik, daar kan je de de behalve
dat je weet wat je moeteten hebben wij toch ook altijd aan
elkaar vragen van Hoesje Buikje, je kan gewoon voelen wat voeding
je doet. En voeding goed is of niet, wij
eet hij hartstikke biologisch en daar zaten we ergens op een
boot. Moesten we een Buffet en we aten
zij allemaal van. Dit soort smaken kennen we niet
meer, Dat is zo waterig. Het smaakt naar niks, dus We
zijn echt wat. Dat betreft houden we ook heel
erg van. Echt gewoon hele goede smaken en
die halen we of In de natuurvoedingswinkels op op de
op de boerderij zelfs. Ja, maar als iets lekkers
smaakt, dan zegt het ook iets over de voedingswaarde.
Ja, Maar dat is dus niet lekker van de de snoepjes smaak, maar
gewoon de volle smaak van. De volle kus.
Rijpen. Rijpen precies ja, nou, daar
zijn we erg van. Ja, dus Ik heb mijn laatste
vraag al gesteld. Ja, nee, dat volgens mij moeten
we gewoon ja, tenzij er nog iets is wat je heel graag zou willen
zeggen, want. Ik, nee, ik vond het heel leuk
om maar eens. Ik vertel dit verhaal.
Vroeger heb ik dat wel veel verteld over die hele omweg over
die ontdekkingen over. Ja, Het gaat over over leven en
niet over stofjes. Dat is Misschien wel
belangrijkste. En dat heb ik willen vertellen,
het levensprocessen. Voeding is niet Alleen maar
stofjes, Het is een hele jeeten levend organisme, ja.
Ja nou tot ziens eind dankjewel. Voor dit gesprek, je hebt er
weer heleboel nieuwe dingen geleerd en hele nieuwe kijk op
gezondheid. Maar dat is dan in zal het
gesprek geweest. OK.
De voedselboskaas is een concept van Marieke karsen en Frank
Gorter. Deze podcast bestaat dankzij
donaties van luisteraars. Vind je deze podcast van waarde?
Ga dan naar voedselboskaas.nl en doneer jouw bedrag voor deze
podcast. Wil je meer over voedselbossen
weten en op de hoogte gehouden worden?
Wordt dan lid van de nieuwe vereniging voedsel uit het bos.