1 00:00:00,400 --> 00:00:04,530 Ik maak toch een beetje een rare indruk, hè, dat je goud in 2 00:00:04,540 --> 00:00:08,650 handen hebt en en het verkoopt. Het is allemaal verkocht en nu 3 00:00:08,660 --> 00:00:12,330 zitten ze met een snurk apparaat kunt u mij horen. 4 00:00:16,830 --> 00:00:19,320 Het is interessant 20 september dan hebben we weer een live 5 00:00:19,330 --> 00:00:21,760 podcast en dan gaan we een onderwerp centraal stellen, dus 6 00:00:21,770 --> 00:00:24,620 we geven een soort van mini college en we zoeken daarvoor 7 00:00:24,630 --> 00:00:27,440 nog een onderwerp. Je kunt jouw ideeën via de 8 00:00:27,450 --> 00:00:30,290 socials naar ons toesturen. Maarten podcast op Instagram 9 00:00:30,530 --> 00:00:33,560 laat van je horen en dan gaan we later een onderwerp uitkiezen 10 00:00:33,570 --> 00:00:35,590 waar we het over gaan, hebben ze dat bij wil zijn. 11 00:00:35,600 --> 00:00:39,140 Daar zijn nog kaartjes, de link staat In de shownotes we vandaag 12 00:00:39,150 --> 00:00:41,200 Maarten verschillende onderwerpen waar we uit kunnen 13 00:00:41,210 --> 00:00:43,590 kiezen. Heb jij een voorkeur? 14 00:00:44,950 --> 00:00:48,440 Nou, Misschien kunnen we iets over dat ASML zeggen, want er 15 00:00:48,450 --> 00:00:54,430 waren ook veel vragen over ML en met name ook opmerkingen van 16 00:00:55,450 --> 00:00:59,360 Mensen die er werkelijk verstand van hadden en die ons nog eens 17 00:00:59,470 --> 00:01:03,420 omstandig hebben uitgelegd dat Als je in Europa zelfstandige, 18 00:01:03,430 --> 00:01:07,340 omvangrijke en hypermoderne chipsfabrikant op gang wil 19 00:01:07,350 --> 00:01:11,500 brengen, dat daar een heleboel voor nodig is en dat we dan nog 20 00:01:11,510 --> 00:01:14,750 van alles nou moeten doen om dat voor de bakker te krijgen. 21 00:01:15,420 --> 00:01:19,370 Nou, dat lijkt me op zijn zelden nuttige observatie, want Ik denk 22 00:01:19,380 --> 00:01:21,670 wel dat dat nuttig is om dat te doen. 23 00:01:21,800 --> 00:01:23,970 Wij hebben dat ook al ten aanzien van die medicijnen 24 00:01:23,980 --> 00:01:25,700 gehaald. We hebben nu wel gemerkt. 25 00:01:26,260 --> 00:01:30,590 Ja, dat, dat Laten we zeggen die wereldwijde productieketens dat 26 00:01:30,600 --> 00:01:33,750 dat heel aardig is, goedkoop en waarschijnlijk zeer efficiënt. 27 00:01:34,200 --> 00:01:37,130 Maar dat ja, dat zolang die landen volstrekt onbetrouwbaar 28 00:01:37,140 --> 00:01:40,790 zijn als leveranciers op de lange termijn dat je Natuurlijk 29 00:01:40,800 --> 00:01:43,410 wel moet nadenken over alternatieven, voor het geval 30 00:01:43,420 --> 00:01:45,590 dat het de in die kontvrije misgaat. 31 00:01:45,840 --> 00:01:50,620 Of dat nu is chaos in India, of dat dat nou is een een verder 32 00:01:50,630 --> 00:01:53,460 een verscherping van het naar mijn idee nogal nutteloze 33 00:01:53,470 --> 00:01:57,220 conflict tussen de Verenigde Staten en China, even afgezien 34 00:01:57,230 --> 00:02:02,400 van de Taiwan kwestie. Ja, dat lijkt mij toch een reden 35 00:02:02,410 --> 00:02:06,200 om eens te kijken of je daar in Europa niet 1, 1 1 zelfstandige 36 00:02:06,210 --> 00:02:08,880 sector van zou kunnen maken, Maar dat is helemaal niet 37 00:02:08,889 --> 00:02:11,740 gezegd, is dat die alles zou moeten leveren op dit terrein 38 00:02:11,750 --> 00:02:16,020 wat mogelijk is wat leverbaar mogelijk is, maar wel dat je dat 39 00:02:16,030 --> 00:02:18,570 je in noodgevallen een dergelijke back up hebt. 40 00:02:19,160 --> 00:02:22,950 Er wordt altijd gezegd ook op je eigen laptopje zorg dat je een 41 00:02:22,960 --> 00:02:26,250 back up hebt, heb ik een back up. 42 00:02:27,570 --> 00:02:30,780 Eigenlijk niet, moet ik kennen, zo zie je maar weer. 43 00:02:31,210 --> 00:02:35,600 Eigenlijk is die cloud van Van van Apple is mijn enige backup 44 00:02:35,610 --> 00:02:38,240 aanhaling. Je moet het eigenlijk Misschien 45 00:02:38,250 --> 00:02:41,390 op je lokale schijf ook zetten en Misschien ook nog wel op een 46 00:02:41,400 --> 00:02:45,310 op een ja schrijft die helemaal los staat daarvan nog dat je op 47 00:02:45,320 --> 00:02:48,920 3 plekken? Ja, Ik weet het ja, maar volgens 48 00:02:48,930 --> 00:02:50,810 mij is het voor zover het echt nuttig is. 49 00:02:50,820 --> 00:02:52,380 Zit het wel in die cloud? Zo een beetje. 50 00:02:52,770 --> 00:02:56,830 Ik heb die cloud ook iets opgerekt, Ik was gewoon 3, 99 51 00:02:56,840 --> 00:03:01,030 per maand of zo of een 99, daar ben ik nou even kwijt waardoor 52 00:03:01,040 --> 00:03:03,330 er nog wat meer geheugenruimte In de cloud zit. 53 00:03:03,340 --> 00:03:06,100 Maar Toen ik mijn laptop was kwijtgeraakt aan Kelly. 54 00:03:06,740 --> 00:03:09,140 Toen dacht ik toch na enige tijd. 55 00:03:09,150 --> 00:03:12,580 Nou ja, Het is erg, maar Als ik hem nooit meer terugkrijg, het 56 00:03:12,590 --> 00:03:15,250 staat nog ergens in die cloud en ik zal het vast wel iemand weten 57 00:03:15,260 --> 00:03:17,260 te vinden die dat dan weer terug kan brengen. 58 00:03:18,720 --> 00:03:23,880 Apple altijd hoopvol ja, tenzij Apple omvalt ja dat daar zit het 59 00:03:24,670 --> 00:03:28,700 eigenlijk voorlopig niet zo naar uitgeverij waar Het is voorlopig 60 00:03:28,710 --> 00:03:30,760 het. Het is nu toch het meest 61 00:03:30,770 --> 00:03:34,520 waardevolle bedrijf ter wereld. Nou zijn die koersen altijd een 62 00:03:34,530 --> 00:03:38,020 tikkeltje overtrokken bij ons friet staat altijd te hoog. 63 00:03:38,090 --> 00:03:43,690 Mijn idee en en ja, als er Natuurlijk Het is, Het is lastig 64 00:03:43,700 --> 00:03:45,890 tegen me. Dat is veel geld en het aantal 65 00:03:45,900 --> 00:03:49,590 investeringsmogelijkheden zijn beperkt, waardoor voortdurend 66 00:03:49,600 --> 00:03:52,650 dingen belachelijk duur worden Omdat dat daar een tijdelijk de 67 00:03:52,660 --> 00:03:57,240 investeringsmogelijkheid is. Het geld klotst rond In de op In 68 00:03:57,250 --> 00:04:01,250 de wereld, wat ook onder andere door Wilco van Asseldonk er werd 69 00:04:01,260 --> 00:04:03,770 gezegd, is wat nog steeds niet aan de orde komt. 70 00:04:04,240 --> 00:04:07,540 In de podcast, zegt Hij is dat Nederland naast ASML nog een 71 00:04:07,600 --> 00:04:12,110 significant bedrijf heeft. Interessant bedrijf, namelijk 72 00:04:12,270 --> 00:04:15,730 Philips halfgeleiders tegenwoordig en IXP geheten. 73 00:04:16,430 --> 00:04:18,519 Dat is ook een vrij omvangrijk bedrijf. 74 00:04:18,529 --> 00:04:22,660 Dat heeft is qua omzet ongeveer de helft van ASML zag ik, maar 75 00:04:22,670 --> 00:04:26,580 heeft toch ook 30.000 werknemers en is 1, 1, 1 prominente 76 00:04:26,590 --> 00:04:30,820 chipfabrikant die vooral levert aan de auto industrie, begreep 77 00:04:30,830 --> 00:04:34,140 ik uit 1 grote speler sowieso, maar nummer een In de auto 78 00:04:34,150 --> 00:04:36,770 industrie, zegt, wilde zich. Dus dan hebben we eigenlijk twee 79 00:04:36,780 --> 00:04:40,140 al twee Filips dochters. Laten we de getallen even bij 80 00:04:40,150 --> 00:04:46,800 elkaar optellen, namelijk NXP en ASMLASML heeft 1, 1, 1 81 00:04:46,810 --> 00:04:49,340 jaaromzet. Vorig jaar dacht ik van tegen de 82 00:04:49,350 --> 00:04:54,220 20 miljard. 30.000 werknemers ongeveer evenveel zijn ik spreek 83 00:04:54,230 --> 00:04:57,590 maar en ik spreek heeft een aanzienlijk kleinere omzet, dus 84 00:04:57,600 --> 00:05:01,850 die zet die die toegevoegde waarde per werknemer moet dan in 85 00:05:01,860 --> 00:05:04,640 principe iets lager zijn Als ik het allemaal wel heb. 86 00:05:04,850 --> 00:05:07,770 Maar goed, Het is interessant, Dat is twee dochters van Philips 87 00:05:07,780 --> 00:05:13,000 Samen 60.000 werknemers in een van de modernste en meest 88 00:05:13,040 --> 00:05:17,630 hightech achtige sectoren van de economie, met met een 89 00:05:17,640 --> 00:05:19,970 omvangrijke omzet. En dan Als je ook naar de 90 00:05:19,980 --> 00:05:22,860 beurswaarde van ASML kijkt, Misschien lichtelijk 91 00:05:22,870 --> 00:05:26,020 overgewaardeerd. Door het modieuze karakter van 92 00:05:26,030 --> 00:05:30,190 de activiteiten van het bedrijf. Maar het is toch indrukwekkend 93 00:05:30,820 --> 00:05:35,090 en dan begin je toch bij jezelf achter je oren te krabben 94 00:05:35,100 --> 00:05:37,650 tenminste daar moet je toch krabben Als je onzeker bent of 95 00:05:37,660 --> 00:05:38,710 zo? Maar moest je iets zijn, dan 96 00:05:38,720 --> 00:05:48,750 moet je ergens anders krabben. Locatie was, maar hij krabde 97 00:05:48,760 --> 00:05:51,110 zich achter de oren. Nee, dan kun je dat niet zeggen 98 00:05:51,120 --> 00:05:54,260 op zijn kruin, dat hoor je toch ook wel eens op de kruin. 99 00:05:54,330 --> 00:05:58,920 Ja niet begint bij mij te dunnen het Ik ga ik maar goed, waar 100 00:05:58,930 --> 00:06:02,390 hebben ook krabben? Je begint jezelf te toch af te 101 00:06:02,400 --> 00:06:07,200 vragen, heeft Philips indertijd wel op het juiste paard gewed 102 00:06:08,400 --> 00:06:11,870 dat we zeggen, had Filips niet toadie Natuurlijk toch een deel 103 00:06:11,880 --> 00:06:16,880 van zijn oudere activiteiten, die zijn dier de matig en neemt 104 00:06:16,890 --> 00:06:20,960 televisieproductie of gloeilampen, dat soort van Zaken 105 00:06:21,350 --> 00:06:24,170 en toen hebben ze Natuurlijk gekozen voor die medische sector 106 00:06:24,180 --> 00:06:28,580 en en en en apparatuur waarmee Mensen zichzelf kunnen genezen. 107 00:06:28,650 --> 00:06:31,180 Van het snurken kunnen afbrengen, vind ik vooral. 108 00:06:31,680 --> 00:06:35,910 Hadden ze niet veel beter dan in die in die halfgeleider en en in 109 00:06:35,920 --> 00:06:39,430 chips business door kunnen gaan? Want ik zal je nog iets anders 110 00:06:39,810 --> 00:06:42,160 vertellen. Toevalligerwijs zag ik op het 111 00:06:42,170 --> 00:06:45,760 internet dat bij de oprichting van TSMC. 112 00:06:45,800 --> 00:06:49,070 Dat is dat bedrijf op Taiwan waar we het over gehad hebben 113 00:06:49,680 --> 00:06:52,790 bij de oprichting van het bedrijf was Philips een van de 114 00:06:52,800 --> 00:06:55,710 grootste investeerders. Philips is enige tijd In het 115 00:06:55,720 --> 00:06:58,660 bezit geweest van 30% van het aandelenbezit. 116 00:06:59,120 --> 00:07:02,870 Van de een van het aandelenkapitaal van TSMC tel 117 00:07:02,880 --> 00:07:06,110 dit even bij elkaar op en je je zit in feite op een hele 118 00:07:06,120 --> 00:07:08,680 dominante positie en wat de Philips gedaan? 119 00:07:09,060 --> 00:07:14,240 Dat heeft al voor het jaar 2000 zijn aandelen in TMC verkocht 120 00:07:14,710 --> 00:07:16,070 waar ze goed aan verdiend hebben. 121 00:07:16,080 --> 00:07:18,030 Dat wel. En bovendien hebben ze 122 00:07:18,040 --> 00:07:20,230 Natuurlijk die beide dochters verkocht, hè? 123 00:07:20,790 --> 00:07:26,770 Want asml is naar de beurs gegaan in 1995 en en NXP is 124 00:07:26,780 --> 00:07:28,660 volgens mij ook verkocht door Philips. 125 00:07:29,110 --> 00:07:33,080 Dus Philips had in feite een hele grote speler kunnen zijn 126 00:07:33,400 --> 00:07:36,420 als ze dat strategisch een beetje gebruikt hadden tenminste 127 00:07:36,430 --> 00:07:38,990 zo dacht ik erover, moeten er eigenlijk bij zeggen. 128 00:07:39,000 --> 00:07:43,300 Ik ben bepaald niet de man van bedrijfsstrategieën, Maar het is 129 00:07:43,310 --> 00:07:44,900 toch. Het maakt toch een beetje een 130 00:07:44,910 --> 00:07:49,800 rare indruk hè dat je goud in handen hebt en en het verkoopt. 131 00:07:49,810 --> 00:07:52,900 Het is allemaal verkocht en nu zitten ze met een snurk 132 00:07:52,910 --> 00:07:56,360 apparaat. Verstand bij NXP dat ze het dus 133 00:07:56,930 --> 00:07:59,940 zowel chips ontwerpen, maar ze ook fabriceren, hè? 134 00:07:59,950 --> 00:08:02,900 Onder andere in die grote fabriek in in Nijmegen en doen 135 00:08:02,910 --> 00:08:07,510 er usona. Fabrieken in Amerika ja, deze MC 136 00:08:07,520 --> 00:08:11,050 gaat ook een fabriek in Amerika bouwen, kennelijk ook bij dit 137 00:08:11,060 --> 00:08:13,070 idee een soort van backup te hebben. 138 00:08:13,080 --> 00:08:17,250 Als het toch niet waard ten aanzien van de de locatie Taiwan 139 00:08:17,640 --> 00:08:20,360 daar toch grote problemen over zouden kunnen ontstaan. 140 00:08:20,940 --> 00:08:24,490 Maar een interessante vraag is Natuurlijk, hoe is ASML zo groot 141 00:08:24,500 --> 00:08:26,860 geworden? Hoe komt het dat ASML het 142 00:08:26,870 --> 00:08:31,750 dominante leverancier van die van die Wevers steppers is, 143 00:08:31,760 --> 00:08:34,340 zoals die machines? Zeker, Dat is Natuurlijk wel een 144 00:08:34,350 --> 00:08:36,669 interessant verhaal. Dan kan je verzekeren dat Als je 145 00:08:36,679 --> 00:08:39,770 dat even in detail bekijkt of iets meer deta. 146 00:08:39,850 --> 00:08:44,560 Nee dan heeft is heeft asml regelmatig op de rand van de 147 00:08:44,570 --> 00:08:46,610 afgrond gestaan. Hè? 148 00:08:46,620 --> 00:08:50,630 Dat het echt draaien volkomen mis te gaan en ook hier moet je 149 00:08:50,640 --> 00:08:56,390 zeggen, ja Philips in alle opzichten eraan geopereerd en 150 00:08:56,950 --> 00:08:59,140 daarvoor moeten we even een paar stappen terugzetten. 151 00:08:59,150 --> 00:09:01,430 Want wat wat zijn dat eigenlijk precies voor machines? 152 00:09:02,000 --> 00:09:06,250 In 47 is de dat de transistor ontdekt. 153 00:09:06,760 --> 00:09:10,220 Wat is een transistor ben heel Samen simpel Samen te vatten. 154 00:09:10,230 --> 00:09:13,650 Ik bedoel, Ik ben ook geen elektrotechnicus, maar een 155 00:09:13,660 --> 00:09:16,810 transistor kan een versterker zijn en een transistor kan een 156 00:09:16,820 --> 00:09:19,040 schakelaar zijn. Het kan allebei de functies 157 00:09:19,050 --> 00:09:21,950 vervullen. Op chips zijn de transistors 158 00:09:21,960 --> 00:09:24,180 meestal schakelaars, heb ik begrepen. 159 00:09:25,350 --> 00:09:27,960 Nou ja, toen die Trans is er eenmaal ontdekt was, dat kan je 160 00:09:27,970 --> 00:09:31,180 betrekkelijk klein uitvoeren. Krijg je printplaten met 161 00:09:31,190 --> 00:09:35,920 meerdere transistors en een geïntegreerde schakeling, zal ik 162 00:09:35,930 --> 00:09:40,040 maar zeggen tot iemand op het idee kwam om die dingen op een 163 00:09:40,110 --> 00:09:43,580 een heel klein stukje silicium af te drukken. 164 00:09:43,590 --> 00:09:47,920 Zo een geïntegreerde schakeling Dat is gebeurd In de late jaren 165 00:09:47,930 --> 00:09:51,920 50, eigenlijk door twee verschillende personen waarvan 166 00:09:51,930 --> 00:09:55,210 er een gelijke Nobelprijs heeft gekregen, hadden we niet, maar. 167 00:09:56,060 --> 00:09:58,990 En in ieder geval toen begonnen ze duidelijk te worden dat je 168 00:09:59,100 --> 00:10:03,130 met bepaalde technieken op een relatief heel klein dingetje 169 00:10:03,170 --> 00:10:07,850 niet waar zo een chip dingetje dat je daar een hele grote 170 00:10:07,920 --> 00:10:11,270 gecompliceerde schakeling op zou kunnen projecteren. 171 00:10:11,730 --> 00:10:16,690 Want Dat is en zo is die zogenaamde lithografie tot stand 172 00:10:16,700 --> 00:10:21,070 gekomen die want dat dat hele proces om dat op zo een klein 173 00:10:21,080 --> 00:10:25,390 plaatje silicium te krijgen. Dat is in feite een fotografisch 174 00:10:25,460 --> 00:10:29,600 proces. En, dat betekent eerst maak je 175 00:10:29,610 --> 00:10:33,240 dus een ontwerp van die geïntegreerde schakeling en dan 176 00:10:33,250 --> 00:10:35,740 wordt dat ontwerp. Dat wordt doormiddel van. 177 00:10:35,750 --> 00:10:38,520 Dat wordt door middel van een hele sterke lens wordt dat 178 00:10:38,570 --> 00:10:42,460 verkleind en dat wordt geprojecteerd op een stukje 179 00:10:42,470 --> 00:10:45,640 silicium. Wat die fotografisch gevoelig 180 00:10:45,650 --> 00:10:48,500 gemaakt is. Er is nog een andere techniek 181 00:10:48,510 --> 00:10:52,620 waar die je waarmee je dat in feite die verkleining nog wat 182 00:10:52,630 --> 00:10:54,640 effectiever kunt Laten plaatsvinden. 183 00:10:54,650 --> 00:10:56,350 Maar dan had ik het zo even over hebben. 184 00:10:56,940 --> 00:11:01,230 Maar nu even het Philips natuurkundig laboratorium had al 185 00:11:01,270 --> 00:11:09,030 in 1972 zo een Wevers stepper ontwikkeld, maar Philips was 186 00:11:09,040 --> 00:11:11,570 eigenlijk op dat moment niet geïnteresseerd. 187 00:11:11,580 --> 00:11:14,830 In Wevers Steppers zag ik Misschien de mogelijkheden niet. 188 00:11:15,530 --> 00:11:17,510 Had ze gewoon ergens anders op gericht? 189 00:11:17,520 --> 00:11:19,450 Had een andere bedrijfsstrategie. 190 00:11:19,460 --> 00:11:23,820 Kortom, ze hebben dat een beetje Laten sukkelen en zij woonden, 191 00:11:23,830 --> 00:11:27,090 nou ja, wij willen dat wel ontwikkelen, maar. 192 00:11:27,170 --> 00:11:31,780 Liefst ook met een andere investeerder erbij en zo zijn ze 193 00:11:31,790 --> 00:11:35,990 aan het tenslotte. Halverwege de jaren 80 hebben ze 194 00:11:36,000 --> 00:11:39,980 een andere investeerder gevonden, ASMI geheten. 195 00:11:40,560 --> 00:11:43,880 Merkwaardig genoeg lok uit De Bilt of Bilthoven afkomstig. 196 00:11:43,890 --> 00:11:47,660 Maar goed, eindelijk hadden ze een tweede investeerder en toen 197 00:11:47,670 --> 00:11:51,720 zei ze die Wevers steppers die zijn, ze gaan bouwen, maar ze 198 00:11:51,730 --> 00:11:54,540 liepen eigenlijk toen al een beetje achter door al dat 199 00:11:54,550 --> 00:11:58,240 getreuzel vanwege de desinteresse van de. 200 00:11:58,310 --> 00:12:02,620 Top van Philips niet waar, waar ze ook wel een beetje achterop 201 00:12:02,630 --> 00:12:07,820 geraakt en het idee van Philips zoals We willen er best wat geld 202 00:12:07,830 --> 00:12:10,960 in steken, zeker wanneer we een tweede investeerder daarbij 203 00:12:10,970 --> 00:12:14,290 hebben gevonden. Want we hopen dat bedrijf zodra 204 00:12:14,300 --> 00:12:17,730 het wat is zodra het wat produceert is winst maakt zo 205 00:12:17,740 --> 00:12:21,880 snel mogelijk naar de beurs te brengen, wat ook in 95 gebeurd 206 00:12:21,890 --> 00:12:26,170 is en dat geld heeft opgeleverd om verdere Research te doen. 207 00:12:26,180 --> 00:12:29,530 Want Dit is een branche waar de Research en development van 208 00:12:29,540 --> 00:12:32,730 essentiële betekenis. Zijn en een groot deel van de 209 00:12:32,740 --> 00:12:36,810 aanzienlijk deel van de omzet in Research en development moet 210 00:12:36,850 --> 00:12:40,930 worden gestoken, maar bijvoorbeeld In de jaren 91 en 211 00:12:40,940 --> 00:12:47,310 92 hing ASML maar zwaar aan de rand van de afgrond. 212 00:12:47,320 --> 00:12:51,420 Daar kwam het eigenlijk op neer en Philips zei toen ha, We zijn 213 00:12:51,430 --> 00:12:53,630 wel bereid om er geld in te steken. 214 00:12:53,980 --> 00:12:57,020 En Waarom heet het stepper? Omdat die machine die Laten we 215 00:12:57,030 --> 00:13:00,730 zeggen, die belichting verzorgt van die verschillende patronen 216 00:13:00,740 --> 00:13:04,280 optie. Chips Omdat die zich in in ja in 217 00:13:04,290 --> 00:13:07,520 een soort van step achtig proces beweegt, voor zover ik het 218 00:13:07,530 --> 00:13:10,800 begrepen heb. Maar nu komt eigenlijk de reden 219 00:13:10,810 --> 00:13:14,580 dat dat. Dat ASML, een soort van 220 00:13:14,590 --> 00:13:17,860 doorbraak beleefd heeft. Dat is In de jaren direct na het 221 00:13:17,870 --> 00:13:22,720 begin van deze nieuwe eeuw en dat heeft te maken met een een 222 00:13:22,730 --> 00:13:28,290 technologie die heet die Energy technologie en Dat is dat men al 223 00:13:28,300 --> 00:13:31,770 eerder had bedacht. Zou het niet handig zijn om een 224 00:13:31,780 --> 00:13:34,420 laagje water te hebben tussen Laten? 225 00:13:34,430 --> 00:13:37,900 We zeggen het het gevoelige materiaal eenerzijds, dus Dat is 226 00:13:37,910 --> 00:13:42,360 die cesium die die fotografisch gevoeliger maakt, is ether zijds 227 00:13:42,370 --> 00:13:44,750 en de lens. Die is heel sterk verkleinende 228 00:13:44,760 --> 00:13:49,530 lens, anderzijds, want water heeft een vrij hoge 229 00:13:49,540 --> 00:13:53,770 brekingsindex en dat zou toe kunnen leiden dat je het nog wat 230 00:13:53,780 --> 00:13:56,880 kleiner kunt maken dan toch al mogelijk is. 231 00:13:57,390 --> 00:14:00,270 En Dat was ook wel geopperd. Dat was ook wel naar gekeken, 232 00:14:00,280 --> 00:14:02,500 Maar dat was aanvankelijk niks geworden. 233 00:14:03,220 --> 00:14:08,250 En toen was daar wakker bal verbeteren in aangebracht en 234 00:14:08,260 --> 00:14:12,010 tenslotte niet waren. Hebben de 3 grote fabrikanten 235 00:14:12,020 --> 00:14:16,530 van Wevers Steppers, namelijk ASML canon, de bekende 236 00:14:16,570 --> 00:14:21,750 fotografische producent en die kon idem die zijn aan het werk 237 00:14:21,760 --> 00:14:25,330 gegaan om die image cryptografie tot ontwikkeling te brengen. 238 00:14:26,090 --> 00:14:29,290 En wie lukte dat verreweg het eerste en het beste en het meest 239 00:14:29,300 --> 00:14:33,170 efficiënte ASML. We kennen Natuurlijk een jaren, 240 00:14:33,180 --> 00:14:37,600 ik geloof dat nikon ook ruim een jaar langer erover heeft gedaan. 241 00:14:37,970 --> 00:14:41,520 En ASML heeft er vrij snel in geslaagd om die immersie 242 00:14:41,530 --> 00:14:45,050 technologie, dus dat laagje water aan te brengen en 243 00:14:45,060 --> 00:14:48,520 bovendien begreep. Ik waren die machines van ASML 244 00:14:48,960 --> 00:14:52,960 zodanig modulair gebouwd, dat het mogelijk was om die immersie 245 00:14:52,970 --> 00:14:57,420 technologie eigenlijk er in te stoppen en zelfs oudere machines 246 00:14:57,430 --> 00:15:00,790 daarmee uit te rusten. En Dat is de sprong. 247 00:15:00,800 --> 00:15:05,190 De technologische sprong die aan zijn l in feite in een relatief 248 00:15:05,200 --> 00:15:08,580 hoog tempo tot de belangrijkste producent van de deze. 249 00:15:09,000 --> 00:15:12,850 Machines heeft gemaakt dat wij die machines wel steeds duurder 250 00:15:12,860 --> 00:15:17,030 worden, dat vanzelfsprekend wel, Maar het was dus die immersie 251 00:15:17,040 --> 00:15:20,950 die immersie technologie die hen eigenlijk voorbij de 2 grote 252 00:15:20,960 --> 00:15:23,090 concurrenten heeft gebracht kennen. 253 00:15:23,100 --> 00:15:26,760 En die kon. En tegenwoordig zijn ze de 254 00:15:26,770 --> 00:15:30,460 dominante leverancier op de wereldmarkt, maar tel dit nou 255 00:15:30,470 --> 00:15:33,700 allemaal bij elkaar op dat NXPASML. 256 00:15:34,150 --> 00:15:37,160 Dit waren het feit dat ze ooit groot aandeelhouder waren van de 257 00:15:37,170 --> 00:15:39,840 thee, SMC en het allemaal verkocht hebben. 258 00:15:39,850 --> 00:15:42,260 Dat is Natuurlijk een hele wonderlijke zaak, hè? 259 00:15:42,640 --> 00:15:46,280 Als je naar de naar de beurswaarde kijkt van Van ASML, 260 00:15:46,290 --> 00:15:47,960 die is hoger dan van Philips zelf. 261 00:15:50,260 --> 00:15:53,130 Je hebt toch het gevoel dat ze zullen heel best goed verdienen 262 00:15:53,140 --> 00:15:55,080 aan een deel van die medische apparatuur? 263 00:15:55,090 --> 00:15:58,490 Daar twijfel ik geen moment aan, maar je hebt toch het gevoel, is 264 00:15:58,500 --> 00:16:02,850 dit nou de strategisch en want die keuzes dat begrijp je zijn 265 00:16:02,860 --> 00:16:07,010 gemaakt al In de jaren 90, hè? Die ze niet in nu is het te laat 266 00:16:07,020 --> 00:16:11,140 om het maar even zo te zeggen, maar zijn dat nou strategisch 267 00:16:11,350 --> 00:16:14,830 verantwoorde keuzes gebleken? Al kun je altijd zeggen, ja 268 00:16:14,840 --> 00:16:18,900 achteraf, Het is altijd prima, makkelijk praten achteraf maar. 269 00:16:20,060 --> 00:16:23,210 Je hebt dan toch een beetje het varen gevoel dat ze goud hebben 270 00:16:23,220 --> 00:16:27,160 Laten liggen, maar Misschien kunnen onze veel beter 271 00:16:27,170 --> 00:16:31,220 geïnformeerde luisteraars mij nog eens Helder uitleggen Waarom 272 00:16:31,310 --> 00:16:35,600 het voor Philips voordelig was om eigenlijk die die lithografie 273 00:16:35,610 --> 00:16:40,400 en niet zo bijster interessant te vinden dat dat eigenlijk dat 274 00:16:40,410 --> 00:16:45,020 een beetje dat lab hatta in feite een een hele belangrijke 275 00:16:45,030 --> 00:16:47,960 vernieuwende rol gespeeld. En ze hebben dat nou ja tot 276 00:16:47,970 --> 00:16:50,460 halverwege de jaren 80 in feite Laten leven. 277 00:16:51,410 --> 00:16:54,540 Ik ben benieuwd wat dat de deskundigen daarvoor kan vinden, 278 00:16:54,870 --> 00:16:56,940 maar in jouw visie zeg je eigenlijk, ze hebben daar een 279 00:16:56,950 --> 00:17:00,620 fout mee gemaakt, een cruciale fout, wel een beetje lacherig 280 00:17:00,630 --> 00:17:04,060 word en en en en en helemaal Als je filips aanklikt op het 281 00:17:04,069 --> 00:17:08,060 internet op je laptopje en dan krijg je het begin met allerlei 282 00:17:08,069 --> 00:17:10,280 excuses over het sneller apparaten. 283 00:17:10,290 --> 00:17:14,540 Je moet bellen en zo dat jij mij moet uitkijken. 284 00:17:14,550 --> 00:17:19,839 Ja, gaan ze maar door, dus ja, ik geef toe dat die zijn 285 00:17:19,849 --> 00:17:21,869 Natuurlijk weer. Even wat anders dan van die 286 00:17:21,880 --> 00:17:26,160 grote medische scanners en zo maar toch het het het een een 287 00:17:26,170 --> 00:17:28,900 bedrijf wat zodanig In de problemen raakt met een snurk 288 00:17:28,910 --> 00:17:31,540 apparaat. En wat dus 25 jaar geleden in 289 00:17:31,550 --> 00:17:34,930 feite. Helemaal goed vind ik goud in 290 00:17:34,940 --> 00:17:37,970 handen had met die met die Wevers steppers dat dat dat 291 00:17:38,090 --> 00:17:40,640 blijft een beetje gek door de mijne loven. 292 00:17:40,910 --> 00:17:45,950 Hé, Ik ben geen belegger. Ik verwijt Filips niks, Maar het 293 00:17:45,960 --> 00:17:48,020 lijkt mij een rare strategie al met al. 294 00:17:48,740 --> 00:17:52,180 Ja Frans van houten ook weg, hè? Die is daarover gestruikeld. 295 00:17:52,930 --> 00:17:53,670 Deze. Kijk. 296 00:17:55,620 --> 00:17:59,810 Die gaat, die generaliteit is toch jammer, want hij was hij 297 00:17:59,820 --> 00:18:01,610 volgens mij 11 jaar. Heeft hij het echt ontzettend 298 00:18:01,620 --> 00:18:03,570 goed gedaan. Finish in zicht, want volgens 299 00:18:03,580 --> 00:18:06,810 mij in mei zou die dus sowieso sowieso mee gestopt zijn, maar 300 00:18:06,820 --> 00:18:09,290 die toezichthouders die hebben toch ingegrepen. 301 00:18:10,480 --> 00:18:13,370 Ja verzin je maar weer dat je ook op het eind, niet waar je In 302 00:18:13,380 --> 00:18:15,640 het eind traject nog redelijk kunt struikelen. 303 00:18:17,230 --> 00:18:19,940 Ik vind ook de Tour de France in de laatste etappe verloor 304 00:18:19,950 --> 00:18:22,760 verliezen. Dat is met enige regelmatig 305 00:18:22,770 --> 00:18:25,880 gebeurd. We weten gelukkig wel waar de 306 00:18:25,890 --> 00:18:28,200 laatste etappe van de Tour de France aankomt. 307 00:18:28,210 --> 00:18:32,500 Dat scheelt tegen de tijd. Dat zou me nog niet verbazen als 308 00:18:32,510 --> 00:18:35,740 er een Nederlandse gemeente was die bereid is om ook de laatste 309 00:18:35,750 --> 00:18:38,320 etappe van de Tour de France daar te Laten aankomen. 310 00:18:38,330 --> 00:18:40,120 Ik zal maar zeggen, Dit is Helder of zo. 311 00:18:41,100 --> 00:18:44,110 Het zou toch een uniek zijn Als de Tour de France in Den Helder 312 00:18:44,120 --> 00:18:47,810 met een met een laatste sprint op het terrein van de boot naar 313 00:18:47,820 --> 00:18:51,590 Texel zou worden besloten. Nog een vraag van Kees, die zegt 314 00:18:51,600 --> 00:18:54,830 Van de storing In de uitval van consumentenelektronica, zoals 315 00:18:54,920 --> 00:18:57,930 tv 's en de magnetron. Een wasmachine is ongeveer 1%, 316 00:18:57,940 --> 00:19:00,630 zegt hij. Dan heeft hij er over medische 317 00:19:00,640 --> 00:19:05,270 apparatuur. Daarvan is de uitval 0,3% en dan 318 00:19:05,280 --> 00:19:09,920 is de vraag die hij daar bij stelt is, Waarom Philips daar 319 00:19:09,930 --> 00:19:11,630 dan toch zo hard op afgerekend wordt? 320 00:19:13,120 --> 00:19:17,420 Op dat snel elkaar praat, ja, kijk, Omdat het iets is wat 321 00:19:17,430 --> 00:19:22,020 Iedereen begrijpt, denk ik, wie heeft er geen snurkers in zijn 322 00:19:22,030 --> 00:19:24,280 familie? Maar je weet dat je vaak af 323 00:19:24,290 --> 00:19:27,850 wordt gerekend op betrekkelijke kleinigheden, terwijl allerlei 324 00:19:27,860 --> 00:19:30,640 andere dingen goed gaan, Omdat die kleinigheden begrijpelijk 325 00:19:30,650 --> 00:19:33,020 zijn. En Dat is, Dat is net als In de 326 00:19:33,030 --> 00:19:37,240 politiek en daar zijn het vaak kleine struikelpartijen die 327 00:19:37,250 --> 00:19:39,850 Iedereen begrijpt waarvan Iedereen denkt, wat is dat? 328 00:19:39,860 --> 00:19:43,870 Stom leugentje om bestwil, dat kan van alles en nog wat zijn. 329 00:19:44,180 --> 00:19:48,590 En dat dat ja, Als het dan eenmaal in In de aandacht is en 330 00:19:48,600 --> 00:19:51,930 bekritiseerd wordt dan dan. Dat is ook de de aard van de 331 00:19:51,940 --> 00:19:55,320 moderne media. Dan zwelt het Als het ware op, 332 00:19:55,450 --> 00:19:57,950 hè? Dat kan positief zijn en het kan 333 00:19:57,960 --> 00:20:01,270 ook negatief zijn, hè? Maar dus Dat is de. 334 00:20:02,600 --> 00:20:05,600 Ja dat hij dat niet dat drama democratie, Je kunt van de 335 00:20:05,610 --> 00:20:09,980 kleinste dingen kun je een enorm drama maken en vooral Als het 336 00:20:10,030 --> 00:20:12,980 drama van een zodanige aard is dat Iedereen begrijpt hoe het 337 00:20:12,990 --> 00:20:17,040 zit en sta je voor het beta, maar is van Van complexe 338 00:20:17,050 --> 00:20:20,610 budgettaire aard hem. Nou, dan krijg je er meestal 339 00:20:20,620 --> 00:20:23,580 geen aan naar hè? En is meestal zijn het de 340 00:20:23,590 --> 00:20:27,260 geschiedschrijvers die dan pas tot bepaalde conclusies komen, 341 00:20:27,840 --> 00:20:31,640 maar in onze in onze moderne wereld niet. 342 00:20:31,650 --> 00:20:34,510 Waar moet het iets zijn waar waar, want Iedereen savonds. 343 00:20:34,900 --> 00:20:38,350 Op de televisie kan begrijpen wat Het is nou Stork machine die 344 00:20:38,360 --> 00:20:41,790 ik niet goed doet, Dat is iets wat Iedereen kan begrijpen. 345 00:20:41,800 --> 00:20:44,070 Ik wilde nog eventjes een vraag stellen over dat geopolitieke 346 00:20:44,080 --> 00:20:48,110 onderdeel, hè? Want welke rol gaat ASML daar de 347 00:20:48,120 --> 00:20:50,380 komende jaren in innemen? Want ze willen nu vooral 348 00:20:50,390 --> 00:20:52,620 neutraal blijven, heb ik het idee, maar zijn ze dat wel? 349 00:20:54,170 --> 00:20:58,290 Oké aan NL had geloof ik wel graag machines aan China 350 00:20:58,300 --> 00:21:01,730 geleverd. Ook ook de aller modernste 351 00:21:01,940 --> 00:21:05,470 machines hè? Met die met die extreem violet, 352 00:21:05,840 --> 00:21:10,790 violet licht, ultraviolet, extreem, ultraviolet licht 353 00:21:10,800 --> 00:21:13,550 machines. Maar Amerika maakt daar grote 354 00:21:13,560 --> 00:21:16,830 bezwaren tegen en heeft gezegd dat ik dat eigenlijk niet wil 355 00:21:16,840 --> 00:21:22,170 toestaan, dus dus daar zit aan zijn wel eigenlijk klem, dus ze 356 00:21:22,180 --> 00:21:25,350 zijn zijn, zeg maar, wereldwijde econom. 357 00:21:25,450 --> 00:21:30,460 Mis en en bedrijfsmatige belangen enerzijds en en de 358 00:21:30,470 --> 00:21:33,820 strategie van de Amerikanen om de Chinezen, de allermodernste 359 00:21:33,830 --> 00:21:35,870 technologie te onthouden. Anderzijds. 360 00:21:36,250 --> 00:21:38,990 Je begrijpt Natuurlijk ook wel hoe dat af gaat lopen, Omdat 361 00:21:39,000 --> 00:21:42,480 tenslotte Natuurlijk Als de Chinese die dingen dus niet kijk 362 00:21:42,490 --> 00:21:45,920 als ze ze krijgen, kijken ze het ook af en zullen ze tenslotte 363 00:21:45,930 --> 00:21:48,260 zelf voor iemand dergelijke machines gaan bouwen. 364 00:21:48,780 --> 00:21:51,540 Als ze ze niet krijgen, zullen ze alles op alles zetten om 365 00:21:51,550 --> 00:21:53,700 dergelijke machines zelf te bouwen. 366 00:21:53,710 --> 00:21:55,850 En dan zullen ze. Tenslotte neem ik aan. 367 00:21:56,230 --> 00:21:58,850 Ik bedoel, als wij het kunnen, Waarom zou het dan in China in 368 00:21:58,860 --> 00:22:01,450 principe niet kunnen? Daar zullen ze tenslotte in 369 00:22:01,460 --> 00:22:03,850 slagen. In die zin is Natuurlijk elke 370 00:22:03,860 --> 00:22:07,470 technologische voorsprong, die is altijd per definitie 371 00:22:07,480 --> 00:22:10,210 tijdelijk en Je kunt technologische een voorsprong 372 00:22:10,220 --> 00:22:12,400 hebben. Enige tijd Als je in een 373 00:22:12,410 --> 00:22:15,350 fatsoenlijke wereld leeft, dan heb je een patent waardoor je 374 00:22:15,360 --> 00:22:17,780 dat zegt. Geloof 16 jaar kunt gebruiken, 375 00:22:18,170 --> 00:22:20,550 want daarna is het klaar en word je gepasseerd. 376 00:22:20,560 --> 00:22:24,770 Of dat nu de clubjes van espresso zijn of even sterk als 377 00:22:24,780 --> 00:22:26,620 dat maakt niet zo verschrikkelijk veel uit. 378 00:22:27,390 --> 00:22:31,550 Overigens interessant programma nog over ASML op 12 september. 379 00:22:31,560 --> 00:22:35,910 Dan maakte VPRVPRO tegenlicht de documentaire het geheim van 380 00:22:35,920 --> 00:22:37,350 ASML. Althans, die hebben ze gemaakt 381 00:22:37,360 --> 00:22:39,700 de afgelopen periode en die wordt dan uitgezonden. 382 00:22:41,450 --> 00:22:43,840 Want Dat is wel helemaal. Dat klinkt helemaal zoals Het 383 00:22:44,670 --> 00:22:48,010 was in de Indische kelder. Een hele leger van kan geheime 384 00:22:48,020 --> 00:22:50,070 kabouters hebben die het in feite bedenkt. 385 00:22:50,080 --> 00:22:52,850 Zo geheim is dat naar mijn idee zal het niet wezen. 386 00:22:52,860 --> 00:22:55,760 Maar goed, Misschien zie ik dat weer iets te simpel. 387 00:22:55,770 --> 00:22:58,340 Dat zou kunnen in ieder geval die zij schrijven. 388 00:22:58,350 --> 00:23:01,860 In de aankondiging is dat de chip het strategisch goed is 389 00:23:01,870 --> 00:23:05,940 waarmee ASML midden op het geopolitieke wereldtoneel staat. 390 00:23:05,950 --> 00:23:09,000 Wat is het geheim van ASML? Vraagtekens met de chip, want ze 391 00:23:09,010 --> 00:23:14,780 maken machines die chips maken. Die worden, die machines worden 392 00:23:14,790 --> 00:23:19,510 geleverd aan zo een bedrijf als TSMV een TMV, niet waar die 393 00:23:19,520 --> 00:23:24,190 produceert met die versterkers chips en je hebt bedrijven. 394 00:23:24,200 --> 00:23:27,330 Die maken ook zelf ontwerpen die chips hè? 395 00:23:27,630 --> 00:23:30,630 En dan heb je bedrijven die produceren die chips ook weer 396 00:23:30,640 --> 00:23:35,070 zelf dat kan, maar bijvoorbeeld de DSMC maakt produceert chips, 397 00:23:35,080 --> 00:23:38,580 maar ontwerpt ze niet zelf. Die worden ontwerp en Paul is 398 00:23:38,590 --> 00:23:40,740 een goed voorbeeld. Ik geloof dat Apple tegenwoordig 399 00:23:40,750 --> 00:23:43,310 een van de grootste afnemers is van. 400 00:23:43,390 --> 00:23:48,030 Deze c Apple ontwerpt sinds enige tijd zijn eigen chips 401 00:23:48,180 --> 00:23:52,920 Omdat ze vonden dat in telde la zaak wat Laten versloffen en 402 00:23:52,930 --> 00:23:57,400 geen efficiënte chips meer leverde, maar die worden 403 00:23:57,410 --> 00:24:00,210 ontworpen door Apple. Maar die maakt Apple niet zelf 404 00:24:00,490 --> 00:24:03,720 geen zekere zin. Maakt Apple helemaal niks zelf? 405 00:24:04,160 --> 00:24:07,240 Het wordt al die spullen worden elders geproduceerd. 406 00:24:08,180 --> 00:24:10,420 Dit zijn de teksten van tegenlicht, hè? 407 00:24:10,430 --> 00:24:13,160 Dus Dit is wat zij op hun staartstukken heeft, dat moet 408 00:24:13,170 --> 00:24:15,980 ook een beetje het geheim van, dus dan denk je, oh, daar gaan 409 00:24:15,990 --> 00:24:19,790 we Alleen we klaar voor zitten. Hé kop koffie ingeschonken het 410 00:24:19,800 --> 00:24:24,270 geheim van ASML, het geheim van Mark Rutte, het geheim van 411 00:24:24,280 --> 00:24:27,590 Texel? Ik bedoel iets wat geheim is en 412 00:24:27,600 --> 00:24:30,950 vervolgens onthuld zal worden dat dat scoort altijd. 413 00:24:40,970 --> 00:24:44,420 De geschiedenis van onze welvaart en dan komt er een 414 00:24:44,430 --> 00:24:47,630 uitvinder en die vindt iets uit waar nog Niemand ooit aan 415 00:24:47,640 --> 00:24:50,500 gedacht heeft. En u zult zien Dat is bij geen 416 00:24:50,510 --> 00:24:53,260 enkele uitvinding is dat eigenlijk het geval. 417 00:24:53,420 --> 00:24:56,360 Volgens kenners een van de beste lezingen die Maarten ooit heeft 418 00:24:56,370 --> 00:24:58,900 gegeven. Daar is zo'n hele mythologie, 419 00:24:59,610 --> 00:25:03,380 dat eigenlijk al die uitvinders van de 18e eeuw van de Engelse 420 00:25:03,390 --> 00:25:06,120 industriële revolutie, dat dat eigenlijk allemaal vrij 421 00:25:06,130 --> 00:25:09,250 primitieve. Dat salaris waar de geschiedenis 422 00:25:09,260 --> 00:25:13,190 van onze welvaart nu te downloaden als luisterboek. 423 00:25:13,460 --> 00:25:14,470 Check de shownotes.