En als u wil weten wat eigenlijk meet merica Great again
betekent, dan betekent het in feite terug naar de gouden jaren
50. Dan zou alles weer In de best
mogelijke orde komen. Kunt u mij horen?
Het is verkiezingsdag in de Verenigde Staten.
Een kaant heer You. Amerikanen kiezen vandaag hun
toekomst en ook een beetje die van de rest van de wereld.
Kijk eens. Welkom bij Maarten van Rossem de
Podcast, Ik ben Tom Jesse. Baarden beeld van die baard is
niet dat je zegt of het of Het is echt struikgewas hè?
Dat is mogelijk dat er daar ineens een muis uitkomt.
En deze speciale aflevering duiken we In de twee opvattingen
die er sinds jaar en dag bestaan over hoe de Verenigde Staten
bestuurd moeten worden. Deze podcast maakt deel uit van
de Amerika reis van Maarten van Rossem.
Bril maakt toch wel verschil, hè?
Wie zet ook altijd een bril op moet doen.
Ja daar dan dag dames en heren, Ik kan u redelijk zien, al is de
kwaliteit van het beeld matig, zodat u wel een beetje een soort
geestverschijningen lijkt te zijn.
Ja iets harder nog iets harder nog.
Die is harder nog. Werkt dat?
Zegt hij tegen die man. Eigenlijk, ja, ja.
Kunt u mij verstaan? Kunnen beginnen.
Nou oké, dag dames en heren. Ik zal proberen wat wat
helderder te en luider te spreken.
Kunt u mij goed verstaan? Ja, goed zo.
Als ik nou wegval op een of andere manier, laat u het dan
even weten? Want Ik kan dat Natuurlijk niet
zien en Ik heb ook wel een verzoek voor Mensen die op de
eerste rij zitten. Wilt u niet gapen of wilt u ook
liever niet in slaap vallen? Ik heb dit soort van dingen wel
eerder gedaan en vaak vergeten Mensen op de eerste rij dat ze
in beeld zijn voor mij en dan. Ik heb wel eens iemand vredig
onder zeil zien gaan. in Wenen was dat Misschien dat het in
Washington niet mogelijk is, dat durf ik u niet te zeggen.
Maar goed, het thema van mijn voordracht Als ik het zo kan
noemen, want ik doe het niet graag dat zoomen.
Het is echt een een noodoplossing naar mijn gevoel,
Maar het moet toch het thema van mijn mijn voordracht is
eigenlijk de de relatie in de Verenigde Staten tussen twee
opvattingen over hoe die Verenigde Staten eigenlijk
bestuurd zouden moeten worden. En die relatie, die bestaat al
heel erg lang. Het is een antagonistische
relatie ook ze zijn het niet met elkaar eens en dat begint al
omstreeks 1800. Eigenlijk nog wel iets eerder
gek genoeg en de ene groep die was van mening dat eigenlijk die
die gewesten die zich zelfstandig hadden gemaakt vanaf
van de Engelse kolonisator, dat die eigenlijk een niet al te
sterk centraal gezag zouden moeten hebben, dat dat eigenlijk
een soort soort democratisch Republikeinse boerenrepubliek
zou moeten worden. Als ik het zo goed beschrijf,
Dat was groep een. Daarvan was met name Jefferson
de derde president, de vice president van de president
daarvoor en een naaste medewerker van Washington en ook
de schrijver van de Van de Declaration of Independence.
Die had dat idee dat hij dat centrale gezag dat moest niet al
te sterk worden. Zo hadden ze in eerste instantie
hadden ze gemaakt, de artikels of kom verder eration.
Het was eigenlijk een soort, een soort voor Grondwet, zo zou je
het kunnen noemen en al heel snel bleek dat hij.
Artikels of kon Federation dat dat helemaal niet goed werkte.
Want eigenlijk ontbrak het die 13 kolonies, want het waren 13
Staten die 13 Staten die. Die maakte het maar eigenlijk
wel een potje van. Dan kwam het op neer, ontbrak en
financiële basis aan het hele systeem en er ontbrak eigenlijk
ook een bruikbare institutionele basis aan het hele systeem.
Vandaar dat de andere partij de ene partij heet.
Ook Jeffrey Sonia een voor de hand liggend, maar Jefferson
zelf zou hebben gezegd. Democratisch republikeins en de
andere partij heette Hamilton Nium en was het werk van
Alexander Hamilton. En Hamilton zei, We hebben echt
een behoorlijk functionerend gezag nodig en dat moeten we ook
wettelijk vastleggen en inkaderen.
En hoe gek het ook klinkt, de huidige constitutie waarvan de
Amerikanen graag beweren dat de heren hem zelf geschreven heeft.
Die huidige constitutie is eigenlijk de tweede constitutie,
want die articles of Confederation kun je beschouwen
Als de eerste proef constitutie. En Alexander Hamilton die legde
de nadruk dus op een veel sterker centraal gezag,
behoorlijke financiële regelingen dat het in staat was
die schulden aan zou kunnen gaan en schulden af zou kunnen lossen
dat het de staat moest zijn die ook zichzelf zou moeten kunnen
verdedigen. Daarvoor heb je ook weer geld en
de organisatie nodig. Kortom, het zou een echte natie
moeten worden. Daar was Jefferson het eigenlijk
helemaal niet mee eens en Jefferson, ik zei het al,
Jefferson dacht in termen van een soort.
Ultra democratische boerenrepubliek, die bovendien
zou moeten een eind zou moeten maken aan de slavernij die een
belangrijk element was Natuurlijk vooral In de
zuidelijke Staten van de Verenigde Staten en die door
velen als onmisbaar werd beschouwd.
Maar Jefferson zag wel in, hoewel hij daar zelf ook gebruik
van maakte dat die slavernij op de lange termijn geen
aantrekkelijke optie was. En daar had hij Natuurlijk op
zichzelf groot gelijk in. We moeten ons wel realiseren dat
op het moment dat Jefferson dat idee had van die zeg maar die
boerenrepubliek, zoals ik dat. Geschetste dat de Verenigde
Staten Natuurlijk een totaal andere propositie waren dan ze
het vandaag de dag zijn. Vandaag de dag is Amerika een
land nog steeds de grootste economie van de wereld, een land
met tegen de 340 miljoen inwoners.
En het moment wat ik nu aan het bespreken ben.
Toen hadden ze 8 miljoen inwoners, waarvan 2 miljoen
zwarte Slaven, dus Het was echt iets voor volkomen anders.
Het was helemaal geen industriële mogendheid, Maar het
was voornamelijk een. Agrarische mogelijkheid
mogendheid, zoals u wel zult begrijpen, pas In de loop van de
19e eeuw wordt Amerika een industriële mogendheid.
Als dat begin gaat het ook reten snel en zijn ze in no time de
grootste industriële mogendheid op In de wereld.
Maar desalniettemin het moment wat wij nu bespreken, zeg Maar
dat eerste stukje van de 19e eeuw is het nog een volledig
agrarisch land waar ze vaak later met met een zekere
nostalgie op hebben. Teruggekeken, kijkt u maar eens
naar die ontzettend leuke schilderijtjes van Grand maar
Mozes dan zie je wat een wat een idyllisch, al licht
paradijselijke sfeer dat platteland kon hebben Als je
over bepaalde vervelende dingetjes zou heen kijken.
Dus dat idee van Jefferson was zo gek nog niet.
Ik voeg daar nog iets aan toe voor uw huiswerk.
U heeft allemaal zo'n telefoontje aan boord, mag ik
aannemen, zoekt u op het telefoontje eens naar foto's van
de huidige Verenigde Staten? Die genomen zijn uit de ruimte
bij nacht en dan zult u zien tot u aanzienlijke verbazing denk Ik
denk ik hoor. Ik weet niet, Misschien bent u
al heel goed op de hoogte, wie zal het?
Wie zal het zeggen dat de Verenigde Staten eigenlijk voor
de helft volkomen leeg zijn? En Dat is eigenlijk alles ten
Oosten van de Mississippi van Sorry.
Ten westen van de Mississippi is leeg met uitzondering Natuurlijk
van de Pacific Coast, wat een enorm economisch hothouse is
Zonder enige twijfel. Maar het stuk tussen, Laten we
zeggen, de westelijke stukje van de Mississippi en het begin van
de Rocky Mountains. Dat is gewoon leeg.
Je hebt daar nog wat den voor en je zou op Chicago kunnen wijzen.
En oké, Atlanta, ik doen die kinderachtig, maar in grote
trekken zijn de Verenigde Staten voor de helft leeg.
Ik heb dat zelf kunnen constateren, twee jaar geleden,
Toen ik enige weken heb gereden per automobiel door en wyoming
en Montana. En ik zweer u kijk ja alle
bezoekers van de Verenigde Staten gaan naar Manhattan en
dan gaan ze naar San Francisco en Misschien nog even naar
Seattle. En ze doen nog een tripje naar
Chicago erbij en dan heb je eigenlijk van het land vrijwel
niets gezien. Daar komt het de grote trek op
neer. Ik zou, Ik heb ik krijg hier
geen geld voor voor deze reclameboodschap.
Ik zou Iedereen willen aanbevelen als u ooit de
Verenigde Staten bezoekt. Trek er 4 weken voor uit.
Uw u huurt een auto in bangor main.
En u rijdt diagonaal door de Verenigde Staten heen en dan
niet over al die verrekte freeways, maar u rijdt over de B
wegen en dan krijgt u een totaal ander land te zien dan u denkt
dat de Verenigde Staten daadwerkelijk zijn en die zult
allerlei verlatenheid en tegenkomen.
We hebben een in wyoming wel eens twee uur gereden Zonder een
tegenligger te zien, zodat je tenslotte begint te bidden voor
tegenliggers. Het is of je denkt dat de hele
dat planeet getroffen is door een neutronen granaat, waardoor
de. Hele bevolking verdwenen is, hè?
Je hebt in Montana. Heb je eigenlijk dezelfde
ervaringen? Ik heb voor de aardigheid
uitgerekend. Montana en Wyoming zijn Samen 16
maal zo groot als Nederland. En als ze dezelfde
bevolkingsdichtheid zouden hebben als Nederland, heb ik
uitgerekend, dan zouden ze Samen 230 miljoen inwoners hebben.
Dus zeg maar aanzien. Meer dan de helft van de hele
rest van de bevolking van de Verenigde Staten.
Nu dus Als je ooit hoort dat de Verenigde Staten vol zijn of zo,
dan moet ik u zeggen, Dat is een fabeltje.
Evenmin over zelfs ons eigen fabuland vol is, maar u zit
Natuurlijk niet te wachten op mijn commentaar op de
immigratieproblematiek, want Ik ben geneigd te denken dat er in
Drenthe nog wel 1 miljoen Mensen bij kunnen Zonder al te grote
problemen. Maar daar gaan we ons nu niet
over opwinden vanavond, dat zal wel duidelijk zijn.
Ik woon ook niet in Drenthe, dat moet ik er wel even bij zeggen.
Dus er waren een eigenlijk in de Verenigde Staten aan het begin
van de 19e eeuw. Twee opvattingen over hoe die
Verenigde Staten bestuurd zouden moeten worden of niet waar?
Als een soort van soort van losse los georganiseerde, Zonder
al te sterk centraal gezag gerunde boerenrepubliek om het
maar even zo te zeggen zelfstandige boeren, Dat was het
idee niet. Boeren die je in loondienst
waren, enzovoort. Nee, het moest er zelfstandigen,
boren zijn niet, waren echte individualisten.
Ik zal u morgen nog even de dat Natuurlijk het leuke voorbeeld
van Clint Eastwood, die in allerlei opzichten soort van
soort van held is van Van het idee dat Amerika niet waar
opgebouwd is gemaakt is door rugged individualist.
Dat is allemaal flauwekul kan ik u verzekeren?
De federale overheid is daar altijd bij betrokken geweest en
eigenlijk gaat die die hele strijd tussen die twee groepen
die gaat door, waarbij eigenlijk jeffers, Sony en is hem en
vervolgens Jack Sony anisme moet het allemaal niet te moeilijk
maken, dus we slaan een groot deel van de eerste helft van de
eeuw. Slaan we over niet waar die
maken aanhoudend ruzie over wat het moet zijn waar Scheffer
Sonia en is hem is eigenlijk toch nog wel het sterkste
element in die beide tussen die beide opvattingen.
En dan verandert alles uiteindelijk met de
burgeroorlog, want de burgeroorlog die begint in Het
is het 18 61 die heeft geduurd tot 18, 65 en die burgeroorlog.
Die ging eigenlijk over wat ik ook morgen in uw bus.
Hij zal beschrijven de vloek van de Verenigde Staten, namelijk de
slavernij en de vraag of de Verenigde Staten bij uitbreiding
of dan de nieuwe Staten die erbij zouden komen of die ook
aan de slavernij zouden kunnen doen.
En eigenlijk was het de opvatting van de meeste
noorderlingen In de Staten niet de zuiderlingen Natuurlijk dat
dat niet het geval zou moeten zijn, dus die blokkeerde
eigenlijk bij expansie van de Verenigde Staten ook de expansie
van. De slavernij, ook Lincoln die in
19 sorry 1918 60 gekozen was, niet waar was tegen uitbreiding
van de slavernij aanvankelijk niet principieel tegen alle
slavernij, maar voor tegen de uitbreiding van de slavernij.
Eigenlijk gaan geen de burgeroorlog over de vraag, moet
de slavernij uitgebreid worden of moet die gestopt worden daar
waar die nu bestaat, waarbij Jefferson overigens van mening
was dat op de lange termijn het sowieso afgeschaft zou moeten
worden? En het uiteindelijk gevolg van
de oorlog is stuk geweest dat ik niet Alleen de uitbreiding van
de slavernij is afgeschaft, maar ook dat alle zwarte Amerikanen
zijn geëmancipeerd. De slaven zijn geëmancipeerd.
Misschien zou u het op prijs stellen Als ik zou spreken van
de tot slaaf gemaakten, Maar dat gaat u van mij niet horen.
Ik heb dat altijd nogal een beetje politiek correcte
flauwekul gevonden, dus ik laat dat maar zo.
Als u daardoor geschokt bent, kunt u altijd bij Paul een
protest briefje inleveren dat u dol blij bent dat ik eigenlijk
niet bij ben, hè, zodat mijn verpesten de invloed Alleen
vanuit de digitale hoek kan komen.
Dus de slaven slaven hele slavernij werd afgeschaft en
afhankelijk heeft dat ook de bedoelde emancipator toren
effecten gaat. En, dat heeft aldus niet zo
verschrikkelijk lang geduurd, want Als het snel sloots Zuid en
Noord Noord had zuid verslagen Natuurlijk Zuid en Noord sloot
een soort compromis en die zeiden tegen die zuidelijke
staat, dan ga je je gang maar. En dat heeft geleid In de
zuidelijke Staten tot de opbouw van een omvangrijk gedetailleerd
apartheidssysteem, segregatie geheten, overeind gehouden met
fors wat geweld, soms moordpartijen op grote schaal.
Van zwarte aanbreken kanen soms lynching 's met enige regelmaat
het. Het was een het het zuiden van
de Verenigde Staten was in allerlei opzichten een
gruwelijke samenleving erger. Misschien dan wij dachten gekke
was dat je Als je iets las over de Verenigde Staten, althans van
mijn generatie na de Tweede Wereldoorlog, dat je daar toch
eigenlijk frappant weinig over hoorde, wat ook een gevolg was
van de burgeroorlog, was het ontstaan van het moderne twee.
Partijen systeem in de Verenigde Staten, ook een democratische
partij en een Republikeinse partij.
En heel lang nadat twee na de burgeroorlog is die
Republikeinse Partij. Die is eigenlijk de baas
gebleven, zeg maar rustig. Tot in het begin van de jaren
30. De Democratische Partij is in al
die jaren eigenlijk de partij geweest van het platteland van
de boeren van vooral ook kleine boeren in het westen van de
Verenigde Staten. En de partij die zich richten
tegen de enorm snelle industrialisering en de effecten
daarvan die zich In de noordelijke Staten voordelen van
na de burgeroorlog en deels gestimuleerd door de
burgeroorlog begint in Amerika een revolutionair snel verlopend
industrialisatie proces. En daar werden in zekere zin ook
de boeren of de plattelandsbevolking zo u wil.
Die werden daar het slachtoffer van.
In die zin dat bijvoorbeeld de spoorwegbedrijven enorme hoge
tarieven rekende, waardoor de boeren problemen hadden om hun
graan voor een enigszins redelijke prijs naar de
wereldmarkt te exporteren. Bij dat alles moet hij zich dus
steeds beseffen dat er in Amerika altijd twee partijen
zijn in zekere zin, namelijk de partij die wij allemaal kennen
van het moderne Amerikanen komen de wolkenkrabbers en de liften
wordt de grootste economie ter wereld en het wordt de meest
innovatieve economie ter wereld. We hebben de grootste banken ter
wereld in, niet waar? Ze hebben de eerste olie
industrie. Nou, Je kunt het ze mooi niet
verzinnen. Het was het eerste land waar
Mensen een auto konden kopen. Ook die Mensen die aan de
lopende band zelf werkten. Kortom, het moderne superieure
industriële Amerika wat wij kenden kennen.
Maar er was ook altijd het platteland, vandaar dat ik u
daar straks aanbeval om wilt u werkelijk met het land
kennismaken? Wilt u dan die auto in Bangor en
Reina San Diego? Want als zult u zien nou als u
geen tijd heeft en zo niet dan, maar Misschien een beetje
flauwekul vindt, dan kunt u al in Manhattan een auto huren en u
rijdt gewoon naar het noorden. Tot u de borden begint te zien.
Middelburg 12 km hoe 6 km dan weet u dus dat onze landgenoten
daar zich gesetteld hebben In de 19e eeuw, maar tegelijkertijd
ontdekt u dan al heel snel plattelands Amerika, hè?
We zijn nu allemaal stom verwassen.
Natuurlijk dat een psychiatrische patiënt
aanstaande dinsdag kan worden gekozen tot president van de
Verenigde Staten, Maar dat begrijpt u pas wanneer u door al
die ongelooflijke klote stadjes bent heen gegeven.
Oké, in wyoming hebben, we heeft Niemand nog ooit democratisch
gestemd sinds 1934. Althans, de Republikeinen hebben
daar sinds 34 een meerderheid. En Als je in wyoming bent en je
rijdt door die rare verlaten plaatsjes die daar liggen waar
je steeds denkt als potentiële filmmaker.
Je kunt hier Zonder iets te doen.
Je hoeft Alleen Maar de de V 8 Pick UPS te verwijderen.
Kun je hier een film draaien Omdat er sinds 1951 helemaal
niets veranderd is? Eet eens even beroerd de cafés
zien even de slonzig uit. De niks is op geverfd, dus Het
is geen grote troep. Sowieso is dat een wonderlijk
aspect van de Verenigde Staten dat het vaak zo ongelooflijk
shabby eiland is, niet waar? Terwijl dat Natuurlijk gezien de
financiële positie van het land absoluut niet nodig is.
Je kunt ook zeggen, Nederlanders zijn neuroten, die willen altijd
alles opruimen en netjes opveren enzo terwijl je daar Natuurlijk
niet zo verschrikkelijk veel aan hebt.
Maar goed. Als u niet weet dat er achter
ja, Ik heb laatst op een op een enigszins minachtende toon
gezegd. Amerika bestaat in feite uit
twee landen, namelijk een land wat bestaat uit de kust van de
Atlantische Oceaan en de megalopolis van Boston, zeg maar
naar beneden tot ergens de Atlanta en de tweede is de
Pacific Coast en daartussen tussen die twee kustgebieden die
enorm innovatieve moderne kustgebieden.
U bevindt zich daar nu ook al eens.
Washington eigenlijk past de laatste halve eeuw een beetje
een moderne stad geworden. Tussen die twee gebieden bevindt
zich. Een reusachtig uchelen, Ik kan
het niet anders beschrijven. Het is een reusachtig uchelen,
Het is een. Het is eigenlijk een
gigantische, reusachtige, continentaal grote dorpse
samenleving, hè? Dat dat verklaart Misschien ook
dat Amerika, die eigenaardig het dubbelheid altijd vertoont, de
dubbelheid tussen, Laten we zeggen, platte land dorpse 80 et
tafereeltjes. Ze zijn ook altijd heel
ontzettend vriendelijk, maar maar ze denken wel allemaal niet
waar dat zij de cowboys zijn die nog steeds bezig zijn om het om
het land te veroveren. Dat Dat is wat iets wat je
Alleen Als je Als je. Als je denkt van, weet je wat ik
neem het vliegtuig, dan zie je dus dat wat veel Amerikanen
noemen, het grote uchelen wat ik u noemde.
Ja ugchelen schijnt ook hele fatsoenlijke Mensen te bevatten.
Dat wist ik niet, maar Alleen Ik ga er maar vanuit dat dat.
Waar is. de Amerikanen noemen dit hele gebied.
Wat ik nu beschreef, fly over country en dat begrijpt hij
Misschien ook wel een beetje dat heel veel Mensen in fly over
country zich genegeerd voelen zich niet erkend voelen in feite
niet participeren. In dat in dat modieuze Laten we
zeggen, Hollywood gestuurde elitaire Amerika wat wij
ontzettend leuk vinden, maar waar zij vaak helemaal niet zo
verschrikkelijk veel meer hebben, denkt u ook steeds aan
de afstanden in de Verenigde Staten, de afstanden tussen
bijvoorbeeld Washington en. Nou ja nummers in willekeurige
plaatsen ergens in In de hype plane steeds of zo.
Ik herinner mij nog naar nine Eleven belde ik mijn nicht op en
ik dacht dat ze wel in tranen aan de telefoon zou komen.
Zij woont ook ver gezinnen smeden Westen en toen zei ik,
oh, wat verschrikkelijk voor jullie nou, toen zei ze tegen
mij op koele toon, ja, Het is wel erg ver weg, hè?
Dat is iets heel eigenaardigs. Nine Eleven was voor veel
Nederlanders dichterbij dan het voor mij nicht was, die ergens
In de binnenland van Ohio woont. Want dan is het ten Washington
ook al heel gauw 2000 km of iets in die geest goed, we zitten dus
nu met een twee partijen systeem.
Ik ben even van het spoor afgeweken.
We zitten nu met een twee partijen systeem waarbij de ene
partij het moderne kapitalistische, innovatieve
Technology. Het hoogwaardige Amerika
vertegenwoordigt en de andere partijen in feite dat dat enorme
land wat er ook tussen zit en wat er altijd geweest is.
En Daarom vraag ik u ook naar dat kaartje te kijken of die
foto te kijken van Amerika bij nacht.
Het is er nog steeds. U kunt nog steeds zo een
plaatsje in wyoming binnenrijden of ergens een Montana naast zo'n
graansilo. En dan denkt u, waar ben ik in
godsnaam terecht gekomen, hè? Wij hebben toch de bekende
uitdrukking In de Middle of Nowhere.
Een heel groot deel van Amerika bestaat uit de Middle of
Nowhere. En het gekke is Natuurlijk dat
veel Mensen die In de Middle of Nowhere wonen, zich daar ook
zeer bewust van zijn en. Ja, het zijn ook wel een beetje
Natuurlijk de deplorables zoals u weet, hè met met ze hebben een
geweer en dan vinden ze belangrijk en heel veel lezen.
De bijbel, enzovoort, enzovoort. Maar het is in die zin een een
verscheurd land en Je kunt Trump Alleen begrijpen Als je dat mede
begrijpt Als het ware, zeker Als je daarbij optelt.
De ingrijpende industrialisatie van het middenwesten In de jaren
70 en 80, want dat heeft in Amerika.
Ontzettend hard toegeslagen, maar ondertussen ben ik
eigenlijk met mijzelf op hol geraakt, want Ik had u al
gezegd, de burgeroorlog is de eerste grote cesuur in dat in
dat Laten we zeggen dat partij systeem, waarbij dus het moderne
systeem tot stand komt en de Democraten die vertegenwoordigt,
het platteland, het racistische zuiden, de kleine boeren.
Nou ja, zeg maar, het dorpse Amerika en de Republikeinen zijn
de andere kant van Van het toneelstuk.
En dat verandert totaal en dan komen we aan de Tweede grote
censuur in de Amerikaanse geschiedenis.
Met de komst van de New Deal. En ja de metro, nu zullen weten
wat de New Deal is. Dat is een wetgevend programma
wat Franklin Roosevelt heeft opgezet om een eind te maken aan
de gruwelijke effecten van de economische crisis die in zich
in Amerika had voorgedaan. Ja, Ik hoop niet met de work bij
u, ook ook donkerder of niet? Hoe ben ik nog steeds een
lichtend voorbeeld? Ja, Ik kan u niet horen.
U maakt wel rare bewegingen, Maar ik kan u niet horen.
Maar goed, Dat is ook niet zo erg hoor.
Beweegt u, maar als u maar niet in slaap valt, dan is het goed.
Ah ja, zie ja, die meneer vooraan die heeft heeft Gewuifd
dag ik wuif even terug. U bent voor de eeuwigheid
vastgelegd als wuiver, dat moet toch heerlijk zijn.
Alles wordt bewaard. Vergeet dat niet, ja.
Want de jaren 20 hadden nog een enorme expansieve meegemaakt van
het zeg, Maar het moderne Amerika denkt u aan de
emancipatie van vrouwen, denkt u aan de film, de Radio, de auto,
de eerste grote auto files die deze geen Californië al In de
jaren 20 voor en dan slaat die economische crisis, die slaat
meedogenloos toe. Tot die tijd.
Het is een bekend voorbeeld, Maar ik haat u toch maar even.
Tot die tijd was de federale overheid eigenlijk In de meeste
Amerikaanse steden en dorpen kleine steden Alleen aanwezig In
de vorm van het postkantoor. Daarna verandert alles.
In feite zorgt de nieuw deal ervoor dat Amerika toegerust
wordt met een moderne overheid. Laten we zeggen, een overheid
die zich bewust is van de taken die een moderne overheid zou
hebben als u het zo wilt interpreteren kun je zeggen dat
Hamilton uiteindelijk een spectaculaire totale overwinning
behaalde, niet waarop Jefferson Nian ISM om de eenvoudige reden
dat. Nee, ik kon de Amerikaanse
economie. Nou, Ik wil niet zeggen tot
stilstand kwam, Maar de werkloosheidscijfers die liepen
toch wel op tot zo'n 25% iets in die geest en Roosevelt heeft.
Ja we roosveld was enigszins zonderlinge figuur.
Was eerst gouverneur van New York geweest, u weten had ook
kinderverlamming gehad. Hij reed in een heel fijn leuk
kinder wagentje. Ja, daar zit nu een beetje op de
verkeerde plek, maar als u mag die ooit in New York zijn, ga
dan in upstate kijken naar zijn, naar zijn huis, daar in in Hyde
Park. Dat is een bijzonder aardig om
te zien. Het is een beetje sympathiek
slordig huis, waardoor je denkt, zou er ook wel willen wonen zo
op zo een zo een zo een soort van huisje zit eigenlijk het
deed Maar dat je een beetje denken ander ja, andere tipt
heeft er geen bal mee te maken, maar toch leuk.
Niet waar dat u na deze reis weer een andere reis kunt maken?
In principe het deed mij een beetje denken aan het Huis van
Winston Churchill. Als u daar nooit bent geweest,
dan kan ik u warm aanbevelen om het Huis van Winston Churchill
te gaan bezoeken. Het is het eerste Huis van een
heel beroemd iemand, waarbij ik zelf dacht van nou, nou, ik zou
hier best willen wonen. Bovendien kunt u daar
kennismaken met zijn vreemde hobby's, enzovoort.
Ik ga jammer genoeg, kan ik over het shirt zo verder niet
uitweiden, Maar ik kan u toch warm aanbevelen Omdat Huis te
bezoeken, dus ga je dicht In de buurt van Londen, dus zoveel
moeite is het in feite niet. Maar hetzelfde geldt voor het
Roosevelt Huis in Hyde Park. Dat is zeer de moeite waard, ook
om Laten we zeggen om de mentaliteit van de Van de
bewoner daar enigszins te kunnen testen.
Hij kwam Natuurlijk uit een deftige kring als u het.
Denkt dat jeroense veld moet zeggen, dat moet je niet doen
Als je het goed wil uitspreken, moet je zeggen.
Rozenveld de familie kwam oorspronkelijk uit een of andere
dorp in Zeeland heb ik altijd begrepen.
Toen Roosevelt president werd, werd hij eigenlijk beschouwd als
een als een lichtgewicht als iemand die er waarschijnlijk
niet zo verschrikkelijk veel van terecht zou brengen.
Maar hij bleek uiteindelijk niet waar, bleek hij een
fantastische. Flexibele machtspolitiek
ongelooflijk handige en begaafde president te zijn in zekere zin.
De uitvinder van de president die tot de burgers kwam door
middel van de moderne media. U kunt zijn radio praatjes
fireside chats geheten. Die kunt u nog steeds
beluisteren en ik zweer u. Het klinkt heel normaal als u
naar Colijn luistert In de jaren 30 in Nederland, dan denkt hij
die man, die is niet goed snik geworden, maar Als je naar
Roosevelt luistert dan. Hoor je direct dat die precies
de goede toon weet te treffen. Hij zit bij die Mensen thuis en
en leg nog eens uit hoe het zit met die nieuw deal en wat hij
van plan is te gaan doen en enzovoort en eigenlijk
moderniseert die nieuw deal. Die moderniseert de hele
Verenigde Staten tot een niveau. Ik wil niet zeggen van het Van
de perfectie van westeuropese kleine staatjes, maar toch,
Amerika krijgt een soort van sociale verzekeringssysteem,
conservatief gefinancierd, maar toch, je hebt in Amerika social
security. Zoals u weet zo zoals security.
Dat betekent dat je ook na je 65e verzekerd bent, niet waar?
Via de overheid, daar zijn heel veel Amerikanen dolgelukkig mee
op dat normale verzekering in Amerika vaak onbetaalbaar is Als
het niet kan via de werkgever of de overheid en wat dat betreft.
Ze is Amerika een extreem inefficiënt land Amerika
besteedt 20% van zijn bruto nationaal product aan medische
zorg, terwijl die medische zorg in feite helemaal niet goed is
behalve. Behalve behalve Natuurlijk als u
miljonair bent, dan is die voortreffelijk niets mis mee de
beste ter wereld. Helemaal geen enkel probleem.
Je zou Amerika heel kort kunnen samenvatten als een land wat
door miljonairs gerund wordt voor andere miljonairs.
Tegenwoordig durf ik ook wel aan een land.
Wat voor miljardairs gerund wordt voor andere miljardairs.
Dus ja, de mate van gelijkheid die Jefferson ooit voor stond,
daar is bijzonder weinig van terecht gekomen.
Nu weer terug naar die new deal. Die heeft er ook voor gezorgd
dat de Amerika een modern vakbonds wezen krijg.
Dat is de laatste tijd weer een beetje begonnen aan een soort
van revival, maar echt eigenlijk.
Vooral In de regen jaren is is de vakbeweging vrijwel bewust
politiek kapot gemaakt. Heel stom overigens niet waar.
Elke elke samenleving heeft een soort evenwicht nodig, niet
waarvan van verschillende partijen die tegen elkaar een
beetje op kunnen bieden. En zo voor het juiste evenwicht
kunnen zorgen en dan is het Natuurlijk tenslotte de
interessante vraag heeft in jouw deal nou eigenlijk de
economische crisis opgelost? Nee, ik moet eerst iets anders
zeggen, want Roosevelt, dat had ik eigenlijk vergeten te zeggen,
Omdat het zo vanzelfsprekend is. Roosevelt was een democraat en
Ik heb net de Democratische partij geschilderd die over een
kleine eeuw eigenlijk altijd de vertegenwoordiger was van de
kleine man, niet waar de zelfstandige boer.
Ook racistische partij was in allerlei opzichten Omdat ze
voorstanders waren van het segregatie systeem In de
zuidelijke Staten van de Verenigde Staten en Het is die
partij Roosevelt is van die partij, dus van het ene op het
andere moment niet. Waar zijn de Democraten die in
feite een een nogal ingeslapen plattelands partij waren, zijn
de Democraten een enorm dynamische, vernieuwende
hervormde partij gaan worden en de Republikeinen zijn In de.
Minderheid kraakt Theo dominante partij is plotseling namelijk.
De Republikeinen is plotseling In de minderheid geraakt.
Ik meen mij te herinneren, Maar ik cijfers kunt u straks even op
het telefoontje nazoeken dat bij de tussentijdse verkiezingen
ergens In de jaren 30 en Nogmaar 16 Republikeinse senatoren
overwaaien. De hele rest van de democratisch
geworden. Dus Roosevelt had ook vaak
enorme meerderheden om in principe te doen wat hij dacht
dat noodzakelijk was. Dus de Democratische partij is
plotseling een totale ander gezelschap geworden.
Wel een beetje een vreemd gezelschap, zoals we later
zullen zien, Omdat die zaak moet een beetje op die tijdlijst let
Als ik het goed zie Omdat de Democratische partij nu
eigenlijk een moderne hervormde partij was geworden van
stadsbewoners en tegelijkertijd nog mee sleepte die erfenis van
de segregatie In de zuidelijke Staten, niet waar die ook nog
steeds democratisch stemde. Dus de Democratische partij was
eigenlijk verdeeld, die die die bestond uit uit twee helften zou
je kunnen zeggen dat erger de rozenveld wel, maar hij kon daar
in principe weinig aan doen. Welnu uiteindelijk toch de vraag
die ik moest beantwoorden heeft zijn nieuwe deal de crisis
opgelost? Nee, absoluut niet.
In feite was de crisis niet voorbij datgene wat de crisis
heeft opgelost was, waren de oorlogsinspanningen van de
Tweede Wereldoorlog. Je wat Amerika
productietechnisch geproduceerd heeft gepresteerd, heeft In de
Tweede Wereldoorlog was. Ik kan het niet anders
beschrijven dan als een soort wonder.
Niemand had gedacht dat zoiets mogelijk was.
Niemand had gedacht dat je aan de lopende band zware bommen
werpers zou kunnen bouwen alsof het thetford van weleer waren,
niet waar. Er was een een fabriek in in
willen ogen die elk elk uur dag en nacht 1 grote zware
bommenwerper afleverde. Moeten ze voorstellen hoe
moeilijk Het is om een zo complex mechaniek als een zware
bommenwerper aan de lopende band te bouwen.
Werd bovendien vaak grotendeels door vrouwen gedaan, Omdat ook
de Tweede Wereldoorlog op het punt van de vrouwenemancipatie
helen nuttige effecten heeft gehad.
Heel veel Mensen waren bang voor het in elkaar zakken van die
economie van die oorlogseconomie na de Tweede Wereldoorlog, Maar
dat is uiteindelijk helemaal niet gebeurd.
Net als elders In de westerse wereld heeft ook Amerika.
Na de Tweede Wereldoorlog eigenlijk een kwart eeuw van
ongekende welvaartsgroei doorgemaakt.
En, dat heeft allerlei oorzaken gehad.
Een van de oorzaken is Natuurlijk het begin van de
Koude Oorlog. Het opschroeven van
defensiebegrotingen. Nou ja, dat dat de wereld er in
allerlei opzichten anders en dan stemmen op gang heb gedraaid dat
systeem Het was niet zoveel anders als bij ons in Nederland
de gouden jaren. Dus ik even door die zaal kijk
ze en dat er ook daar nog wel nou ik moet zeggen, u bent wat
uw oogst wat jonger dan ik verwacht had eerlijk gezegd,
maar sommigen van u moeten ze toch nog de gouden jaren goed
kunnen herinneren. 45 75 het ging altijd goed, het ging
altijd beter en tegenwoordig verlangen we nog wel eens naar
die eerlijke jaren. Dat Drees over ons seerde en als
u wil weten wat eigenlijk mee merica Great again betekent, dan
betekent het in feite terug naar de gouden jaren 50.
Dan zou alles weer In de best mogelijke Oracle.
Nu moet het verhaal voltooid worden, Omdat ze in dat in dat
partij landschap. Eigenlijk toch weer een nieuwe
breuk heeft voorgedaan en dat heeft te maken met de Civil
Rights wetgeving van 64 en 65 en die civilized wetgeving heeft
ervoor gezorgd dat de Democratische partij zijn
zuidelijke vleugel is kwijtgeraakt, dus dat wil zeggen
dat de Republikeinen die hebben in die jaren de jaren 60 niet
nooit expliciet, maar altijd impliciet is het al zover.
Present wel zo lang. Ik ben in 3 zinnen klaar, Ik ben
in 3 zinnen. Klaar Ik heb volgens mij een
eigen wekkertje heb ik nog 4 minuten.
Ja, Ik was hier al bang voor dames en heren Ik wil net op
gang te komen en dan krijgen we dit maar goed, ja, de
democratische partij is zijn zuidelijke vleugel kwijtgeraakt
en de Republikeinse partij heeft eigenlijk de zuidelijke vleugel
van de Democratische partij opgeraapt.
Nooit door expliciet te zeggen dat ze tegen civilized waren.
Ze zeiden, waren dat ze voor steeds schaars waren en alle
andere mooie idealen, Maar de feitelijke boodschap van de
Republikeinse partij. En daarmee begint ook de
aftakeling de moreel ethische aftakeling van de Republikeinse
partij was Wij zijn niet zo geïnteresseerd in die Civil
rides, wij gaan daar niet moeilijk over doen.
We gaan jullie niet dwingen. Dat is Natuurlijk uiteindelijk
door de federale overheid wel gedaan, Maar dat heeft wel
geleid tot een soort van ideologie isering van de
partijen. Want de twee Republiek, de twee
Amerikaanse politieke partijen, waren eigenlijk een beetje
slordige coalities. En vooral de Republikeinse
Partij is veel meer een ideologisch gedreven gezelschap
geworden, onder andere doordat ze die zeg maar rustig
racistische vleugel uit het Zuiden hebben overgenomen.
Maar daar zal ik, Als het goed is nog 1 keer 1 verhelderend
betoog overhouden. Want Paul, die loert nu vanuit
de hoek van mijn beeld niet waar.
Hij heeft waarschijnlijk een bijl meegenomen, zodat hij er
een finaal einde aan kan maken. Ik dank u wel voor uw aandacht.
Ik zie Mensen al opstaan om naar de wc te gaan.
Tot de volgende keer zou ik zeggen.
Ja dank u wel leuk geweigerd. Jo de dag.
Wij kunnen stoppen, hè? Straks In de verkiezingsnacht
maken we verschillende podcasts. We volgen de uitslag als die
überhaupt wel bekend is. Druk op volg in je podcast app,
want dan ontvang je die afleveringen vanzelf en mis je
niks. En wil je meer weten over de
verkiezingen? Luister dan de colleges In de
shownotes. Nee.
Ik ben in 3 zinnen klaar, Ik ben in 3 zinnen.
Klaar. En dan nog even dit, we
bekritiseren in deze podcast vaak de overheid en alles wat er
mis is. Maar wat nou als die overheid
iets meer zou overnemen van succesvolle bedrijven?
De overheid heeft last van een soort gegevens syndroom dat er
veel te veel rapporten en documenten voor vergaderingen
worden aangeleverd. De nieuwe aflevering van de I
bestuur podcast praat ik Tom Jesse met de succesvolle
ondernemer ben woldring, onder andere bekend van de website
Gaslicht COM. Hij deelt zijn advies voor de
overheid. Dus het begint al eigenlijk in
die hele informatiestroom, maar Misschien ook met een strak en
ificatie on. Wist deze aflevering niet.
Klik nu op de link In de shownotes om meteen te
luisteren. Wil je de volgende aflevering
van Maarten van Rossem de podcast alvast vooruit
luisteren? Klik dan op de link In de
shownotes.