1 00:00:00,320 --> 00:00:03,320 Waar deze minachting voor de Wikipedia, weet je Waarom? 2 00:00:03,330 --> 00:00:08,180 Dat is volgens mij Omdat Wikipedia is democratisering van 3 00:00:08,189 --> 00:00:12,280 kennis, dus specialisten die vinden niks erger, hè? 4 00:00:12,290 --> 00:00:15,850 Ze beweren altijd wel dat dat we allemaal hoog opgeleid moeten 5 00:00:15,860 --> 00:00:19,080 worden, maar eigenlijk vinden ze het veel fijner dat zij dat ze 6 00:00:19,090 --> 00:00:21,200 esoterische kennis kennis is macht. 7 00:00:21,210 --> 00:00:24,270 Dat is een beetje kennis en andere Mensen hebben die niet. 8 00:00:24,280 --> 00:00:26,360 En dan moet je ook met je vingers van afblijven. 9 00:00:26,370 --> 00:00:33,310 Het vossem kunt u mij horen. Kan best wel uitdagend zijn om 10 00:00:33,320 --> 00:00:35,910 een cadeautje te bedenken voor Sinterklaas of de kerst. 11 00:00:36,040 --> 00:00:38,650 Misschien kunnen we je op weg helpen, want 13 december dan is 12 00:00:38,660 --> 00:00:41,280 er weer een live podcast. Deze keer over de rol van 13 00:00:41,290 --> 00:00:44,270 Amerika na de Koude Oorlog. We gaan het ook zeker hebben 14 00:00:44,280 --> 00:00:46,930 over de rol van Amerika In het conflict in Taiwan. 15 00:00:47,310 --> 00:00:49,850 Wil je er zelf bij zijn of wil je iemand uitnodigen, of wil je 16 00:00:49,860 --> 00:00:53,050 iemand dat cadeau doen? Het linkje naar kaartjes vind je 17 00:00:53,060 --> 00:00:56,030 In de beschrijving had je nog iets met de uitvinders gedaan? 18 00:00:56,420 --> 00:00:59,030 Ja, Ik heb nog iets aan de uitvinders gedaan, dat wil 19 00:00:59,040 --> 00:01:02,130 zeggen, ik vond dat ik Misschien nog eens iets moest zeggen over 20 00:01:02,140 --> 00:01:06,240 de stoommachine. Een van mijn favoriete thema 's 21 00:01:06,260 --> 00:01:09,270 ik moet zeggen dat. De mede redactieleden van het 22 00:01:09,280 --> 00:01:12,120 tijdschrift maart ook altijd zeggen nee, niet weer over de 23 00:01:12,130 --> 00:01:15,240 stoommachines. Maar ja, Ik vind nog steeds dat 24 00:01:15,250 --> 00:01:19,580 de stoommachine te weinig aandacht krijgt, zou zelfs wel 25 00:01:19,590 --> 00:01:22,100 willen pleiten voor een stoommachinemuseum. 26 00:01:22,930 --> 00:01:25,630 Je hebt toen een opening gedaan van een stoommachine kraan of 27 00:01:25,640 --> 00:01:29,110 wat was dat een stoomkraan? Ja, die was nota bene na de 28 00:01:29,120 --> 00:01:30,870 Tweede Wereldoorlog gebouwd door. 29 00:01:31,980 --> 00:01:37,720 Nou even zo'n zo'n producent van een hengelo ergens daarna. 30 00:01:37,860 --> 00:01:39,230 Maar die opening was in Zeeland, hè? 31 00:01:39,480 --> 00:01:42,460 Ja, die opening was een Zeeland. Hartstikke mooi ding met zo een 32 00:01:42,470 --> 00:01:46,820 fluit en zo ja, helemaal gerepareerd stoommachine werken, 33 00:01:46,830 --> 00:01:49,590 want Je kunt de stoommachine in principe overal voor gebruiken 34 00:01:50,120 --> 00:01:52,750 hè. Je kan een auto ook aan zijn wel 35 00:01:52,760 --> 00:01:57,220 stoom auto's geweest, Maar dat was toch niet zo'n groot succes? 36 00:01:57,230 --> 00:01:59,730 Kennelijk in alle opzichten. Ik geloof dat de stoommachine 37 00:01:59,740 --> 00:02:03,210 eigenlijk optimaal functioneert als die permanent ongeveer op 38 00:02:03,220 --> 00:02:06,570 hetzelfde tempo loopt. En Dat is Natuurlijk bij een bij 39 00:02:06,580 --> 00:02:09,650 een auto is dat lastig te realiseren, maar bij een trein 40 00:02:09,660 --> 00:02:13,010 kan het wel bij heel makkelijk. Ja stoomtrein denk aan een 41 00:02:13,020 --> 00:02:17,150 stoomlocomotief Natuurlijk. Ja tot tot tot. 42 00:02:17,320 --> 00:02:21,870 Nou ja, tot even in mijn jeugd is Natuurlijk het spaarwezen is 43 00:02:22,200 --> 00:02:25,750 was afhankelijk van stoomlocomotieven en eigenlijk 44 00:02:25,760 --> 00:02:29,470 zijn stoomlocomotieven hele grote stoommachines met wielen 45 00:02:29,480 --> 00:02:34,110 aan de onderkant en een stoker in een huisje en en die trekt 46 00:02:34,120 --> 00:02:37,340 een trein dat Dat is in feite wat een stoomlocomotief is. 47 00:02:37,720 --> 00:02:40,790 Daarom zijn ze een prachtige apparaten en Natuurlijk hè, wat 48 00:02:40,800 --> 00:02:44,250 is ze daarin je ziet? Die op stoom is en die daar zo 49 00:02:44,580 --> 00:02:47,780 statisch vissen en zo dat je denkt, ah, Dat is toch. 50 00:02:48,380 --> 00:02:51,470 Nou ja, dat doet een beetje denken aan telefoons waar je nog 51 00:02:51,480 --> 00:02:54,780 aan kan zien wat de telefoon ooit was met zijn draaischijf. 52 00:02:55,140 --> 00:02:57,530 Want Dat is een mechanisch systeem in feite. 53 00:02:58,060 --> 00:03:00,420 Nou ja, zo een stoomlok om 10 foto terwijl jou wat in ze 54 00:03:00,430 --> 00:03:03,560 hadden een elektrische locomotief te zien in feite geen 55 00:03:03,570 --> 00:03:05,470 kloten. Natuurlijk denk ik een beetje 56 00:03:05,480 --> 00:03:08,770 jammer, maar zo is het maar goed nu de stoommachine, want Het 57 00:03:08,780 --> 00:03:10,490 gaat eigenlijk meer om het hoofd geschiedenis van de 58 00:03:10,500 --> 00:03:13,670 stoommachine, want. Her en, der zijn nog wel 59 00:03:13,680 --> 00:03:16,890 stoommachines in Nederland. Ik zou zeggen, ga kijken, laat 60 00:03:16,900 --> 00:03:19,510 ze ook aan je kinderen zien die Natuurlijk normaal gesproken 61 00:03:19,520 --> 00:03:21,670 nooit meer iets met stoommachines van doen hebben. 62 00:03:22,070 --> 00:03:25,290 Volgens mij is de stoommachine als speelgoed ook wel een beetje 63 00:03:25,300 --> 00:03:29,690 uit de running geraakt. Hoe kon je nog kon je overal van 64 00:03:29,700 --> 00:03:33,070 die leuke stoom machientjes krijgen die dan met zo'n met 65 00:03:33,080 --> 00:03:36,070 zo'n brand blokje weten dat ook alweer dat spul van het Witte 66 00:03:36,080 --> 00:03:40,190 spul hoor je dan het water verhit en dan geeft stoom en 67 00:03:40,200 --> 00:03:42,950 tenslotte loopt ze dingen als een tierelier. 68 00:03:43,570 --> 00:03:47,260 Wettelijk Graaf College deels ook over die over die 69 00:03:47,270 --> 00:03:51,340 stoommachines en toen had iemand die had er. 70 00:03:51,350 --> 00:03:55,300 De volgende keer had hij zo een stoommachine meegebracht, vrij 71 00:03:55,310 --> 00:03:59,170 grote speelse stoommachine. Dat is echt een feest om dat 72 00:03:59,180 --> 00:04:02,210 ding. Aan het werk te zien, maar goed, 73 00:04:02,220 --> 00:04:04,080 wanneer is de stoommachine uitgevonden? 74 00:04:04,090 --> 00:04:07,230 Dat is de 17, 12 of kans uitgevonden. 75 00:04:07,610 --> 00:04:11,690 Allerlei Mensen hadden het al bedacht hoe dat eventueel zou 76 00:04:11,700 --> 00:04:17,790 kunnen of moeten werken, maar tenslotte eens in in 17 12 heeft 77 00:04:17,800 --> 00:04:21,140 hem in jou commande eerste stoommachine in werking gesteld. 78 00:04:21,640 --> 00:04:25,990 Maar de vraag is Natuurlijk hoe, wat waren de condities waarin 79 00:04:26,000 --> 00:04:29,920 men tot de constructie van een dergelijke machine kon komen? 80 00:04:30,430 --> 00:04:34,600 Hé volwassen aan behoefte aan om maar iets te zeggen waren de 81 00:04:34,610 --> 00:04:37,950 principes ondertussen duidelijk hoe je zo'n machine zou kunnen 82 00:04:37,990 --> 00:04:40,380 bouwen? Ja, en Dat is Natuurlijk weer 83 00:04:40,390 --> 00:04:43,870 een betrekkelijk langdurig proces geweest, want dat moet je 84 00:04:43,880 --> 00:04:47,080 koppelen, denk ik toch aan wat we de wetenschappelijke 85 00:04:47,090 --> 00:04:51,140 revolutie noemen. Ik wil niet de wetenschappelijke 86 00:04:52,130 --> 00:04:54,530 om. Dekkingen of of werkwijze 87 00:04:54,570 --> 00:04:58,910 bagatelliseren In de klassieke oudheid of In de Middeleeuwen, 88 00:04:58,920 --> 00:05:03,320 maar feit is toch. Dat In de In de 16e en 17e eeuw 89 00:05:03,330 --> 00:05:07,790 zich een een aanzienlijke versnelling voordoet in, Laten 90 00:05:07,800 --> 00:05:10,520 we zeggen In de wetenschappelijke methode en In 91 00:05:10,530 --> 00:05:13,810 de ontdekkingen die door die methode worden gegenereerd. 92 00:05:13,820 --> 00:05:18,100 Want hoe werkt wetenschap? Wetenschap is eigenlijk in alle 93 00:05:18,110 --> 00:05:21,120 opzicht vrij simpel dat je je afvraagt, hoe werkt het 94 00:05:21,130 --> 00:05:24,160 eigenlijk, waar, Waarom, Waarom werkt het of Waarom werkt het 95 00:05:24,170 --> 00:05:27,020 niet? En en dan kon je vroeger zei je 96 00:05:27,030 --> 00:05:29,750 nou ja, nou ja, het staat in een boek en dan ga je naar kijken, 97 00:05:30,270 --> 00:05:33,240 zei Aristoteles. Het kan niet of het kan wel en 98 00:05:33,250 --> 00:05:35,400 wat en dan ligt hier bij neer, want zo of? 99 00:05:35,480 --> 00:05:38,630 De bijbel Natuurlijk staat In de bijbel zus staat In de bijbel 100 00:05:38,640 --> 00:05:40,740 zo, dus dan moet het wel zo zijn. 101 00:05:41,430 --> 00:05:44,250 En eigenlijk de kern van de wetenschappelijke revolutie, is 102 00:05:44,260 --> 00:05:48,630 dat in Mensen zeggen, ja, wacht nou eens even, maar hoezo In de 103 00:05:48,640 --> 00:05:53,330 bijbel, Waarom, hoe, hoe kunnen we dat uitvinden? 104 00:05:53,340 --> 00:05:57,350 Hoe het werkelijk zit door een door een experiment te doen en 105 00:05:57,360 --> 00:06:01,670 Dat is wat je ziet In de 16e en 17e eeuw dat men in experimenten 106 00:06:01,680 --> 00:06:06,250 doet en dat men Natuurlijk ook nieuwe instrumenten ontwerpt, hè 107 00:06:06,260 --> 00:06:09,880 dat dat nou In de Middeleeuwen was de bril anders ontworpen en 108 00:06:09,890 --> 00:06:12,320 dat een bril is niks anders dan een lensje. 109 00:06:12,770 --> 00:06:16,480 Wat wat de afwijkingen of het aftakelen van je oog corrigeert 110 00:06:16,490 --> 00:06:19,770 Natuurlijk en en Als je eenmaal die lenzen bent begonnen, is het 111 00:06:19,780 --> 00:06:22,640 Natuurlijk voor de hand liggend om te zeggen, Misschien kunnen 112 00:06:22,650 --> 00:06:25,820 we ook sterk vergrotende lenzen bouwen om bijvoorbeeld kleine 113 00:06:25,830 --> 00:06:27,590 dingetjes die wij niet goed kunnen zien. 114 00:06:28,000 --> 00:06:30,980 Waar het oplossend vermogen van onze ogen niet voldoende voor 115 00:06:30,990 --> 00:06:33,500 is, niet waar? Die we dan dus wel kunnen zien 116 00:06:33,510 --> 00:06:36,710 en omgekeerd Natuurlijk de verre kijker, hè? 117 00:06:37,010 --> 00:06:41,250 De telescoop men dit die is hartstikke handig op zeeslagen, 118 00:06:41,260 --> 00:06:42,590 hè? Want je ziet ook altijd. 119 00:06:43,190 --> 00:06:47,030 Michiel de Ruyter zie je met zo'n kijker aan het oog of 120 00:06:47,040 --> 00:06:50,370 Maarten harpertszoon Tromp enzo maar vergeet niet dat de 121 00:06:50,380 --> 00:06:54,500 telescoop tuurlijk ook duidelijk maakte dat het hele idee van Van 122 00:06:54,510 --> 00:06:58,150 het zonnestelsel, waarbij alles om de aarde draaide, de grootst 123 00:06:58,160 --> 00:07:01,890 mogelijke flauwekul was en dat het precies omgekeerd was dat 124 00:07:01,900 --> 00:07:06,150 haarde een van de planeten is die in feite om de zon heen 125 00:07:06,160 --> 00:07:09,790 draaide, dat dat Natuurlijk een veel woorden handliggende idee 126 00:07:09,800 --> 00:07:12,350 eigenlijk was. En dat wordt ook door de 127 00:07:12,360 --> 00:07:15,260 telescoop definitief. Dat was al lang vermoed dat dat 128 00:07:15,270 --> 00:07:17,420 zo was. En dan moet die ook. 129 00:07:17,680 --> 00:07:21,150 Nou ja, ja, kijk bagatelliseren Natuurlijk de moeite om 130 00:07:21,690 --> 00:07:25,690 toentertijd iets te bedenken wat Niemand vond dat ze altijd 131 00:07:25,700 --> 00:07:29,370 lastig hè Mensen zeiden, wacht nou eens even, het zit zus of 132 00:07:29,380 --> 00:07:32,490 zo. Dus neem nou bijvoorbeeld het 133 00:07:32,500 --> 00:07:34,620 klassieke verhaal over het vacuüm. 134 00:07:35,100 --> 00:07:38,930 Ik meen dat de Aristoteles had gezegd, vacuum is vacuum. 135 00:07:38,940 --> 00:07:42,210 Ja, dat kan niet, die bestaan niet en natuur, die heeft niks 136 00:07:42,220 --> 00:07:46,070 met vacuüm ja, dus daar kan niet waarop ik meen galilee de 137 00:07:46,080 --> 00:07:48,180 suggestie wekte Misschien ook wel iets. 138 00:07:48,480 --> 00:07:52,390 Iemand anders, die zei Van nou, ja, Als we nou eens een 139 00:07:52,400 --> 00:07:56,570 experiment organiseren om te kijken of we vacuüm kan bestaan, 140 00:07:56,580 --> 00:08:00,610 ja of nee, dat Dat is toch wel lollig en Er is een een 141 00:08:00,620 --> 00:08:05,710 Italiaanse onderzoeker. Ik meen een zekere meneer 142 00:08:05,720 --> 00:08:10,050 Bertie. Die had die had een kolom water, 143 00:08:10,090 --> 00:08:14,660 1 grote kolom water en die had helemaal gevuld van water met 144 00:08:14,670 --> 00:08:18,300 water van top tot de boom. Daarna had hij hem omgekeerd en 145 00:08:18,310 --> 00:08:21,500 had hij de onderkant opengemaakt en in een bad water gezet. 146 00:08:22,220 --> 00:08:26,650 En, wat gebeurt er dan dat een deel van het water in die buis 147 00:08:26,690 --> 00:08:30,680 dat stroomt naar buiten en en komt in die bak met water 148 00:08:30,690 --> 00:08:34,390 terecht? Maar lang niet alles besluipt 149 00:08:34,400 --> 00:08:38,980 namelijk een kolom water staan van 1 m of 9 10 hoog. 150 00:08:39,409 --> 00:08:42,080 En hoe komt dat? Dat is de luchtdruk. 151 00:08:42,429 --> 00:08:45,620 De luchtdruk is zodanig op op Laten we zeggen niet dat je 152 00:08:45,630 --> 00:08:49,300 bovenop een hele hoge berg zit, maar Laten we zeggen, op gewoon 153 00:08:49,310 --> 00:08:52,020 op de grond zit is de luchtdruk zoon dan? 154 00:08:52,130 --> 00:08:56,420 Zo groot dat je een kolom water van 1 m of 9 die blijft staan 155 00:08:56,460 --> 00:09:00,570 door de luchtdruk en dan komt ook daarna iemand op het idee. 156 00:09:00,580 --> 00:09:03,880 Nou ja, dat water Dat is wel verdomd onhandig, want Het is 9 157 00:09:03,890 --> 00:09:05,740 m. Kunnen we dat niet beter met de 158 00:09:05,750 --> 00:09:09,150 Quick doen? Dat is toch een shelly en en Ik 159 00:09:09,160 --> 00:09:12,660 weet niet of jij je de naam Torricelli nog nog een lampje 160 00:09:13,070 --> 00:09:16,710 goed die je had vroeger ook allerlei zeg maar 161 00:09:16,720 --> 00:09:20,090 temperatuurmeters of barometer stimuleert door meneer 162 00:09:20,100 --> 00:09:25,180 Torricelli waren verzonnen. En ook bij die bij dat kwik, 163 00:09:25,190 --> 00:09:28,400 Maar dat is veel veel zwaarder dan water Natuurlijk, maar ook 164 00:09:28,410 --> 00:09:33,050 daar zie je dat er een kolom kwik blijft staan en een sterker 165 00:09:33,060 --> 00:09:35,740 nog. Tenslotte zei ook iemand aan de 166 00:09:35,750 --> 00:09:40,430 hand van de hoogte van die kolom kwik kun je ook nog zien wat wat 167 00:09:40,440 --> 00:09:43,730 de luchtdruk precies is, want de luchtdruk varieert nogal. 168 00:09:44,040 --> 00:09:48,190 We kunnen hoge druk hebben, denk aan zomers lange warme zomers 169 00:09:48,520 --> 00:09:51,900 wordt Iedereen ook een beetje geïrriteerd van de hoge druk en 170 00:09:51,910 --> 00:09:55,120 denk aan na stormachtig weer, Dat is meestal gaat dat gepaard 171 00:09:55,130 --> 00:09:57,910 met heel lage druk. Overigens, dat hadden die 172 00:09:57,920 --> 00:10:00,350 Italianen nog niet bedacht. Ik dacht dat dat vooral die 173 00:10:00,360 --> 00:10:03,770 manier was die die die wanhoop die. 174 00:10:04,640 --> 00:10:08,030 Nee die man die hadden een Maagdenburg halve bollen heeft, 175 00:10:08,040 --> 00:10:13,010 heeft uitgedacht, maar goed, met dat experiment in Italië was 176 00:10:13,020 --> 00:10:18,040 bewezen dat er a luchtdruk was aanzienlijke luchtdruk door 177 00:10:18,050 --> 00:10:22,150 charley zei heel wijs, wij leven op de bodem van een zee van 178 00:10:22,160 --> 00:10:26,460 lucht, want zo is het maar hè dat niet Alleen, want bovenin 179 00:10:26,470 --> 00:10:30,730 die buis waar het water dus iets gezakt was, ontstond na 180 00:10:31,320 --> 00:10:35,560 noodzakelijkerwijze een vacuüm. Dus nu wisten ze twee dingen. 181 00:10:35,640 --> 00:10:39,480 A dat er sprake was van een aanzienlijke en variabele 182 00:10:39,490 --> 00:10:44,740 luchtdruk en B wisten ze dat er een vacuüm kon bestaan. 183 00:10:45,480 --> 00:10:49,080 Dat zijn twee dingen die absoluut essentieel waren voor 184 00:10:49,090 --> 00:10:51,730 de constructie van een stoommachine. 185 00:10:52,200 --> 00:10:56,000 Aristoteles was weer zo'n iemand die nou ja serieus en 186 00:10:56,010 --> 00:10:58,880 systematisch had nagedacht over de wereld en dat had hij 187 00:10:58,890 --> 00:11:01,540 opgeschreven. En ja, veel kennis uit de 188 00:11:01,550 --> 00:11:05,620 klassieke oudheid werd beschouwd Als de kennis die je hebben 189 00:11:05,630 --> 00:11:08,030 moest. Of de bijbel Natuurlijk veel 190 00:11:08,040 --> 00:11:11,840 Mensen gaan op ja, is er niet in Als het In de Bijbel staat dat 191 00:11:11,850 --> 00:11:14,900 dat niet zo is, dan is het ook niet zo als In de Bijbel staat 192 00:11:14,910 --> 00:11:17,390 dat de Wereld 6000 jaar geleden geschapen is. 193 00:11:17,460 --> 00:11:21,180 Dan is hij gewoon 6000 jaar geleden geschapen bij de 194 00:11:21,190 --> 00:11:22,820 ChristenUnie. Ook Ik ben niet tegen homo's, 195 00:11:22,830 --> 00:11:24,820 Maar de Bijbel veroordeelt het, dus het mag niet. 196 00:11:25,440 --> 00:11:27,800 Ja, denk aan aan die schepping van de aarde. 197 00:11:28,510 --> 00:11:32,800 Wij zijn in wyoming naar een heel museum geweest, wat gewijd 198 00:11:32,810 --> 00:11:37,420 was aan de demonstratie dat de wereld daadwerkelijk 6000 jaar 199 00:11:37,430 --> 00:11:40,820 geleden was geschapen en dat de dinosaurus de laatste 200 00:11:40,830 --> 00:11:44,770 dinosauriërs nog geloof In de In de vroege middeleeuwen nog 201 00:11:44,780 --> 00:11:49,650 vermoord waren. Ja ja, je ziet als Mensen iets 202 00:11:49,690 --> 00:11:53,070 willen geloven, kunnen ze echt alles geloven? 203 00:11:53,080 --> 00:11:56,310 Het is hè? Het wilsbesluit om te geloven 204 00:11:56,470 --> 00:11:59,440 dat die stap eenmaal gemaakt hebt dan. 205 00:12:00,320 --> 00:12:04,290 Doe maar. Daar krijg even volop het gas In 206 00:12:04,300 --> 00:12:06,640 de reuzen B en W. Hè? 207 00:12:06,940 --> 00:12:08,990 Ja, het rijdt hier allemaal zo, maar door die straat heen bij 208 00:12:09,000 --> 00:12:10,250 jou, hè? Dat ja, Het is wel. 209 00:12:10,260 --> 00:12:12,340 Het zijn allemaal wel auto's dat je de indruk hebt. 210 00:12:12,350 --> 00:12:14,130 Van die Mensen hebben geld teveel toch? 211 00:12:15,300 --> 00:12:17,450 Nou ja, daar moeten we ons Natuurlijk niet mee bezig 212 00:12:17,460 --> 00:12:20,760 houden, want nu hebben we twee dingen hebben wij ontdekt, 213 00:12:20,800 --> 00:12:24,910 namelijk dat het vaak wel degelijk mogelijk is en B dat er 214 00:12:24,920 --> 00:12:27,300 sprake is van een aanzienlijke luchtdruk. 215 00:12:27,340 --> 00:12:28,960 Belangrijk dus voor de stoommachine ook. 216 00:12:29,100 --> 00:12:32,440 Ja, nu hebben we nog iets belangrijks nodig om te weten, 217 00:12:32,450 --> 00:12:37,450 namelijk dat het het element water en heel wonderlijk element 218 00:12:37,460 --> 00:12:41,260 is in allerlei opzichten, want. Zoals je weet onder nul, althans 219 00:12:41,270 --> 00:12:45,660 op de Celsius schaal en vooral dat het in vaste stof die wij 220 00:12:45,670 --> 00:12:48,940 eis noemen. En Als het meer dan 100 graden 221 00:12:48,950 --> 00:12:54,280 is, ook op de Celsius tabel, dan verandert water in stoom het 222 00:12:54,290 --> 00:12:56,720 woord gasvormig. Dat is Natuurlijk heel 223 00:12:56,730 --> 00:13:00,960 opmerkelijk dat dat die stof in een relatief heel beperkt 224 00:13:01,000 --> 00:13:05,380 temperatuur traject niet waar zowel vaste vorm kan aannemen. 225 00:13:05,590 --> 00:13:09,900 Vloeibare vorm als gasvormige vorm en nu wil het geval. 226 00:13:10,300 --> 00:13:13,790 Dat als water in stoom veranderd is, dan is het volume van die 227 00:13:13,800 --> 00:13:18,780 stoom is 1800 maal ruim 1800 maal zo groot Als de volume van 228 00:13:18,790 --> 00:13:22,600 het water waarmee het de stoom is gevaarlijk iseerd. 229 00:13:23,370 --> 00:13:27,410 Dus nu hebben we nog een interessant feit, hebben wij in 230 00:13:27,420 --> 00:13:31,630 handa kregen namelijk die ongekende expansie van die 231 00:13:31,640 --> 00:13:35,320 stoom, hè? Als je water dus verhit ontstaat 232 00:13:35,330 --> 00:13:38,950 een ongekende expansie. Nu hebben we alle elementen bij 233 00:13:38,960 --> 00:13:43,090 elkaar waarmee je een zogenaamde atmosferische stoommachine kan 234 00:13:43,100 --> 00:13:44,960 maken. Dus wat doe je? 235 00:13:45,190 --> 00:13:49,180 Je hebt ook nog nodig een cilinder met een zuiger erin. 236 00:13:49,700 --> 00:13:53,550 Op dat idee waren ze ook al In de 17e eeuw waren ze al lang op 237 00:13:53,560 --> 00:13:56,350 dat idee gekomen en eigenlijk zie je ook In de. 238 00:13:56,830 --> 00:14:00,990 Hele late 17e eeuw, zeg Maar het laatste decennium zie je lui, 239 00:14:01,000 --> 00:14:05,020 die zegt Van kijk, we zouden een machine kunnen construeren op 240 00:14:05,030 --> 00:14:09,600 basis van de luchtdruk in principe en de unieke 241 00:14:09,610 --> 00:14:14,330 eigenschappen van water en stoom, inclusief dan dus een 242 00:14:14,340 --> 00:14:18,430 cilinder in een zorg een zuiger in een cilinder je ziet dat dat 243 00:14:18,440 --> 00:14:21,250 idee eigenlijk ook al betrekkelijk oud is. 244 00:14:21,630 --> 00:14:26,100 De vraag was Natuurlijk, hoe krijgen we die die die die die 245 00:14:26,110 --> 00:14:28,180 zuiger en die cilinder in beweging? 246 00:14:28,700 --> 00:14:30,530 Bijvoorbeeld de Huygens had gezet. 247 00:14:30,540 --> 00:14:33,000 Waarom gebruiken we eigenlijk geen geen? 248 00:14:33,010 --> 00:14:35,970 Hoe heet het? Geen kruid voor explosieven? 249 00:14:37,470 --> 00:14:40,280 Dat komt doen hem maar niet gerealiseerd worden, maar 250 00:14:40,650 --> 00:14:43,680 feitelijk zitten wij in een autootje met een explosie motor. 251 00:14:44,170 --> 00:14:47,020 Ja, Als je het zo zegt, explosie motor, denk je dat ik gek 252 00:14:47,030 --> 00:14:50,670 geworden ben, maar wat zich afspeelt Natuurlijk in in die 253 00:14:50,680 --> 00:14:54,640 cilinders van dit van deze auto is Natuurlijk dat er een benzine 254 00:14:54,650 --> 00:14:57,920 luchtmengsel in wordt geperst. Wordt een beetje samengeperst en 255 00:14:58,320 --> 00:15:00,160 dan slotte wordt er een vonkje gegeven. 256 00:15:00,170 --> 00:15:02,930 Wat gebeurt er dan? Dan kan je een explosief 257 00:15:02,940 --> 00:15:06,800 verschijnsel en dat die explosie druk dus die Linder naar 258 00:15:06,810 --> 00:15:09,230 beneden. En dan heb je 4 cilinders, dus 259 00:15:09,240 --> 00:15:12,050 Er zijn 4 cilinders die in volgorde naar beneden worden 260 00:15:12,060 --> 00:15:14,530 gedrukt. Die drijven een krukas aan en 261 00:15:14,540 --> 00:15:17,350 zodoende kun jij daar straks naar huis rijden hè? 262 00:15:17,880 --> 00:15:19,770 Dus Het is zijn. Het is eigenlijk een explosie 263 00:15:19,780 --> 00:15:23,110 motor zo zo kun je het toch zeggen en bovendien was er 264 00:15:23,120 --> 00:15:26,310 eigenlijk, dat moet er toch altijd bijgezet worden Als je 265 00:15:26,320 --> 00:15:29,310 kijkt dat heb ik eigenlijk nog vergeten te vermelden, maar en 266 00:15:29,480 --> 00:15:33,470 In de 16e en In de 17e eeuw zie je ook dat wetenschappelijk 267 00:15:33,480 --> 00:15:37,470 onderzoek georganiseerd wordt en het belangrijkste organisatie 268 00:15:37,480 --> 00:15:41,340 was dat Royal Society in. Want Als je iets ontdekt had, 269 00:15:41,350 --> 00:15:43,440 dan schrijf je een brief aan de Royals Testsite. 270 00:15:43,450 --> 00:15:47,860 Ik heb zus en zo ontdekt de een tekeningetje erbij, wat 271 00:15:47,870 --> 00:15:50,230 Misschien ook essentieel is geweest voor de 272 00:15:50,270 --> 00:15:54,900 wetenschappelijke revolutie is de explosieve ontwikkeling van 273 00:15:55,340 --> 00:15:59,440 zeg het drukken van boeken, want de boekproductie ook liefst 274 00:15:59,450 --> 00:16:02,380 boeken met illustraties. Want wat deze mooier dan dat je 275 00:16:02,390 --> 00:16:06,860 je ook dat je je geïllustreerd kunt zien hoe iets werkt als 276 00:16:06,870 --> 00:16:09,130 Mensen straks zeggen, ja, die van Rossem hadden al een 277 00:16:09,140 --> 00:16:11,710 stoommachine, Maar ik begrijp nog steeds totaal niet hoe het 278 00:16:11,720 --> 00:16:15,090 in elkaar zit. Kijk In de Wikipedia de 279 00:16:15,100 --> 00:16:18,650 vermaledijde laatst las ik ook weer zo een stukje van. 280 00:16:18,660 --> 00:16:22,370 Ja, had je dan zo'n prutser en die keek even naar Wikipedia 281 00:16:22,380 --> 00:16:25,450 enzo, want wat? Hoezo zijn er mensen in 282 00:16:25,460 --> 00:16:28,310 Nederland die meer weten dan wat er In de Wikipedia staat? 283 00:16:28,320 --> 00:16:32,260 Ja, Misschien op hun specifieke terrein, dat zou Dat is mogelijk 284 00:16:32,700 --> 00:16:35,720 waar deze minachting voor de Wikipedia weet je Waarom? 285 00:16:35,730 --> 00:16:40,590 Dat is volgens mij Omdat de Wikipedia is democratisering van 286 00:16:40,600 --> 00:16:44,040 kennis, dus specialisten die vinden niks erger. 287 00:16:44,660 --> 00:16:48,260 Ze beweren altijd wel dat dat allemaal hoog opgeleid moeten 288 00:16:48,270 --> 00:16:51,490 worden, maar eigenlijk vinden ze het veel fijner dat zij dat ze 289 00:16:51,500 --> 00:16:53,610 esoterische kennis kennis is macht. 290 00:16:53,620 --> 00:16:56,680 Dat is een beetje kennis en andere Mensen hebben die niet. 291 00:16:56,690 --> 00:16:58,970 En dan moet je ook met je vingers vanaf blijven en dat 292 00:16:58,980 --> 00:17:01,710 vinden zij lekker. Je mag niet zomaar Als je niet 293 00:17:01,840 --> 00:17:05,160 niet historisch gediplomeerd bent, mag je niet zomaar een 294 00:17:05,170 --> 00:17:06,550 boek over geschiedenis schrijven. 295 00:17:06,560 --> 00:17:09,550 Eerst moet je geen riepen, We hebben sowieso. in Nederland is 296 00:17:09,560 --> 00:17:14,349 nu een diploma ziekte al uit de kunst, hè, Je moet echt. 297 00:17:14,540 --> 00:17:18,460 Overal in gediplomeerd zijn, hè? Ik heb ook wel eens gehoord dat 298 00:17:18,470 --> 00:17:22,660 Als je 1, 1, 1, 1 eendenkooi exploiteert, moet je een 299 00:17:22,670 --> 00:17:25,180 eendenkooi exploitatie diploma halen. 300 00:17:25,190 --> 00:17:28,060 Wist je dat? En een van de onderdelen daarvan 301 00:17:28,069 --> 00:17:30,680 is hoe je de eens zo snel mogelijk van het leven kan 302 00:17:30,690 --> 00:17:34,730 beroven zich eigenlijk. Je moet zo'n knakken dan nou ja, 303 00:17:35,480 --> 00:17:39,760 dat je ook denkt van nou zou er enig ander land zijn met een ene 304 00:17:39,770 --> 00:17:44,060 kooi exploitatie diploma dat dat zou ik wel eens willen weten en 305 00:17:44,070 --> 00:17:46,200 binnenkort weer een stap subsidieaanvraag voor 306 00:17:46,210 --> 00:17:49,570 opleidingen. Ja, nou ja, alles overal moet je 307 00:17:49,580 --> 00:17:51,940 een diploma hebben, daar ben ik van overtuigd. 308 00:17:52,480 --> 00:17:54,520 Zou je ook coach diploma's hebben? 309 00:17:54,610 --> 00:17:57,650 Ongetwijfeld ons? Ja denk ik echt, zou dat 310 00:17:57,660 --> 00:18:01,090 geëxamineerd Zonder diploma heb je niks en het wordt ook gevierd 311 00:18:01,100 --> 00:18:04,940 Als je het hebt, hè diploma, kijk eens God, Ik weet alles van 312 00:18:05,370 --> 00:18:08,680 ja diploma technisch kan ik niet hoger stijgen, dus ik dacht van 313 00:18:08,690 --> 00:18:12,040 dat gedonder ben ik. In ieder geval zijn het zo 314 00:18:12,050 --> 00:18:15,330 belangrijk is dat ontzettend veel Mensen hebben gedroomd van 315 00:18:15,340 --> 00:18:18,610 het feit dat ze diploma wat ze best hebben, dat ze dat niet 316 00:18:18,620 --> 00:18:20,680 hebben, hè? Dat ze hun eindexamen 317 00:18:20,690 --> 00:18:23,890 bijvoorbeeld niet hebben gedaan of dat ze hun doctoraalexamen 318 00:18:23,900 --> 00:18:25,880 niet hebben gedaan. Nou ja, dat dat. 319 00:18:26,690 --> 00:18:29,320 Ik heb ook vaak gedaan Omdat ik mijn eindexamen eigenlijk niet 320 00:18:29,330 --> 00:18:33,320 had gedaan, dus dat ik in feite een oprichter was, heb ik wel 321 00:18:33,330 --> 00:18:36,960 studeerde, Maar ik voldeed volstrekt niet aan de aan de 322 00:18:36,970 --> 00:18:40,380 officiële voorschriften. Ja wonderlijk toch? 323 00:18:41,460 --> 00:18:44,520 Er wordt op moment dat ik gepromoveerd ben, heb ik nooit 324 00:18:44,530 --> 00:18:47,370 meer gedroomd van enig opleidingsteam. 325 00:18:47,480 --> 00:18:49,770 Is probleem nooit meer. Wanneer wordt er ooit gevraagd 326 00:18:49,780 --> 00:18:51,440 naar je diploma? Nooit? 327 00:18:51,600 --> 00:18:55,750 Dat is wat dat betreft is het net hetzelfde met de COVID 328 00:18:55,820 --> 00:19:00,190 vaccinatie heb ik dat al verteld van al die die dat hele die hele 329 00:19:00,200 --> 00:19:02,340 bos formulieren die wij bij ons hadden. 330 00:19:04,730 --> 00:19:07,940 Ja, mag dat. Je moet Natuurlijk wel oppassen 331 00:19:07,950 --> 00:19:09,620 dat je niet in herhaling bevallen. 332 00:19:09,910 --> 00:19:11,550 Educatie is de kracht van herhaling. 333 00:19:13,100 --> 00:19:16,980 Dat zeg ik vaak en dat zit veel in en Dit is heel educatief. 334 00:19:16,990 --> 00:19:19,230 Maar tegelijkertijd diep frustrerend Natuurlijk. 335 00:19:19,630 --> 00:19:23,550 Wij hadden denk ik wel 1 cm dik een bundel van op papier 336 00:19:23,560 --> 00:19:29,380 geprinte QR codes en verklaring dat we allemaal regelmatig 100 337 00:19:29,390 --> 00:19:33,220 en malen waren ingeënt. Want dat eisten zowel Canada als 338 00:19:33,230 --> 00:19:38,090 de Verenigde Staten en dat die Niemand heeft ooit gevraagd naar 339 00:19:38,100 --> 00:19:40,480 die naar die inentingsbewijs Niemand. 340 00:19:41,510 --> 00:19:44,140 En Het was hartstikke moeilijk om dat allemaal bij mekaar te 341 00:19:44,150 --> 00:19:45,860 krijgen. Ja, maar jongen die dat moest 342 00:19:45,870 --> 00:19:48,320 doen, die heeft meegenomen, heeft daarin. 343 00:19:48,330 --> 00:19:53,140 Ja, je had het in een prachtige klappen bij zich, bleek totaal 344 00:19:53,150 --> 00:19:56,160 nutteloos te zijn. Je vermoedde dat dat al wel, 345 00:19:56,170 --> 00:19:59,620 maar Je kunt nooit zeker weten, Dat is het probleem eigenlijk. 346 00:20:00,390 --> 00:20:05,590 Duitsland ook nou in Duitsland, Dat was heel wisselend. 347 00:20:05,600 --> 00:20:07,540 Is mijn ervaring, zijn ze daar toch? 348 00:20:07,670 --> 00:20:10,860 Ja, maar Duitsland is toch. Duitsland gelooft aan het gele 349 00:20:10,870 --> 00:20:13,270 boekje. Weet je wel het inzicht? 350 00:20:13,540 --> 00:20:16,760 Ik heb ook zo'n geel boekje. Ja, In het ene eigen restaurant 351 00:20:16,770 --> 00:20:19,950 Duitsland weet je wat als wij dan begonnen van dat we dat 352 00:20:19,960 --> 00:20:23,590 graag gewoon even wilde Laten zien, werd het weggewuifd en 353 00:20:23,600 --> 00:20:27,210 allemaal flauwekul en kon ze allemaal geen bal schelen? 354 00:20:27,220 --> 00:20:30,250 In een ander restaurant was vonden ze het hartstikke fijn 355 00:20:30,260 --> 00:20:33,530 dat ze In het gele boekje konden kijken, dus daar daar zat er 356 00:20:33,540 --> 00:20:35,870 eigenlijk voor zover ik mee kan herinneren. 357 00:20:35,880 --> 00:20:38,830 Geen enkel systeem in doel, Maar het is nu wel naar de 358 00:20:38,840 --> 00:20:40,790 achtergrond. De laatste keer dat we waren was 359 00:20:40,800 --> 00:20:43,250 er helemaal geen controle. Corona bestaat niet meer. 360 00:20:43,780 --> 00:20:45,740 Nee, mag ik herinner mij wel dat ik het. 361 00:20:47,420 --> 00:20:50,670 Nou ja, Dat is dus niet zo, maar goed, ik herinner mij een 362 00:20:50,680 --> 00:20:52,560 restaurant waar ik Natuurlijk stom. 363 00:20:53,250 --> 00:20:57,910 Ik had lopen shouf ja had, Ik had mijn boekje vergeten en dat 364 00:20:57,920 --> 00:21:01,730 doen onze kordate reisleider Willem Melching zetten. 365 00:21:01,740 --> 00:21:04,570 Die liet een iets zien wat je zei Van. 366 00:21:04,580 --> 00:21:08,020 Kijk, Dat is ook de bewijs dat van Rossem ingeënt is en toen 367 00:21:08,030 --> 00:21:10,950 mocht ik het toch in, want ze maakten aan de poort van het 368 00:21:10,960 --> 00:21:14,410 restaurant, maakte ze bezwaren. Tegelijkertijd lieten ze zich 369 00:21:14,420 --> 00:21:18,610 wel erg simpel oplichten, dus dat nou ja, goed, we waren 370 00:21:18,620 --> 00:21:22,110 blijven steken bij die stoommachine, dus dat wetenschap 371 00:21:22,120 --> 00:21:24,520 georganiseerd werd. Ik zal maar zeggen, anthonie van 372 00:21:24,530 --> 00:21:27,000 Leeuwenhoek, niet waar? De bekende Nederlandse 373 00:21:27,010 --> 00:21:32,420 microscopisch charge dat heet die die unieke kleine lensjes 374 00:21:32,430 --> 00:21:37,020 had ontworpen, zo bolvormige lensjes waar hij inderdaad een 375 00:21:37,030 --> 00:21:39,190 totaal nieuwe wereld mee ontdekte. 376 00:21:39,680 --> 00:21:42,960 Die schreef brieven aan de Royal Society om te melden wat hij 377 00:21:42,970 --> 00:21:48,100 gedaan had, zodat ook zijn zijn zijn onderzoeksresultaten. 378 00:21:48,110 --> 00:21:51,970 Ook bredere verspreiding vonden en hetzelfde geldt Natuurlijk 379 00:21:51,980 --> 00:21:55,690 voor de voor de telescope die. Hé, dat Mensen zagen Natuurlijk 380 00:21:55,700 --> 00:21:58,500 dat ja, dat Jupiter en 4 maanden heeft, hè? 381 00:21:58,710 --> 00:22:02,670 Galilea had dat al gezien met het Allersimpelste Kijkertje en 382 00:22:03,070 --> 00:22:05,120 We hebben dacht ik ook over huisarts gehad. 383 00:22:05,130 --> 00:22:09,180 Die zag Natuurlijk dat Saturnus ring gehaald hebben, geef ik 384 00:22:09,190 --> 00:22:12,210 niet precies hoe ze met elkaar zaten, maar hij begreep wel dat 385 00:22:12,220 --> 00:22:14,080 het ringen waren. Dus je ziet eigenlijk in die 386 00:22:14,090 --> 00:22:17,650 hele eeuw Dat is allemaal 17e eeuw en de Fransen Natuurlijk 387 00:22:17,660 --> 00:22:19,950 altijd jaloers op de Engelse of de Duitsers. 388 00:22:19,960 --> 00:22:23,010 Een van de twee die hebben ook zo een zo een officiële 389 00:22:23,020 --> 00:22:27,240 wetenschappelijke organisatie. Gecreëerd die aanvankelijk 390 00:22:27,250 --> 00:22:33,080 geleid werd door Huygens, maar wel nu Als je kijkt naar het 391 00:22:33,120 --> 00:22:35,800 Engelse Patentbureau, want de Engelsen hadden al wel een 392 00:22:35,810 --> 00:22:39,230 Patentbureau, dan zie je eigenlijk In de hele late 17e 393 00:22:39,240 --> 00:22:43,720 eeuw dat er voortdurende patent aanvragen zijn die die die doen 394 00:22:43,730 --> 00:22:46,320 denken aan de stoommachine die die Laten we zeggen de 395 00:22:46,330 --> 00:22:50,270 basisideeën van de stoommachine al op papier zetten. 396 00:22:50,280 --> 00:22:52,920 Maar het was nog heel lastig om te sloten, een werkende 397 00:22:53,360 --> 00:22:57,360 stoommachine te construeren. En, dat doet die meneer Juke 398 00:22:57,370 --> 00:22:59,190 man. Die heeft daar jaren en jaren 399 00:22:59,200 --> 00:23:02,360 heeft hij daar gewerkt. En hoe werkt een atmosferische 400 00:23:02,770 --> 00:23:07,620 stoommachine dat in een cilinder daar onderin heb je water? 401 00:23:07,630 --> 00:23:10,610 Dat verhit Je moet je flink verhitten, dan wordt het stoom. 402 00:23:10,950 --> 00:23:15,100 Dat betekent dat de cilinder in feite naar boven wordt gedrukt 403 00:23:15,110 --> 00:23:19,140 door de stoomvorming die het 1800 maal het volume van het 404 00:23:19,150 --> 00:23:23,310 water. En dan moet je als die cilinder 405 00:23:23,320 --> 00:23:25,050 eenmaal flink naar boven is gegaan. 406 00:23:25,510 --> 00:23:30,490 Hé dan. Moet je dat die stoom in die 407 00:23:30,500 --> 00:23:32,420 cilinder moet je Laten condenseren. 408 00:23:32,430 --> 00:23:35,120 Je kunt dat koud water in spuiten of wat je precies wil 409 00:23:35,130 --> 00:23:36,530 doen, dan doet hij niet veel toe. 410 00:23:36,950 --> 00:23:42,480 Dan condenseert is die die stoom onder die cilinder met als 411 00:23:42,490 --> 00:23:45,960 gevolg dat daar een parceel vacuüm ontstaat en dan wordt de 412 00:23:45,970 --> 00:23:49,260 cilinder dus door de luchtdruk naar beneden gedrukt. 413 00:23:49,300 --> 00:23:52,870 Bloem. En dat die die beweging Boem Als 414 00:23:52,880 --> 00:23:56,170 je op die hele oude steen stoommachines die die en die 415 00:23:56,180 --> 00:23:58,250 draaien ook heel langzaam zo boem. 416 00:23:59,870 --> 00:24:03,740 Bon, maar je begrijpt wel dat dit een extreem inefficiënt is, 417 00:24:04,090 --> 00:24:07,740 want Als je dus die stoom hebt Laten condenseren in die 418 00:24:07,750 --> 00:24:10,730 cilinder, dan moet je die cilinder weer opnieuw weer 419 00:24:10,740 --> 00:24:13,710 opwarmen en dan hij doet hetzelfde processen voor de 420 00:24:13,720 --> 00:24:19,850 stoom die drukt is enzovoort enzovoort dus al In de 18e eeuw. 421 00:24:19,860 --> 00:24:22,510 Dit is 17 12. Dus we zitten al In het begin 422 00:24:22,520 --> 00:24:28,420 van de 18e eeuw en kijkt 1 1, 1 Schot een zekere James watt die 423 00:24:28,540 --> 00:24:31,610 die krijgen een modelletje van een stoommachine in handen. 424 00:24:32,110 --> 00:24:36,470 Ik geloof dat het modelletje kapot was en toen heeft, toen 425 00:24:36,480 --> 00:24:38,810 heeft hij dat allemaal precies bestudeerd. 426 00:24:38,940 --> 00:24:42,340 James Wood was interessant genoeg en je bent al gauw 427 00:24:42,350 --> 00:24:45,340 geneigd om te denken, ja, die James hot, een sympathieke 428 00:24:45,350 --> 00:24:48,660 prutsen met zo een schuurtje In de tuin waar die leuke dingetjes 429 00:24:48,670 --> 00:24:50,270 deed. Maar in feite was James Bond 430 00:24:50,280 --> 00:24:54,640 iemand die uitstekend op de hoogte was van de wiskunde. 431 00:24:55,110 --> 00:24:57,960 Hij kwam goed meten meten en regelen. 432 00:24:58,380 --> 00:25:01,960 Hij was een, hij was in feite een een voor die term voor die 433 00:25:01,970 --> 00:25:07,420 tijd, een echte wetenschap. Zoeken nou een genie jongeman 434 00:25:07,430 --> 00:25:10,630 was ook geen genie. Ik geloof niet dat je dat kunt 435 00:25:10,640 --> 00:25:12,490 zeggen. Wanneer ben je een genie dan? 436 00:25:14,300 --> 00:25:18,540 Nou, wat is een genie? Dat is een lastige definitie, 437 00:25:18,550 --> 00:25:21,450 Omdat Natuurlijk vrijwel alle genieën niet waar? 438 00:25:22,200 --> 00:25:26,600 Die, die die die zitten toch in een roeibootje zal ik maar even 439 00:25:26,610 --> 00:25:28,660 zeggen. En dat bootje is door iemand 440 00:25:28,670 --> 00:25:31,410 anders ontworpen en iemand anders dus op het idee van die 441 00:25:31,420 --> 00:25:35,220 roeispanen gekomen en nog weer iemand anders zijn, gaan ze een 442 00:25:35,230 --> 00:25:39,750 eindje roeien en en en toen zat het Chinees in een bootje, wat 443 00:25:39,760 --> 00:25:41,430 hij ook niet zelf bedacht had en. 444 00:25:42,170 --> 00:25:45,160 Op weg naar een doel wat hij ook niet zelf had gekozen naar 445 00:25:45,170 --> 00:25:49,370 enzovoort, dus Het is altijd een Als je niet bestaat, Alleen bij 446 00:25:49,380 --> 00:25:53,500 gratie van context. Ja wat wel erg geniaal is, toch 447 00:25:53,510 --> 00:25:59,140 is zijn die denken experimenten van Einstein die die ja is een 448 00:25:59,150 --> 00:26:03,140 pier eentje op een op een patent kantoor In het jury zat. 449 00:26:03,150 --> 00:26:07,140 En ja die die die denken experimenten deden die tenslotte 450 00:26:07,150 --> 00:26:11,280 Natuurlijk de speciale en algemene relativiteitstheorie 451 00:26:11,290 --> 00:26:14,180 hebben opgeleverd. Dat Dat is wel vrij geniaal, ja. 452 00:26:15,040 --> 00:26:17,630 Nou ja, Hij is nou wordt Natuurlijk altijd vormt als die 453 00:26:17,640 --> 00:26:22,530 helemaal oud is en met van die waren grijze haren wil alle 454 00:26:22,540 --> 00:26:25,910 tovenaars op televisie zien. Rij ik altijd uit als Einstein 455 00:26:25,920 --> 00:26:29,710 zal ik maar zeggen, ja, dus ja, Misschien arnstein, Ik weet, Dat 456 00:26:29,720 --> 00:26:32,670 is moeilijk te zeggen. Je had In de 17e eeuw wel een 457 00:26:32,680 --> 00:26:35,850 aantal van die lui die ongelooflijk wetenschappelijk 458 00:26:35,860 --> 00:26:38,100 creatief. Waar Newton is Natuurlijk ja, 459 00:26:38,460 --> 00:26:40,370 Misschien is het Newton ook wel eens genie. 460 00:26:41,040 --> 00:26:44,060 En Leibniz is waarschijnlijk ook wel een genie. 461 00:26:44,670 --> 00:26:49,290 En galilee. Hup die doen we er ook nog even 462 00:26:49,300 --> 00:26:52,730 bij, maar jonkerman bijvoorbeeld die die nou? 463 00:26:52,740 --> 00:26:55,850 Ja, die was redelijk op de hoogte van wat er al geprobeerd 464 00:26:55,860 --> 00:26:59,590 was en wat je eventueel zou kunnen doen en heeft ze vooral 465 00:26:59,600 --> 00:27:03,520 bezig gehouden met het maken van leidinkje s en kraantjes zodanig 466 00:27:03,990 --> 00:27:07,750 dat hij dat hij op zichzelf simpele stoommachine, waarbij de 467 00:27:07,760 --> 00:27:10,890 zuiger dus nogmaals bewogen wordt door de atmosferische 468 00:27:10,900 --> 00:27:14,690 druk, vandaar het belang van Van Laten we zeggen de ontdekking 469 00:27:14,700 --> 00:27:18,380 van de atmosferische druk. Ook interessant Natuurlijk voor 470 00:27:18,390 --> 00:27:21,750 de weersvoorspelling. Hoge druk zal het wel mooi weer 471 00:27:21,760 --> 00:27:23,910 worden. Lagedruk had gaat het stormen 472 00:27:23,920 --> 00:27:26,510 bij wijze van spreken, maar of ik nou Juncker ben? 473 00:27:26,520 --> 00:27:28,440 Een genie zou noemen, dat weet ik niet. 474 00:27:28,980 --> 00:27:36,450 James Wood. Ja dan weet ik kijk ook niet, 475 00:27:36,770 --> 00:27:38,810 moet ik zeggen, ja, ik moet er even over denken. 476 00:27:39,210 --> 00:27:43,140 Die hele term genie is een beetje een beetje onzin naar 477 00:27:43,150 --> 00:27:47,150 mijn gevoel dat, Dat is ook mijn grote bezwaar tegen die 478 00:27:47,160 --> 00:27:51,880 godvergeten Nobelprijs dat dat toch gesuggereerd wordt dat één 479 00:27:51,940 --> 00:27:56,300 of maximaal twee Mensen je hoort het zelden dat 30 Mensen 480 00:27:56,310 --> 00:27:59,460 tegelijkertijd een hoge prijs krijgen voor hetzelfde 481 00:27:59,810 --> 00:28:01,620 onderzoek. Het resultaat. 482 00:28:02,350 --> 00:28:06,010 Dat toch teveel die ene onderzoeker eruit gelicht wordt 483 00:28:06,020 --> 00:28:08,990 die onderdeel is van een complexe gemeenschap van 484 00:28:09,000 --> 00:28:12,370 onderzoekers waarin Iedereen eigenlijk zijn steentje heeft 485 00:28:12,380 --> 00:28:15,870 bijgedragen, nog even afgezien van het feit dat de Nobelprijs 486 00:28:15,880 --> 00:28:18,140 niet wordt uitgereikt aan Mensen die dood zijn. 487 00:28:18,870 --> 00:28:21,520 En nou ja, die hebt, je hebt dat bomen de verhaaltje komen. 488 00:28:21,530 --> 00:28:25,070 De ontdekking van het DNA molecuul en nou ja, daar was 489 00:28:25,080 --> 00:28:28,550 die, die hoort ze dus ook alweer rosalind Nou een of andere. 490 00:28:30,200 --> 00:28:35,910 Engelse onderzoekster die die foto's had gemaakt van die van 491 00:28:35,920 --> 00:28:39,570 die kristalstructuren en zo, die heeft eigenlijk daar ook een 492 00:28:39,580 --> 00:28:41,710 belangrijke rol in gespeeld. Maar ja, die is jeugdig 493 00:28:41,720 --> 00:28:45,770 overleden en die wordt zei, Nou, moet ik zeggen dat altijd Als je 494 00:28:45,780 --> 00:28:49,010 wat leest over de ontdekking van het DNA, dan wordt zij altijd 495 00:28:49,020 --> 00:28:53,070 til tegenwoordig met naam en toenaam erbij genoemd. 496 00:28:53,080 --> 00:28:58,690 Godzijdank, maar ja, het dan op prijs is toch in essentie een 497 00:28:58,700 --> 00:29:02,770 een verkeerd begrip. Of creëert een verkeerd begrip 498 00:29:02,780 --> 00:29:07,420 van hoe wetenschap werkt. Wetenschap is in hoge mate een 499 00:29:07,900 --> 00:29:12,530 collectieve onderneming. Het aantal Mensen wat wat wat 500 00:29:12,540 --> 00:29:17,640 echt puur op eigen denkkracht. Die ziet ook altijd het Het is. 501 00:29:17,690 --> 00:29:21,030 Het is een persoon die eruit gelicht wordt en tegelijkertijd 502 00:29:21,040 --> 00:29:24,310 zijn allerlei Mensen met zo'n probleem bezig geweest. 503 00:29:24,320 --> 00:29:27,870 Dus ik, Ik heb altijd mijn twijfels gehad bij de bij de 504 00:29:27,880 --> 00:29:32,310 Nobelprijs. Lekker rollator tje. 505 00:29:33,670 --> 00:29:35,530 Nederland is het land van de rollators. 506 00:29:35,540 --> 00:29:38,500 Wist je dat? Hij ziet ze wel veel, dus Ik 507 00:29:38,510 --> 00:29:40,900 vind het niet verrassend. Nee, maar je ziet ze In het 508 00:29:40,910 --> 00:29:43,460 buitenland niet. Dat is inderdaad iets 509 00:29:43,470 --> 00:29:45,020 opvallends. Ik heb in New York nog nooit 510 00:29:45,030 --> 00:29:48,260 iemand met een rollator zink, een ja, een mevrouw, een oudere 511 00:29:48,270 --> 00:29:51,730 mevrouw die bezig was met een rollator over te steken in men 512 00:29:51,740 --> 00:29:56,980 het ergens op de zuidpunt en ik dacht nog, zal ik er vlug even 513 00:29:56,990 --> 00:29:59,630 achteraan lopen om te vragen of ze in Nederlands is? 514 00:29:59,910 --> 00:30:02,830 Ze horen al laat dat je mee heeft genomen In het vliegtuig, 515 00:30:03,380 --> 00:30:06,600 Maar ik denk, Het is wel een beetje lullig om die mevrouw op 516 00:30:06,610 --> 00:30:10,510 die rollator aan te spreken. Dus Ik heb het niet gedaan, We 517 00:30:10,520 --> 00:30:12,050 moeten naar. We moeten terug naar de 518 00:30:12,060 --> 00:30:15,050 stoommachine. Je begrijpt dat dit een enorme 519 00:30:15,060 --> 00:30:18,590 vorm van energieverspilling was. Vandaar dat die new Common 520 00:30:18,600 --> 00:30:22,670 machines die stonden eigenlijk Alleen bij mijne en en Alleen 521 00:30:22,680 --> 00:30:26,410 bij de mijn waren de kolen zo goedkoop dat je je je kon ook 522 00:30:26,420 --> 00:30:30,710 een zo onzuinige machine Als de joker man machine die die kon je 523 00:30:30,720 --> 00:30:34,130 dan toch wel gebruiken op dat punt. 524 00:30:35,390 --> 00:30:38,280 Ik heb later pas begrepen dat er ook In de Hollandse Republiek 525 00:30:38,290 --> 00:30:40,690 wel her en der neukmachines stonden. 526 00:30:40,700 --> 00:30:43,630 Daar was ik wel verbaasd dat. Ze gingen vaak een eeuw mee, ze 527 00:30:43,640 --> 00:30:47,300 waren, ze waren onverwoestbaar. Zal ik nou maar zeggen, maar 528 00:30:47,310 --> 00:30:50,400 goed, James wordt die had dus dat model gezien en die begreep 529 00:30:50,410 --> 00:30:54,560 al heel snel dat het extreem inefficiënt was en dat die 530 00:30:54,570 --> 00:30:58,300 inefficiëntie eigenlijk vooral werd veroorzaakt door het feit 531 00:30:58,310 --> 00:31:01,040 dat die cilinder steeds weer opnieuw verwarmd moest worden. 532 00:31:01,050 --> 00:31:05,200 Dat zijn dacht, Als ik nou dat condensatie proces Als ik dat 533 00:31:05,210 --> 00:31:07,370 nou. Uit is uit de cilinder zelf 534 00:31:07,380 --> 00:31:11,880 halen en dat ik ik bouw een speciale condensatie camer 535 00:31:12,280 --> 00:31:15,530 condensor. Nou, dat bleek een geweldige 536 00:31:15,540 --> 00:31:18,860 uitvinding te zijn, want dat beroep moment Als je dat zie, 537 00:31:19,120 --> 00:31:21,990 Als het dan niet condensatie dus moest beginnen, deed je een 538 00:31:22,000 --> 00:31:25,210 luikje open en daar stroomden die stoom In de condensatie 539 00:31:25,220 --> 00:31:27,310 Kamer. Daar werd die stoom dus een 540 00:31:27,320 --> 00:31:30,060 beetje beetje bespringt. Met met koud water zal ik maar 541 00:31:30,070 --> 00:31:32,770 zeggen. Dat gaf dan weer een nieuw nieuw 542 00:31:32,780 --> 00:31:34,530 felheid stoom die weer in die nou. 543 00:31:35,260 --> 00:31:37,800 Daardoor werden die machine stukken en stukken beter. 544 00:31:39,480 --> 00:31:42,710 James Watt is Samen met een fabrikant en met een bolten 545 00:31:42,720 --> 00:31:46,970 inzaken gegaan en tenslotte een schatrijk geworden patenten 546 00:31:46,980 --> 00:31:49,500 aangevraagd op zijn verbetering aan de machine. 547 00:31:49,840 --> 00:31:52,450 Hij heeft van allerlei verbeteringen aangebracht. 548 00:31:52,460 --> 00:31:55,810 Ook een zuiger die van twee kanten werkte die ook vaak bij 549 00:31:55,820 --> 00:31:59,810 stoomlocomotieven ziet. Nou ja, van alles en nog wat, ik 550 00:31:59,820 --> 00:32:03,970 moet erbij zeggen, hij voelde. Vrijwel Iedereen zei op een goed 551 00:32:03,980 --> 00:32:08,050 moment, al In de 18e eeuw, deze machine kan veel efficiënter 552 00:32:08,060 --> 00:32:12,200 gebruikt worden Als we de druk in die cilinder veel hoger maken 553 00:32:12,210 --> 00:32:15,000 dan Hij is, als die eigenlijk niet meer werkt met de 554 00:32:15,010 --> 00:32:18,070 atmosferische druk, maar met de stoomdruk. 555 00:32:18,150 --> 00:32:21,120 Want daar die kunnen we heel erg, maar genoeg stoom hebben. 556 00:32:21,440 --> 00:32:24,260 Kunnen we die stoomdruk wat ik het voor vijfvoudig of voor 557 00:32:24,270 --> 00:32:27,200 tienvoudig daar voelde bod niks voor. 558 00:32:27,210 --> 00:32:30,680 En Hij heeft ook zijn patenten eigenlijk misbruikt, in zekere 559 00:32:30,690 --> 00:32:34,120 zin om om een ontwikkeling te blokkeren. 560 00:32:34,210 --> 00:32:38,120 Waarbij eigenlijk veel grotere hoeveelheden druk ontstonden in 561 00:32:38,130 --> 00:32:41,540 die in die stoommachine, want er zij, dat maakt de zaken 562 00:32:41,550 --> 00:32:44,890 gevaarlijk, want dat gaat het ontploffen, want daar kunnen we 563 00:32:44,900 --> 00:32:46,990 helemaal niet zo goed cilinders maken. 564 00:32:47,000 --> 00:32:50,950 Dat is een groot probleem. Daar had hij wel een punt 565 00:32:50,960 --> 00:32:53,600 aantal. Er waren nogal wat ontploffingen 566 00:32:54,120 --> 00:32:57,460 In het begin. Uitvinding wilde beschermen. 567 00:32:57,470 --> 00:33:00,340 Het was ook wel wel een soort soort van algehele 568 00:33:00,350 --> 00:33:03,870 voorzichtigheid. Maar goed dan dan tenslotte 569 00:33:03,920 --> 00:33:06,540 helemaal aan het eind van de 18e eeuw, want Dat is eigenlijk wel 570 00:33:06,550 --> 00:33:08,480 interessant. Dat moet je er wel bij vertellen 571 00:33:09,050 --> 00:33:12,910 dat die introductie van de stoommachine als een apparaat om 572 00:33:13,240 --> 00:33:18,030 industrieel iets aan te drijven of een pomp aan te drijven dat 573 00:33:18,040 --> 00:33:21,250 dat heel heel langzaam geïntroduceerd wordt. 574 00:33:21,830 --> 00:33:25,560 Dus ze hebben wel In de 18e eeuw geloof hem nog Misschien 102 100 575 00:33:25,570 --> 00:33:29,890 van een jukema machines gebouwd jukema overigens die had te 576 00:33:29,900 --> 00:33:31,960 maken ook met bestaande patenten. 577 00:33:32,520 --> 00:33:35,270 Maar die heeft tenslotte toch. Er was een soort patent 578 00:33:35,280 --> 00:33:37,700 organisatie. In zijn patenten zijn daarin 579 00:33:37,710 --> 00:33:41,050 ingebracht en die is heeft. Tenslotte heeft hij toch vrij 580 00:33:41,060 --> 00:33:44,780 goed geld verdiend aan zijn aan zijn machine. 581 00:33:45,150 --> 00:33:50,170 Maar eigenlijk Als je kijkt ik geloof in 18 30 kijkt naar de 582 00:33:50,210 --> 00:33:55,100 zeg, Maar de bewegingsles de aandrijfkracht van Van ook in In 583 00:33:55,110 --> 00:33:59,240 het toen al snel groeiende Engelse textielindustrie, dan 584 00:33:59,250 --> 00:34:02,400 was waterkracht nog steeds even belangrijk als stoomkracht. 585 00:34:02,780 --> 00:34:07,120 Pas na 18 50 zie je hoe de stoommachine niet waren? 586 00:34:07,960 --> 00:34:12,590 Het dominante apparaat wordt om fabrieken aan te drijven, poppen 587 00:34:12,600 --> 00:34:14,949 aan te drijven. Nou ja, gaan ze maar door 588 00:34:14,960 --> 00:34:17,969 eigenlijk. En dan nou ja, dan vindt Tesla 589 00:34:17,980 --> 00:34:22,170 eigenlijk al ook nog In de 19e eeuw de wisselstroommotor uit 590 00:34:22,940 --> 00:34:25,550 die boom dient voordeel van een wisselstroommotor, dus die kunt 591 00:34:25,560 --> 00:34:29,290 zo een wisselstroom motortje bouwen en Je kunt een gigantisch 592 00:34:29,300 --> 00:34:31,090 grote wisselstroommotor behouwen. 593 00:34:31,100 --> 00:34:34,929 Dat dat die in zijn alle variëteiten denkbaar en en Dat 594 00:34:34,940 --> 00:34:38,620 is de volgende revolutie in in In de aandrijving, aan allerlei 595 00:34:38,630 --> 00:34:40,530 opzichten. Maar goed, Dit is de 596 00:34:40,540 --> 00:34:45,030 geschiedenis van de stoommachine in zeer kort bestek laat ik het 597 00:34:45,040 --> 00:34:47,830 zo zeggen. Wie er eigenlijk wel wel ruim 598 00:34:47,840 --> 00:34:52,540 een eeuw over heeft gedaan om om, Laten we zeggen, algemeen en 599 00:34:52,550 --> 00:34:56,739 breed geaccepteerd te worden, wat we nog Natuurlijk nog niet 600 00:34:56,929 --> 00:34:59,120 hebben vermeld. Dat is de ontwikkeling van de 601 00:34:59,130 --> 00:35:03,630 locomotief, want dat waren die lui die zeggen, ja, wacht nou 602 00:35:03,640 --> 00:35:07,580 eens even wil je dit ding gebruiken om een voertuig aan te 603 00:35:07,590 --> 00:35:09,700 drijven? Van welke aard dan ook? 604 00:35:10,070 --> 00:35:11,940 Dan moeten we die druk in die cilinder. 605 00:35:11,950 --> 00:35:15,320 Die moeten we veel groter maken en daar zie je dus de eerste 606 00:35:15,330 --> 00:35:19,460 locomotief ontwerpen zijn zo van omstreeks 1800. 607 00:35:20,030 --> 00:35:24,110 En daar is een meneer Tree Vitrac of ik het goed uitspreek, 608 00:35:24,120 --> 00:35:28,910 weet ik niet precies. Die heeft ook 1, 1 1 soort stoom 609 00:35:28,920 --> 00:35:32,390 wagentje gebouwd en Ik heb ooit een filmpje gezien van een 610 00:35:32,400 --> 00:35:36,490 replica van dat stoom wagentjes van twee wittek en Dat is 611 00:35:36,500 --> 00:35:38,960 aandoenlijk het het werkt dus het rijdt. 612 00:35:38,970 --> 00:35:42,790 Het is waarschijnlijk het eerste de stoom had Congo had ook al 613 00:35:42,800 --> 00:35:47,290 zo'n rare stoom wagen gebouwd. Man stappen we even overheen dit 614 00:35:47,300 --> 00:35:50,930 Dit is terrific, is echt op weg naar de stoomlocomotief. 615 00:35:51,270 --> 00:35:55,320 En dan zie je dat In de eerste helft van Van de 19e eeuw dat 616 00:35:55,330 --> 00:35:58,190 men heel snel een vordering maakt bij de constructie van 617 00:35:58,200 --> 00:36:03,020 stoomlocomotieven en die leidden automatisch direct eigenlijk tot 618 00:36:03,070 --> 00:36:06,350 de spoorwegen en de spoorwegen veroorzaken Natuurlijk een 619 00:36:06,360 --> 00:36:09,890 transport revolutie, zoals nog niet eerder In de menselijke 620 00:36:09,900 --> 00:36:14,500 geschiedenis was voorgekomen. Qua qua goedkoopte in allerlei 621 00:36:14,510 --> 00:36:17,860 in allerlei opzichten waarbij we nog moeten vermelden dat het 622 00:36:17,870 --> 00:36:21,850 aanvankelijk heel lastig was om goede rails te maken. 623 00:36:22,460 --> 00:36:26,610 Want de regels bestonden overigens al even in in mijn en 624 00:36:26,620 --> 00:36:29,200 lager rails, Maar het waren houten rails. 625 00:36:29,440 --> 00:36:33,490 Dan rij je karretjes over die werden getrokken door zogenaamde 626 00:36:33,500 --> 00:36:37,090 mijn pony's. De reden, zielige pony's, ja, ze 627 00:36:37,100 --> 00:36:39,440 eenmaal beneden waren kwamen ze nooit meer boven. 628 00:36:39,780 --> 00:36:42,850 Toen gingen beneden ook dood. Ja, Dat is echt diep diep 629 00:36:42,860 --> 00:36:47,140 tragisch, wat is een pony die voor het laatste zon ziet en dan 630 00:36:47,580 --> 00:36:50,970 de mijn in moet om daar de rest van zijn leven voor ze voor die 631 00:36:50,980 --> 00:36:53,670 mijn wagentjes te slijten. Maar goed, de rails bestonden 632 00:36:53,680 --> 00:36:56,370 al. Maar die je begrijpt wel dat zon 633 00:36:56,380 --> 00:37:01,150 stoomlocomotief fje van een paar ton dat dat dat dat reden je 634 00:37:01,160 --> 00:37:04,940 niet zijn heilzaam flarden dus dan krijg je eerst ijzeren 635 00:37:04,950 --> 00:37:09,410 gietijzeren deels ook niet. Dan krijg je een smeedijzeren 636 00:37:09,420 --> 00:37:13,850 rails, maar tenslotte eigenlijk pas als Als de staalproductie 637 00:37:14,200 --> 00:37:18,350 genormaliseerd wordt of op grote schaal mogelijk wordt gemaakt, 638 00:37:18,360 --> 00:37:21,390 dan stalen rails. Dat is wat je tenslotte hebben 639 00:37:21,400 --> 00:37:24,040 moet om een trein goed te Laten rijden. 640 00:37:24,620 --> 00:37:27,380 Maar de stoomlocomotief is Natuurlijk het mooiste voorbeeld 641 00:37:27,390 --> 00:37:29,950 van. Nou ja, wat wat wel een 642 00:37:29,960 --> 00:37:33,900 stoommachine zijn kan. Maar het duurt dus nog een hele 643 00:37:33,910 --> 00:37:37,400 tijd voor dat hè? Van uitvinding in 17 12 tot het 644 00:37:37,410 --> 00:37:41,670 ook een een breed geaccepteerd toestel was dat dat duurt even 645 00:37:42,120 --> 00:37:44,900 en dan is de naam zegt Natuurlijk iemand die komt op 646 00:37:44,910 --> 00:37:48,580 het idee met stoom turbine te bouwen, dan zijn we goed op weg. 647 00:37:50,090 --> 00:37:52,900 Dat is het verhaal van de stoommachine en Ik vind nog 648 00:37:52,910 --> 00:37:56,780 steeds dat er sorry dat ik even mijn neus moet snuiten. 649 00:37:57,070 --> 00:37:58,730 Geen probleem, dat hoort bij de tijd van het jaar. 650 00:37:58,770 --> 00:38:02,040 Ja, dat, Dat is zeker zo. Ik heb geen COVID, dus heb ik 651 00:38:02,050 --> 00:38:05,460 laatst vorige week nog een keer gecontroleerd, dan ga ik eerst 652 00:38:05,470 --> 00:38:08,480 het vlees van zeker dat ik het niet had haar, Maar dat je toch 653 00:38:08,490 --> 00:38:12,140 blij bent dat Alleen dat bovenste streepje dan zichtbaar 654 00:38:12,150 --> 00:38:16,820 worden, heb ik het wel goed gedaan, dan denk ik nooit, want 655 00:38:16,830 --> 00:38:19,240 dan betekent dat je denkt, zal ik er nog een keer doen, toch 656 00:38:19,250 --> 00:38:22,610 Als je? Als je onzeker van jezelf bent, 657 00:38:22,990 --> 00:38:25,290 ja, en wij zien. Ik vond dat er indertijd, dus 658 00:38:25,300 --> 00:38:29,010 Omdat het Natuurlijk in 2012 was het 300 jaar geleden dat de 659 00:38:29,020 --> 00:38:31,050 stoommachine in werking was getreden. 660 00:38:31,490 --> 00:38:34,450 Overigens stonden die eerste stoommachines altijd bij mijnen 661 00:38:35,100 --> 00:38:39,130 en de vraag is Natuurlijk ook heel interessante vraag, zou de 662 00:38:39,140 --> 00:38:42,810 stoommachine ooit tot ontwikkeling zijn gekomen als 663 00:38:42,820 --> 00:38:47,620 niet de Engelse op hele grote schaal al heel lang steenkool 664 00:38:47,630 --> 00:38:52,450 gebruikt? Londen werd in 1700 gebruikt 665 00:38:52,460 --> 00:38:57,430 door Londen, per jaar en half miljoen ton steenkool en 666 00:38:57,440 --> 00:39:02,040 steenkoolmijnen vertoonde het vervelende aspect dat ze zodra 667 00:39:02,050 --> 00:39:05,340 ze meer dan enkele tientallen meters diep werden dat ze 668 00:39:05,350 --> 00:39:08,530 volliepen met water. Dus dat moest eruit gepompt 669 00:39:08,540 --> 00:39:10,630 worden. Alle eerste stoommachines werden 670 00:39:10,640 --> 00:39:14,500 gebruikt als pomp of als aandrijving van een pomp. 671 00:39:15,850 --> 00:39:19,750 Dus er was een koopkrachtige vraag naar stoommachines, zouden 672 00:39:19,760 --> 00:39:22,420 die ooit aan ontworpen zijn als aniet in koopkracht dan gevraagd 673 00:39:22,430 --> 00:39:26,350 en stoommachines was geweest, Maar dat het principe zou kunnen 674 00:39:26,360 --> 00:39:28,960 werken. Dat was eigenlijk al duidelijk 675 00:39:28,970 --> 00:39:33,100 gemaakt in een artikeltje van een meneer Papin een Fransman 676 00:39:33,690 --> 00:39:37,790 heeft de inventieve figuur. Staat daar gestorven bij mijn 677 00:39:37,800 --> 00:39:40,260 weet die al een artikel had geschreven. 678 00:39:40,270 --> 00:39:44,340 Dit zou ongeveer de constructie moeten zijn Als we een machine 679 00:39:44,350 --> 00:39:47,860 willen bouwen die dus nogmaals atmosferisch is, want je hebt 680 00:39:47,870 --> 00:39:51,940 een atmosferische stoommachines en hoge drugs stoommachines die 681 00:39:51,950 --> 00:39:55,400 eigenlijk op een verschillende manier werken, maar allemaal 682 00:39:55,410 --> 00:39:58,270 afhankelijk zijn van de unieke eigenschappen van water. 683 00:39:59,040 --> 00:40:01,390 Bij nul graden bevriest dit kun je erop schaatsen. 684 00:40:02,260 --> 00:40:07,120 Dan is het 100 graden lang is het gewoon water wat bij ons uit 685 00:40:07,130 --> 00:40:10,090 de kraan komt. En dan ineens verandert in 686 00:40:10,100 --> 00:40:13,340 stoom, hè? Want dat Als je zoals de kraan 687 00:40:13,350 --> 00:40:15,640 aan zou zetten en zo stoom uitkomen, dan. 688 00:40:16,890 --> 00:40:19,920 Die is wel behoorlijk Waarom namelijk koeken nu. 689 00:40:19,960 --> 00:40:22,550 Dat zou niet best zijn die koeken kraan heb je. 690 00:40:22,560 --> 00:40:25,320 Daar komt meteen warm water uit. Ja, Dat is ontzettend stom. 691 00:40:26,100 --> 00:40:28,120 Die dat je dat die kraan bedoel je. 692 00:40:28,300 --> 00:40:31,500 Ja, je bedoelt die moet warm houden, want dan, hè? 693 00:40:32,220 --> 00:40:35,210 Dus dat Dat is zijn volgens mij enorme energievreters. 694 00:40:35,250 --> 00:40:37,360 Ja, dat denk ik ook wel. Ja ja, Ik heb nog twee 695 00:40:37,370 --> 00:40:40,380 elektrische boilers. Dat zijn enorme energievreters. 696 00:40:40,390 --> 00:40:43,220 Maar ja. Die doen het prima, dus om nou 697 00:40:43,230 --> 00:40:45,920 allemaal weg te gooien en alles te veranderen als ze nou eens 698 00:40:45,930 --> 00:40:49,720 nou weer weer steek veel dat het met die Energy helemaal de 699 00:40:49,730 --> 00:40:53,000 verkeerde kant op zou gaan, Maar dat is de stoommachine is een 700 00:40:53,210 --> 00:40:58,660 essentiële uitvinding, want Je kunt ook zeggen, nou ja, die was 701 00:40:58,670 --> 00:41:01,420 er die waterkracht. Maar eigenlijk zijn alle 702 00:41:01,430 --> 00:41:06,420 analytici van mening dat dus die industriële revolutie in 703 00:41:06,430 --> 00:41:10,060 Engeland wel van start zou zijn gegaan Zonder stoommachine. 704 00:41:10,510 --> 00:41:13,830 Maar dat hij In de vroege 19e eeuw vast zou zeggen lopen. 705 00:41:14,230 --> 00:41:18,670 Zonder die stoommachine dus dat uiteindelijk het doorzetten van 706 00:41:18,680 --> 00:41:23,090 de industriële revolutie Zonder de stoommachine niet had plaats 707 00:41:23,420 --> 00:41:26,710 gevonden en dus afhankelijk was van de uitvinding van de 708 00:41:26,720 --> 00:41:31,780 stoommachine die Daarom toch. Denk ik waar sinds het ontdekken 709 00:41:31,790 --> 00:41:35,850 van de landbouw de belangrijkste uitvinding ooit was. 710 00:41:36,700 --> 00:41:41,360 Daarna alles wat daarna komt is. Het gaat draait uiteindelijk om 711 00:41:41,370 --> 00:41:45,170 het gebruik van fossiele brandstof, het opwekken van 712 00:41:45,180 --> 00:41:48,160 hitte en dat dat kun je, dan kun je die hitte vervolgens om 713 00:41:48,170 --> 00:41:53,080 allerlei wijzen gebruiken. Ja, Laten we even wel wel wezen. 714 00:41:53,090 --> 00:41:56,440 Ook de elektriciteit van een elektromotortje wordt 715 00:41:56,450 --> 00:42:00,490 uiteindelijk opgewekt in een energiecentrale die ongetwijfeld 716 00:42:00,500 --> 00:42:03,720 of kolen gestookt is. En meestal zijn het ook. 717 00:42:04,570 --> 00:42:08,450 Hoe heet het stoomturbines die die de Energy opwekken? 718 00:42:09,220 --> 00:42:12,990 Dus ergens moet je altijd fossiele brandstoffen gebruiken 719 00:42:13,300 --> 00:42:16,550 in dat systeem, want nu hebben wij ontdekt dat je ook een. 720 00:42:17,660 --> 00:42:20,220 Hoe heet je zo'n zonnepaneel op je dak kunt liggen? 721 00:42:20,230 --> 00:42:22,930 Je kunt windmolens Laten. Die windmolens hadden we 722 00:42:22,940 --> 00:42:26,200 Natuurlijk ook al veel langer, maar ja, windmolens hebben al 723 00:42:26,210 --> 00:42:28,930 hebben zwaar zoals je weet, wie is nou eigenlijk? 724 00:42:28,940 --> 00:42:30,860 Want We hebben meer Mensen meegedacht, wie is nou echt de 725 00:42:30,870 --> 00:42:32,670 feitelijke uitvinder van de stoommachine? 726 00:42:33,410 --> 00:42:36,230 Niemand. Ja, Ik vind een van een 727 00:42:36,240 --> 00:42:40,020 stoommachine, is meneer Papam. Is is. 728 00:42:41,680 --> 00:42:48,180 Is new Common Natuurlijk is tot opzij kochten James Watt Het is 729 00:42:48,190 --> 00:42:52,880 1, 1 1 Het is een panorama is een beetje, want ik ineens denk 730 00:42:52,890 --> 00:42:55,620 ik aan sights and Peppers Lonely Hearts Club Pen. 731 00:42:55,630 --> 00:42:59,180 Maar is de uitvinders van de stoommachine is een beetje saai 732 00:42:59,190 --> 00:43:01,180 en Papers lonen in hardst club band. 733 00:43:02,610 --> 00:43:05,620 De ene heeft dit bijgedragen, de ander heeft dat bijgedragen. 734 00:43:06,040 --> 00:43:09,540 Vergeet niet dat er ook de ontdekkers van de luchtdruk en 735 00:43:09,550 --> 00:43:12,340 de ontdekkers van de mogelijkheid van een vacuüm ook 736 00:43:12,350 --> 00:43:14,500 een essentiële bijdrage hebben geleverd. 737 00:43:14,860 --> 00:43:18,100 Hadden ze dat niet gedaan, hè? Die gereken met ze Maarten 738 00:43:18,110 --> 00:43:22,380 burger, halve bollen ja dan, dan was de stoommachine in feite ook 739 00:43:22,390 --> 00:43:24,600 niet ontdekt, want je moest weten dat dat kon. 740 00:43:25,050 --> 00:43:28,460 Anders kon je het niet ontdekken of construeren eigenlijk. 741 00:43:29,200 --> 00:43:32,860 Dus Je kunt niet zeggen, de uitvinder van de stoommachine is 742 00:43:33,290 --> 00:43:36,540 de eerste constructeur van een werkende stoommachine is new 743 00:43:36,550 --> 00:43:40,240 Common, maar daarvoor was een hoop voorbereidend werk nodig. 744 00:43:41,100 --> 00:43:43,000 Ja, We willen Natuurlijk allemaal in hokjes plaatsen. 745 00:43:43,010 --> 00:43:44,950 We willen er een iemand op plakken, Maar dat is dus niks. 746 00:43:44,960 --> 00:43:48,700 Hebben we een genie? Ja, met een wilde haardos en en 747 00:43:48,710 --> 00:43:51,820 en hè dat je dat je ook denkt, oh, een afwijkende patiënt. 748 00:43:52,780 --> 00:43:54,980 Hij is niet goed snik, maar Hij heeft toch iets enorm 749 00:43:54,990 --> 00:43:57,860 belangrijks uitgevonden. Dat is allemaal een beetje 750 00:43:57,870 --> 00:44:00,930 romantisch gelul eigenlijk. Misschien denk je wel naar het 751 00:44:00,940 --> 00:44:02,830 luisteren van deze aflevering, Ik heb hier met plezier 752 00:44:02,840 --> 00:44:05,760 geluisterd, wat kan ik een keer terug doen voor jullie Maarten 753 00:44:05,770 --> 00:44:09,300 en Tom nou een ding, abonneer je even op deze podcast, dat doe je 754 00:44:09,310 --> 00:44:11,860 op Apple door te klikken op het plusje en op Spotify door te 755 00:44:11,870 --> 00:44:13,530 klikken op volgen en het belletje. 756 00:44:13,850 --> 00:44:17,290 Want dan garandeer je jezelf van nieuwe afleveringen in je feed 757 00:44:17,330 --> 00:44:24,550 als ze Er zijn. En dan moet je ook met je 758 00:44:24,560 --> 00:44:28,900 vingers van afblijven. De geschiedenis van onze 759 00:44:28,910 --> 00:44:32,140 welvaart en dan komt er een uitvinder en die vindt iets uit 760 00:44:32,150 --> 00:44:34,660 waar nog Niemand ooit aan gedacht heeft. 761 00:44:34,670 --> 00:44:38,290 En u zult zien Dat is bij geen enkele uitvinding is dat 762 00:44:38,300 --> 00:44:41,160 eigenlijk het geval. Volgens kenners een van de beste 763 00:44:41,170 --> 00:44:43,240 lezingen die Maarten ooit heeft gegeven. 764 00:44:43,310 --> 00:44:47,860 Daar is zo'n hele mythologie, dat eigenlijk al die uitvinders 765 00:44:47,870 --> 00:44:51,100 van de 18e eeuw van de Engelse industriële revolutie, dat dat 766 00:44:51,110 --> 00:44:54,940 eigenlijk allemaal vrij primitieve knutselaars waren, de 767 00:44:54,950 --> 00:44:58,790 geschiedenis van onze welvaart. Nu te downloaden als 768 00:44:58,800 --> 00:45:07,290 luisterboek, check de shownotes. We hebben met zijn allen een 769 00:45:07,300 --> 00:45:10,380 chronisch tekort aan slaap en dat zorgt voor veel conflicten 770 00:45:10,390 --> 00:45:12,170 thuis, maar zeker ook op het werk. 771 00:45:12,530 --> 00:45:15,020 Met een paar simpele stappen kunnen we dat verhelpen en 772 00:45:15,030 --> 00:45:17,500 zorgen we dus voor een betere verstandhouding met vrienden en 773 00:45:17,510 --> 00:45:20,180 collega's. Julian van Somnox is daar elke 774 00:45:20,190 --> 00:45:23,350 dag mee bezig en heeft een paar concrete tips die je vandaag 775 00:45:23,390 --> 00:45:26,300 gelijk al kunt toepassen. Het gesprek dat ik met hem had, 776 00:45:26,350 --> 00:45:28,090 vind je via de link In de shownotes.