Waar deze minachting voor de Wikipedia, weet je Waarom?
Dat is volgens mij Omdat Wikipedia is democratisering van
kennis, dus specialisten die vinden niks erger, hè?
Ze beweren altijd wel dat dat we allemaal hoog opgeleid moeten
worden, maar eigenlijk vinden ze het veel fijner dat zij dat ze
esoterische kennis kennis is macht.
Dat is een beetje kennis en andere Mensen hebben die niet.
En dan moet je ook met je vingers van afblijven.
Het vossem kunt u mij horen. Kan best wel uitdagend zijn om
een cadeautje te bedenken voor Sinterklaas of de kerst.
Misschien kunnen we je op weg helpen, want 13 december dan is
er weer een live podcast. Deze keer over de rol van
Amerika na de Koude Oorlog. We gaan het ook zeker hebben
over de rol van Amerika In het conflict in Taiwan.
Wil je er zelf bij zijn of wil je iemand uitnodigen, of wil je
iemand dat cadeau doen? Het linkje naar kaartjes vind je
In de beschrijving had je nog iets met de uitvinders gedaan?
Ja, Ik heb nog iets aan de uitvinders gedaan, dat wil
zeggen, ik vond dat ik Misschien nog eens iets moest zeggen over
de stoommachine. Een van mijn favoriete thema 's
ik moet zeggen dat. De mede redactieleden van het
tijdschrift maart ook altijd zeggen nee, niet weer over de
stoommachines. Maar ja, Ik vind nog steeds dat
de stoommachine te weinig aandacht krijgt, zou zelfs wel
willen pleiten voor een stoommachinemuseum.
Je hebt toen een opening gedaan van een stoommachine kraan of
wat was dat een stoomkraan? Ja, die was nota bene na de
Tweede Wereldoorlog gebouwd door.
Nou even zo'n zo'n producent van een hengelo ergens daarna.
Maar die opening was in Zeeland, hè?
Ja, die opening was een Zeeland. Hartstikke mooi ding met zo een
fluit en zo ja, helemaal gerepareerd stoommachine werken,
want Je kunt de stoommachine in principe overal voor gebruiken
hè. Je kan een auto ook aan zijn wel
stoom auto's geweest, Maar dat was toch niet zo'n groot succes?
Kennelijk in alle opzichten. Ik geloof dat de stoommachine
eigenlijk optimaal functioneert als die permanent ongeveer op
hetzelfde tempo loopt. En Dat is Natuurlijk bij een bij
een auto is dat lastig te realiseren, maar bij een trein
kan het wel bij heel makkelijk. Ja stoomtrein denk aan een
stoomlocomotief Natuurlijk. Ja tot tot tot.
Nou ja, tot even in mijn jeugd is Natuurlijk het spaarwezen is
was afhankelijk van stoomlocomotieven en eigenlijk
zijn stoomlocomotieven hele grote stoommachines met wielen
aan de onderkant en een stoker in een huisje en en die trekt
een trein dat Dat is in feite wat een stoomlocomotief is.
Daarom zijn ze een prachtige apparaten en Natuurlijk hè, wat
is ze daarin je ziet? Die op stoom is en die daar zo
statisch vissen en zo dat je denkt, ah, Dat is toch.
Nou ja, dat doet een beetje denken aan telefoons waar je nog
aan kan zien wat de telefoon ooit was met zijn draaischijf.
Want Dat is een mechanisch systeem in feite.
Nou ja, zo een stoomlok om 10 foto terwijl jou wat in ze
hadden een elektrische locomotief te zien in feite geen
kloten. Natuurlijk denk ik een beetje
jammer, maar zo is het maar goed nu de stoommachine, want Het
gaat eigenlijk meer om het hoofd geschiedenis van de
stoommachine, want. Her en, der zijn nog wel
stoommachines in Nederland. Ik zou zeggen, ga kijken, laat
ze ook aan je kinderen zien die Natuurlijk normaal gesproken
nooit meer iets met stoommachines van doen hebben.
Volgens mij is de stoommachine als speelgoed ook wel een beetje
uit de running geraakt. Hoe kon je nog kon je overal van
die leuke stoom machientjes krijgen die dan met zo'n met
zo'n brand blokje weten dat ook alweer dat spul van het Witte
spul hoor je dan het water verhit en dan geeft stoom en
tenslotte loopt ze dingen als een tierelier.
Wettelijk Graaf College deels ook over die over die
stoommachines en toen had iemand die had er.
De volgende keer had hij zo een stoommachine meegebracht, vrij
grote speelse stoommachine. Dat is echt een feest om dat
ding. Aan het werk te zien, maar goed,
wanneer is de stoommachine uitgevonden?
Dat is de 17, 12 of kans uitgevonden.
Allerlei Mensen hadden het al bedacht hoe dat eventueel zou
kunnen of moeten werken, maar tenslotte eens in in 17 12 heeft
hem in jou commande eerste stoommachine in werking gesteld.
Maar de vraag is Natuurlijk hoe, wat waren de condities waarin
men tot de constructie van een dergelijke machine kon komen?
Hé volwassen aan behoefte aan om maar iets te zeggen waren de
principes ondertussen duidelijk hoe je zo'n machine zou kunnen
bouwen? Ja, en Dat is Natuurlijk weer
een betrekkelijk langdurig proces geweest, want dat moet je
koppelen, denk ik toch aan wat we de wetenschappelijke
revolutie noemen. Ik wil niet de wetenschappelijke
om. Dekkingen of of werkwijze
bagatelliseren In de klassieke oudheid of In de Middeleeuwen,
maar feit is toch. Dat In de In de 16e en 17e eeuw
zich een een aanzienlijke versnelling voordoet in, Laten
we zeggen In de wetenschappelijke methode en In
de ontdekkingen die door die methode worden gegenereerd.
Want hoe werkt wetenschap? Wetenschap is eigenlijk in alle
opzicht vrij simpel dat je je afvraagt, hoe werkt het
eigenlijk, waar, Waarom, Waarom werkt het of Waarom werkt het
niet? En en dan kon je vroeger zei je
nou ja, nou ja, het staat in een boek en dan ga je naar kijken,
zei Aristoteles. Het kan niet of het kan wel en
wat en dan ligt hier bij neer, want zo of?
De bijbel Natuurlijk staat In de bijbel zus staat In de bijbel
zo, dus dan moet het wel zo zijn.
En eigenlijk de kern van de wetenschappelijke revolutie, is
dat in Mensen zeggen, ja, wacht nou eens even, maar hoezo In de
bijbel, Waarom, hoe, hoe kunnen we dat uitvinden?
Hoe het werkelijk zit door een door een experiment te doen en
Dat is wat je ziet In de 16e en 17e eeuw dat men in experimenten
doet en dat men Natuurlijk ook nieuwe instrumenten ontwerpt, hè
dat dat nou In de Middeleeuwen was de bril anders ontworpen en
dat een bril is niks anders dan een lensje.
Wat wat de afwijkingen of het aftakelen van je oog corrigeert
Natuurlijk en en Als je eenmaal die lenzen bent begonnen, is het
Natuurlijk voor de hand liggend om te zeggen, Misschien kunnen
we ook sterk vergrotende lenzen bouwen om bijvoorbeeld kleine
dingetjes die wij niet goed kunnen zien.
Waar het oplossend vermogen van onze ogen niet voldoende voor
is, niet waar? Die we dan dus wel kunnen zien
en omgekeerd Natuurlijk de verre kijker, hè?
De telescoop men dit die is hartstikke handig op zeeslagen,
hè? Want je ziet ook altijd.
Michiel de Ruyter zie je met zo'n kijker aan het oog of
Maarten harpertszoon Tromp enzo maar vergeet niet dat de
telescoop tuurlijk ook duidelijk maakte dat het hele idee van Van
het zonnestelsel, waarbij alles om de aarde draaide, de grootst
mogelijke flauwekul was en dat het precies omgekeerd was dat
haarde een van de planeten is die in feite om de zon heen
draaide, dat dat Natuurlijk een veel woorden handliggende idee
eigenlijk was. En dat wordt ook door de
telescoop definitief. Dat was al lang vermoed dat dat
zo was. En dan moet die ook.
Nou ja, ja, kijk bagatelliseren Natuurlijk de moeite om
toentertijd iets te bedenken wat Niemand vond dat ze altijd
lastig hè Mensen zeiden, wacht nou eens even, het zit zus of
zo. Dus neem nou bijvoorbeeld het
klassieke verhaal over het vacuüm.
Ik meen dat de Aristoteles had gezegd, vacuum is vacuum.
Ja, dat kan niet, die bestaan niet en natuur, die heeft niks
met vacuüm ja, dus daar kan niet waarop ik meen galilee de
suggestie wekte Misschien ook wel iets.
Iemand anders, die zei Van nou, ja, Als we nou eens een
experiment organiseren om te kijken of we vacuüm kan bestaan,
ja of nee, dat Dat is toch wel lollig en Er is een een
Italiaanse onderzoeker. Ik meen een zekere meneer
Bertie. Die had die had een kolom water,
1 grote kolom water en die had helemaal gevuld van water met
water van top tot de boom. Daarna had hij hem omgekeerd en
had hij de onderkant opengemaakt en in een bad water gezet.
En, wat gebeurt er dan dat een deel van het water in die buis
dat stroomt naar buiten en en komt in die bak met water
terecht? Maar lang niet alles besluipt
namelijk een kolom water staan van 1 m of 9 10 hoog.
En hoe komt dat? Dat is de luchtdruk.
De luchtdruk is zodanig op op Laten we zeggen niet dat je
bovenop een hele hoge berg zit, maar Laten we zeggen, op gewoon
op de grond zit is de luchtdruk zoon dan?
Zo groot dat je een kolom water van 1 m of 9 die blijft staan
door de luchtdruk en dan komt ook daarna iemand op het idee.
Nou ja, dat water Dat is wel verdomd onhandig, want Het is 9
m. Kunnen we dat niet beter met de
Quick doen? Dat is toch een shelly en en Ik
weet niet of jij je de naam Torricelli nog nog een lampje
goed die je had vroeger ook allerlei zeg maar
temperatuurmeters of barometer stimuleert door meneer
Torricelli waren verzonnen. En ook bij die bij dat kwik,
Maar dat is veel veel zwaarder dan water Natuurlijk, maar ook
daar zie je dat er een kolom kwik blijft staan en een sterker
nog. Tenslotte zei ook iemand aan de
hand van de hoogte van die kolom kwik kun je ook nog zien wat wat
de luchtdruk precies is, want de luchtdruk varieert nogal.
We kunnen hoge druk hebben, denk aan zomers lange warme zomers
wordt Iedereen ook een beetje geïrriteerd van de hoge druk en
denk aan na stormachtig weer, Dat is meestal gaat dat gepaard
met heel lage druk. Overigens, dat hadden die
Italianen nog niet bedacht. Ik dacht dat dat vooral die
manier was die die die wanhoop die.
Nee die man die hadden een Maagdenburg halve bollen heeft,
heeft uitgedacht, maar goed, met dat experiment in Italië was
bewezen dat er a luchtdruk was aanzienlijke luchtdruk door
charley zei heel wijs, wij leven op de bodem van een zee van
lucht, want zo is het maar hè dat niet Alleen, want bovenin
die buis waar het water dus iets gezakt was, ontstond na
noodzakelijkerwijze een vacuüm. Dus nu wisten ze twee dingen.
A dat er sprake was van een aanzienlijke en variabele
luchtdruk en B wisten ze dat er een vacuüm kon bestaan.
Dat zijn twee dingen die absoluut essentieel waren voor
de constructie van een stoommachine.
Aristoteles was weer zo'n iemand die nou ja serieus en
systematisch had nagedacht over de wereld en dat had hij
opgeschreven. En ja, veel kennis uit de
klassieke oudheid werd beschouwd Als de kennis die je hebben
moest. Of de bijbel Natuurlijk veel
Mensen gaan op ja, is er niet in Als het In de Bijbel staat dat
dat niet zo is, dan is het ook niet zo als In de Bijbel staat
dat de Wereld 6000 jaar geleden geschapen is.
Dan is hij gewoon 6000 jaar geleden geschapen bij de
ChristenUnie. Ook Ik ben niet tegen homo's,
Maar de Bijbel veroordeelt het, dus het mag niet.
Ja, denk aan aan die schepping van de aarde.
Wij zijn in wyoming naar een heel museum geweest, wat gewijd
was aan de demonstratie dat de wereld daadwerkelijk 6000 jaar
geleden was geschapen en dat de dinosaurus de laatste
dinosauriërs nog geloof In de In de vroege middeleeuwen nog
vermoord waren. Ja ja, je ziet als Mensen iets
willen geloven, kunnen ze echt alles geloven?
Het is hè? Het wilsbesluit om te geloven
dat die stap eenmaal gemaakt hebt dan.
Doe maar. Daar krijg even volop het gas In
de reuzen B en W. Hè?
Ja, het rijdt hier allemaal zo, maar door die straat heen bij
jou, hè? Dat ja, Het is wel.
Het zijn allemaal wel auto's dat je de indruk hebt.
Van die Mensen hebben geld teveel toch?
Nou ja, daar moeten we ons Natuurlijk niet mee bezig
houden, want nu hebben we twee dingen hebben wij ontdekt,
namelijk dat het vaak wel degelijk mogelijk is en B dat er
sprake is van een aanzienlijke luchtdruk.
Belangrijk dus voor de stoommachine ook.
Ja, nu hebben we nog iets belangrijks nodig om te weten,
namelijk dat het het element water en heel wonderlijk element
is in allerlei opzichten, want. Zoals je weet onder nul, althans
op de Celsius schaal en vooral dat het in vaste stof die wij
eis noemen. En Als het meer dan 100 graden
is, ook op de Celsius tabel, dan verandert water in stoom het
woord gasvormig. Dat is Natuurlijk heel
opmerkelijk dat dat die stof in een relatief heel beperkt
temperatuur traject niet waar zowel vaste vorm kan aannemen.
Vloeibare vorm als gasvormige vorm en nu wil het geval.
Dat als water in stoom veranderd is, dan is het volume van die
stoom is 1800 maal ruim 1800 maal zo groot Als de volume van
het water waarmee het de stoom is gevaarlijk iseerd.
Dus nu hebben we nog een interessant feit, hebben wij in
handa kregen namelijk die ongekende expansie van die
stoom, hè? Als je water dus verhit ontstaat
een ongekende expansie. Nu hebben we alle elementen bij
elkaar waarmee je een zogenaamde atmosferische stoommachine kan
maken. Dus wat doe je?
Je hebt ook nog nodig een cilinder met een zuiger erin.
Op dat idee waren ze ook al In de 17e eeuw waren ze al lang op
dat idee gekomen en eigenlijk zie je ook In de.
Hele late 17e eeuw, zeg Maar het laatste decennium zie je lui,
die zegt Van kijk, we zouden een machine kunnen construeren op
basis van de luchtdruk in principe en de unieke
eigenschappen van water en stoom, inclusief dan dus een
cilinder in een zorg een zuiger in een cilinder je ziet dat dat
idee eigenlijk ook al betrekkelijk oud is.
De vraag was Natuurlijk, hoe krijgen we die die die die die
zuiger en die cilinder in beweging?
Bijvoorbeeld de Huygens had gezet.
Waarom gebruiken we eigenlijk geen geen?
Hoe heet het? Geen kruid voor explosieven?
Dat komt doen hem maar niet gerealiseerd worden, maar
feitelijk zitten wij in een autootje met een explosie motor.
Ja, Als je het zo zegt, explosie motor, denk je dat ik gek
geworden ben, maar wat zich afspeelt Natuurlijk in in die
cilinders van dit van deze auto is Natuurlijk dat er een benzine
luchtmengsel in wordt geperst. Wordt een beetje samengeperst en
dan slotte wordt er een vonkje gegeven.
Wat gebeurt er dan? Dan kan je een explosief
verschijnsel en dat die explosie druk dus die Linder naar
beneden. En dan heb je 4 cilinders, dus
Er zijn 4 cilinders die in volgorde naar beneden worden
gedrukt. Die drijven een krukas aan en
zodoende kun jij daar straks naar huis rijden hè?
Dus Het is zijn. Het is eigenlijk een explosie
motor zo zo kun je het toch zeggen en bovendien was er
eigenlijk, dat moet er toch altijd bijgezet worden Als je
kijkt dat heb ik eigenlijk nog vergeten te vermelden, maar en
In de 16e en In de 17e eeuw zie je ook dat wetenschappelijk
onderzoek georganiseerd wordt en het belangrijkste organisatie
was dat Royal Society in. Want Als je iets ontdekt had,
dan schrijf je een brief aan de Royals Testsite.
Ik heb zus en zo ontdekt de een tekeningetje erbij, wat
Misschien ook essentieel is geweest voor de
wetenschappelijke revolutie is de explosieve ontwikkeling van
zeg het drukken van boeken, want de boekproductie ook liefst
boeken met illustraties. Want wat deze mooier dan dat je
je ook dat je je geïllustreerd kunt zien hoe iets werkt als
Mensen straks zeggen, ja, die van Rossem hadden al een
stoommachine, Maar ik begrijp nog steeds totaal niet hoe het
in elkaar zit. Kijk In de Wikipedia de
vermaledijde laatst las ik ook weer zo een stukje van.
Ja, had je dan zo'n prutser en die keek even naar Wikipedia
enzo, want wat? Hoezo zijn er mensen in
Nederland die meer weten dan wat er In de Wikipedia staat?
Ja, Misschien op hun specifieke terrein, dat zou Dat is mogelijk
waar deze minachting voor de Wikipedia weet je Waarom?
Dat is volgens mij Omdat de Wikipedia is democratisering van
kennis, dus specialisten die vinden niks erger.
Ze beweren altijd wel dat dat allemaal hoog opgeleid moeten
worden, maar eigenlijk vinden ze het veel fijner dat zij dat ze
esoterische kennis kennis is macht.
Dat is een beetje kennis en andere Mensen hebben die niet.
En dan moet je ook met je vingers vanaf blijven en dat
vinden zij lekker. Je mag niet zomaar Als je niet
niet historisch gediplomeerd bent, mag je niet zomaar een
boek over geschiedenis schrijven.
Eerst moet je geen riepen, We hebben sowieso. in Nederland is
nu een diploma ziekte al uit de kunst, hè, Je moet echt.
Overal in gediplomeerd zijn, hè? Ik heb ook wel eens gehoord dat
Als je 1, 1, 1, 1 eendenkooi exploiteert, moet je een
eendenkooi exploitatie diploma halen.
Wist je dat? En een van de onderdelen daarvan
is hoe je de eens zo snel mogelijk van het leven kan
beroven zich eigenlijk. Je moet zo'n knakken dan nou ja,
dat je ook denkt van nou zou er enig ander land zijn met een ene
kooi exploitatie diploma dat dat zou ik wel eens willen weten en
binnenkort weer een stap subsidieaanvraag voor
opleidingen. Ja, nou ja, alles overal moet je
een diploma hebben, daar ben ik van overtuigd.
Zou je ook coach diploma's hebben?
Ongetwijfeld ons? Ja denk ik echt, zou dat
geëxamineerd Zonder diploma heb je niks en het wordt ook gevierd
Als je het hebt, hè diploma, kijk eens God, Ik weet alles van
ja diploma technisch kan ik niet hoger stijgen, dus ik dacht van
dat gedonder ben ik. In ieder geval zijn het zo
belangrijk is dat ontzettend veel Mensen hebben gedroomd van
het feit dat ze diploma wat ze best hebben, dat ze dat niet
hebben, hè? Dat ze hun eindexamen
bijvoorbeeld niet hebben gedaan of dat ze hun doctoraalexamen
niet hebben gedaan. Nou ja, dat dat.
Ik heb ook vaak gedaan Omdat ik mijn eindexamen eigenlijk niet
had gedaan, dus dat ik in feite een oprichter was, heb ik wel
studeerde, Maar ik voldeed volstrekt niet aan de aan de
officiële voorschriften. Ja wonderlijk toch?
Er wordt op moment dat ik gepromoveerd ben, heb ik nooit
meer gedroomd van enig opleidingsteam.
Is probleem nooit meer. Wanneer wordt er ooit gevraagd
naar je diploma? Nooit?
Dat is wat dat betreft is het net hetzelfde met de COVID
vaccinatie heb ik dat al verteld van al die die dat hele die hele
bos formulieren die wij bij ons hadden.
Ja, mag dat. Je moet Natuurlijk wel oppassen
dat je niet in herhaling bevallen.
Educatie is de kracht van herhaling.
Dat zeg ik vaak en dat zit veel in en Dit is heel educatief.
Maar tegelijkertijd diep frustrerend Natuurlijk.
Wij hadden denk ik wel 1 cm dik een bundel van op papier
geprinte QR codes en verklaring dat we allemaal regelmatig 100
en malen waren ingeënt. Want dat eisten zowel Canada als
de Verenigde Staten en dat die Niemand heeft ooit gevraagd naar
die naar die inentingsbewijs Niemand.
En Het was hartstikke moeilijk om dat allemaal bij mekaar te
krijgen. Ja, maar jongen die dat moest
doen, die heeft meegenomen, heeft daarin.
Ja, je had het in een prachtige klappen bij zich, bleek totaal
nutteloos te zijn. Je vermoedde dat dat al wel,
maar Je kunt nooit zeker weten, Dat is het probleem eigenlijk.
Duitsland ook nou in Duitsland, Dat was heel wisselend.
Is mijn ervaring, zijn ze daar toch?
Ja, maar Duitsland is toch. Duitsland gelooft aan het gele
boekje. Weet je wel het inzicht?
Ik heb ook zo'n geel boekje. Ja, In het ene eigen restaurant
Duitsland weet je wat als wij dan begonnen van dat we dat
graag gewoon even wilde Laten zien, werd het weggewuifd en
allemaal flauwekul en kon ze allemaal geen bal schelen?
In een ander restaurant was vonden ze het hartstikke fijn
dat ze In het gele boekje konden kijken, dus daar daar zat er
eigenlijk voor zover ik mee kan herinneren.
Geen enkel systeem in doel, Maar het is nu wel naar de
achtergrond. De laatste keer dat we waren was
er helemaal geen controle. Corona bestaat niet meer.
Nee, mag ik herinner mij wel dat ik het.
Nou ja, Dat is dus niet zo, maar goed, ik herinner mij een
restaurant waar ik Natuurlijk stom.
Ik had lopen shouf ja had, Ik had mijn boekje vergeten en dat
doen onze kordate reisleider Willem Melching zetten.
Die liet een iets zien wat je zei Van.
Kijk, Dat is ook de bewijs dat van Rossem ingeënt is en toen
mocht ik het toch in, want ze maakten aan de poort van het
restaurant, maakte ze bezwaren. Tegelijkertijd lieten ze zich
wel erg simpel oplichten, dus dat nou ja, goed, we waren
blijven steken bij die stoommachine, dus dat wetenschap
georganiseerd werd. Ik zal maar zeggen, anthonie van
Leeuwenhoek, niet waar? De bekende Nederlandse
microscopisch charge dat heet die die unieke kleine lensjes
had ontworpen, zo bolvormige lensjes waar hij inderdaad een
totaal nieuwe wereld mee ontdekte.
Die schreef brieven aan de Royal Society om te melden wat hij
gedaan had, zodat ook zijn zijn zijn onderzoeksresultaten.
Ook bredere verspreiding vonden en hetzelfde geldt Natuurlijk
voor de voor de telescope die. Hé, dat Mensen zagen Natuurlijk
dat ja, dat Jupiter en 4 maanden heeft, hè?
Galilea had dat al gezien met het Allersimpelste Kijkertje en
We hebben dacht ik ook over huisarts gehad.
Die zag Natuurlijk dat Saturnus ring gehaald hebben, geef ik
niet precies hoe ze met elkaar zaten, maar hij begreep wel dat
het ringen waren. Dus je ziet eigenlijk in die
hele eeuw Dat is allemaal 17e eeuw en de Fransen Natuurlijk
altijd jaloers op de Engelse of de Duitsers.
Een van de twee die hebben ook zo een zo een officiële
wetenschappelijke organisatie. Gecreëerd die aanvankelijk
geleid werd door Huygens, maar wel nu Als je kijkt naar het
Engelse Patentbureau, want de Engelsen hadden al wel een
Patentbureau, dan zie je eigenlijk In de hele late 17e
eeuw dat er voortdurende patent aanvragen zijn die die die doen
denken aan de stoommachine die die Laten we zeggen de
basisideeën van de stoommachine al op papier zetten.
Maar het was nog heel lastig om te sloten, een werkende
stoommachine te construeren. En, dat doet die meneer Juke
man. Die heeft daar jaren en jaren
heeft hij daar gewerkt. En hoe werkt een atmosferische
stoommachine dat in een cilinder daar onderin heb je water?
Dat verhit Je moet je flink verhitten, dan wordt het stoom.
Dat betekent dat de cilinder in feite naar boven wordt gedrukt
door de stoomvorming die het 1800 maal het volume van het
water. En dan moet je als die cilinder
eenmaal flink naar boven is gegaan.
Hé dan. Moet je dat die stoom in die
cilinder moet je Laten condenseren.
Je kunt dat koud water in spuiten of wat je precies wil
doen, dan doet hij niet veel toe.
Dan condenseert is die die stoom onder die cilinder met als
gevolg dat daar een parceel vacuüm ontstaat en dan wordt de
cilinder dus door de luchtdruk naar beneden gedrukt.
Bloem. En dat die die beweging Boem Als
je op die hele oude steen stoommachines die die en die
draaien ook heel langzaam zo boem.
Bon, maar je begrijpt wel dat dit een extreem inefficiënt is,
want Als je dus die stoom hebt Laten condenseren in die
cilinder, dan moet je die cilinder weer opnieuw weer
opwarmen en dan hij doet hetzelfde processen voor de
stoom die drukt is enzovoort enzovoort dus al In de 18e eeuw.
Dit is 17 12. Dus we zitten al In het begin
van de 18e eeuw en kijkt 1 1, 1 Schot een zekere James watt die
die krijgen een modelletje van een stoommachine in handen.
Ik geloof dat het modelletje kapot was en toen heeft, toen
heeft hij dat allemaal precies bestudeerd.
James Wood was interessant genoeg en je bent al gauw
geneigd om te denken, ja, die James hot, een sympathieke
prutsen met zo een schuurtje In de tuin waar die leuke dingetjes
deed. Maar in feite was James Bond
iemand die uitstekend op de hoogte was van de wiskunde.
Hij kwam goed meten meten en regelen.
Hij was een, hij was in feite een een voor die term voor die
tijd, een echte wetenschap. Zoeken nou een genie jongeman
was ook geen genie. Ik geloof niet dat je dat kunt
zeggen. Wanneer ben je een genie dan?
Nou, wat is een genie? Dat is een lastige definitie,
Omdat Natuurlijk vrijwel alle genieën niet waar?
Die, die die die zitten toch in een roeibootje zal ik maar even
zeggen. En dat bootje is door iemand
anders ontworpen en iemand anders dus op het idee van die
roeispanen gekomen en nog weer iemand anders zijn, gaan ze een
eindje roeien en en en toen zat het Chinees in een bootje, wat
hij ook niet zelf bedacht had en.
Op weg naar een doel wat hij ook niet zelf had gekozen naar
enzovoort, dus Het is altijd een Als je niet bestaat, Alleen bij
gratie van context. Ja wat wel erg geniaal is, toch
is zijn die denken experimenten van Einstein die die ja is een
pier eentje op een op een patent kantoor In het jury zat.
En ja die die die denken experimenten deden die tenslotte
Natuurlijk de speciale en algemene relativiteitstheorie
hebben opgeleverd. Dat Dat is wel vrij geniaal, ja.
Nou ja, Hij is nou wordt Natuurlijk altijd vormt als die
helemaal oud is en met van die waren grijze haren wil alle
tovenaars op televisie zien. Rij ik altijd uit als Einstein
zal ik maar zeggen, ja, dus ja, Misschien arnstein, Ik weet, Dat
is moeilijk te zeggen. Je had In de 17e eeuw wel een
aantal van die lui die ongelooflijk wetenschappelijk
creatief. Waar Newton is Natuurlijk ja,
Misschien is het Newton ook wel eens genie.
En Leibniz is waarschijnlijk ook wel een genie.
En galilee. Hup die doen we er ook nog even
bij, maar jonkerman bijvoorbeeld die die nou?
Ja, die was redelijk op de hoogte van wat er al geprobeerd
was en wat je eventueel zou kunnen doen en heeft ze vooral
bezig gehouden met het maken van leidinkje s en kraantjes zodanig
dat hij dat hij op zichzelf simpele stoommachine, waarbij de
zuiger dus nogmaals bewogen wordt door de atmosferische
druk, vandaar het belang van Van Laten we zeggen de ontdekking
van de atmosferische druk. Ook interessant Natuurlijk voor
de weersvoorspelling. Hoge druk zal het wel mooi weer
worden. Lagedruk had gaat het stormen
bij wijze van spreken, maar of ik nou Juncker ben?
Een genie zou noemen, dat weet ik niet.
James Wood. Ja dan weet ik kijk ook niet,
moet ik zeggen, ja, ik moet er even over denken.
Die hele term genie is een beetje een beetje onzin naar
mijn gevoel dat, Dat is ook mijn grote bezwaar tegen die
godvergeten Nobelprijs dat dat toch gesuggereerd wordt dat één
of maximaal twee Mensen je hoort het zelden dat 30 Mensen
tegelijkertijd een hoge prijs krijgen voor hetzelfde
onderzoek. Het resultaat.
Dat toch teveel die ene onderzoeker eruit gelicht wordt
die onderdeel is van een complexe gemeenschap van
onderzoekers waarin Iedereen eigenlijk zijn steentje heeft
bijgedragen, nog even afgezien van het feit dat de Nobelprijs
niet wordt uitgereikt aan Mensen die dood zijn.
En nou ja, die hebt, je hebt dat bomen de verhaaltje komen.
De ontdekking van het DNA molecuul en nou ja, daar was
die, die hoort ze dus ook alweer rosalind Nou een of andere.
Engelse onderzoekster die die foto's had gemaakt van die van
die kristalstructuren en zo, die heeft eigenlijk daar ook een
belangrijke rol in gespeeld. Maar ja, die is jeugdig
overleden en die wordt zei, Nou, moet ik zeggen dat altijd Als je
wat leest over de ontdekking van het DNA, dan wordt zij altijd
til tegenwoordig met naam en toenaam erbij genoemd.
Godzijdank, maar ja, het dan op prijs is toch in essentie een
een verkeerd begrip. Of creëert een verkeerd begrip
van hoe wetenschap werkt. Wetenschap is in hoge mate een
collectieve onderneming. Het aantal Mensen wat wat wat
echt puur op eigen denkkracht. Die ziet ook altijd het Het is.
Het is een persoon die eruit gelicht wordt en tegelijkertijd
zijn allerlei Mensen met zo'n probleem bezig geweest.
Dus ik, Ik heb altijd mijn twijfels gehad bij de bij de
Nobelprijs. Lekker rollator tje.
Nederland is het land van de rollators.
Wist je dat? Hij ziet ze wel veel, dus Ik
vind het niet verrassend. Nee, maar je ziet ze In het
buitenland niet. Dat is inderdaad iets
opvallends. Ik heb in New York nog nooit
iemand met een rollator zink, een ja, een mevrouw, een oudere
mevrouw die bezig was met een rollator over te steken in men
het ergens op de zuidpunt en ik dacht nog, zal ik er vlug even
achteraan lopen om te vragen of ze in Nederlands is?
Ze horen al laat dat je mee heeft genomen In het vliegtuig,
Maar ik denk, Het is wel een beetje lullig om die mevrouw op
die rollator aan te spreken. Dus Ik heb het niet gedaan, We
moeten naar. We moeten terug naar de
stoommachine. Je begrijpt dat dit een enorme
vorm van energieverspilling was. Vandaar dat die new Common
machines die stonden eigenlijk Alleen bij mijne en en Alleen
bij de mijn waren de kolen zo goedkoop dat je je je kon ook
een zo onzuinige machine Als de joker man machine die die kon je
dan toch wel gebruiken op dat punt.
Ik heb later pas begrepen dat er ook In de Hollandse Republiek
wel her en der neukmachines stonden.
Daar was ik wel verbaasd dat. Ze gingen vaak een eeuw mee, ze
waren, ze waren onverwoestbaar. Zal ik nou maar zeggen, maar
goed, James wordt die had dus dat model gezien en die begreep
al heel snel dat het extreem inefficiënt was en dat die
inefficiëntie eigenlijk vooral werd veroorzaakt door het feit
dat die cilinder steeds weer opnieuw verwarmd moest worden.
Dat zijn dacht, Als ik nou dat condensatie proces Als ik dat
nou. Uit is uit de cilinder zelf
halen en dat ik ik bouw een speciale condensatie camer
condensor. Nou, dat bleek een geweldige
uitvinding te zijn, want dat beroep moment Als je dat zie,
Als het dan niet condensatie dus moest beginnen, deed je een
luikje open en daar stroomden die stoom In de condensatie
Kamer. Daar werd die stoom dus een
beetje beetje bespringt. Met met koud water zal ik maar
zeggen. Dat gaf dan weer een nieuw nieuw
felheid stoom die weer in die nou.
Daardoor werden die machine stukken en stukken beter.
James Watt is Samen met een fabrikant en met een bolten
inzaken gegaan en tenslotte een schatrijk geworden patenten
aangevraagd op zijn verbetering aan de machine.
Hij heeft van allerlei verbeteringen aangebracht.
Ook een zuiger die van twee kanten werkte die ook vaak bij
stoomlocomotieven ziet. Nou ja, van alles en nog wat, ik
moet erbij zeggen, hij voelde. Vrijwel Iedereen zei op een goed
moment, al In de 18e eeuw, deze machine kan veel efficiënter
gebruikt worden Als we de druk in die cilinder veel hoger maken
dan Hij is, als die eigenlijk niet meer werkt met de
atmosferische druk, maar met de stoomdruk.
Want daar die kunnen we heel erg, maar genoeg stoom hebben.
Kunnen we die stoomdruk wat ik het voor vijfvoudig of voor
tienvoudig daar voelde bod niks voor.
En Hij heeft ook zijn patenten eigenlijk misbruikt, in zekere
zin om om een ontwikkeling te blokkeren.
Waarbij eigenlijk veel grotere hoeveelheden druk ontstonden in
die in die stoommachine, want er zij, dat maakt de zaken
gevaarlijk, want dat gaat het ontploffen, want daar kunnen we
helemaal niet zo goed cilinders maken.
Dat is een groot probleem. Daar had hij wel een punt
aantal. Er waren nogal wat ontploffingen
In het begin. Uitvinding wilde beschermen.
Het was ook wel wel een soort soort van algehele
voorzichtigheid. Maar goed dan dan tenslotte
helemaal aan het eind van de 18e eeuw, want Dat is eigenlijk wel
interessant. Dat moet je er wel bij vertellen
dat die introductie van de stoommachine als een apparaat om
industrieel iets aan te drijven of een pomp aan te drijven dat
dat heel heel langzaam geïntroduceerd wordt.
Dus ze hebben wel In de 18e eeuw geloof hem nog Misschien 102 100
van een jukema machines gebouwd jukema overigens die had te
maken ook met bestaande patenten.
Maar die heeft tenslotte toch. Er was een soort patent
organisatie. In zijn patenten zijn daarin
ingebracht en die is heeft. Tenslotte heeft hij toch vrij
goed geld verdiend aan zijn aan zijn machine.
Maar eigenlijk Als je kijkt ik geloof in 18 30 kijkt naar de
zeg, Maar de bewegingsles de aandrijfkracht van Van ook in In
het toen al snel groeiende Engelse textielindustrie, dan
was waterkracht nog steeds even belangrijk als stoomkracht.
Pas na 18 50 zie je hoe de stoommachine niet waren?
Het dominante apparaat wordt om fabrieken aan te drijven, poppen
aan te drijven. Nou ja, gaan ze maar door
eigenlijk. En dan nou ja, dan vindt Tesla
eigenlijk al ook nog In de 19e eeuw de wisselstroommotor uit
die boom dient voordeel van een wisselstroommotor, dus die kunt
zo een wisselstroom motortje bouwen en Je kunt een gigantisch
grote wisselstroommotor behouwen.
Dat dat die in zijn alle variëteiten denkbaar en en Dat
is de volgende revolutie in in In de aandrijving, aan allerlei
opzichten. Maar goed, Dit is de
geschiedenis van de stoommachine in zeer kort bestek laat ik het
zo zeggen. Wie er eigenlijk wel wel ruim
een eeuw over heeft gedaan om om, Laten we zeggen, algemeen en
breed geaccepteerd te worden, wat we nog Natuurlijk nog niet
hebben vermeld. Dat is de ontwikkeling van de
locomotief, want dat waren die lui die zeggen, ja, wacht nou
eens even wil je dit ding gebruiken om een voertuig aan te
drijven? Van welke aard dan ook?
Dan moeten we die druk in die cilinder.
Die moeten we veel groter maken en daar zie je dus de eerste
locomotief ontwerpen zijn zo van omstreeks 1800.
En daar is een meneer Tree Vitrac of ik het goed uitspreek,
weet ik niet precies. Die heeft ook 1, 1 1 soort stoom
wagentje gebouwd en Ik heb ooit een filmpje gezien van een
replica van dat stoom wagentjes van twee wittek en Dat is
aandoenlijk het het werkt dus het rijdt.
Het is waarschijnlijk het eerste de stoom had Congo had ook al
zo'n rare stoom wagen gebouwd. Man stappen we even overheen dit
Dit is terrific, is echt op weg naar de stoomlocomotief.
En dan zie je dat In de eerste helft van Van de 19e eeuw dat
men heel snel een vordering maakt bij de constructie van
stoomlocomotieven en die leidden automatisch direct eigenlijk tot
de spoorwegen en de spoorwegen veroorzaken Natuurlijk een
transport revolutie, zoals nog niet eerder In de menselijke
geschiedenis was voorgekomen. Qua qua goedkoopte in allerlei
in allerlei opzichten waarbij we nog moeten vermelden dat het
aanvankelijk heel lastig was om goede rails te maken.
Want de regels bestonden overigens al even in in mijn en
lager rails, Maar het waren houten rails.
Dan rij je karretjes over die werden getrokken door zogenaamde
mijn pony's. De reden, zielige pony's, ja, ze
eenmaal beneden waren kwamen ze nooit meer boven.
Toen gingen beneden ook dood. Ja, Dat is echt diep diep
tragisch, wat is een pony die voor het laatste zon ziet en dan
de mijn in moet om daar de rest van zijn leven voor ze voor die
mijn wagentjes te slijten. Maar goed, de rails bestonden
al. Maar die je begrijpt wel dat zon
stoomlocomotief fje van een paar ton dat dat dat dat reden je
niet zijn heilzaam flarden dus dan krijg je eerst ijzeren
gietijzeren deels ook niet. Dan krijg je een smeedijzeren
rails, maar tenslotte eigenlijk pas als Als de staalproductie
genormaliseerd wordt of op grote schaal mogelijk wordt gemaakt,
dan stalen rails. Dat is wat je tenslotte hebben
moet om een trein goed te Laten rijden.
Maar de stoomlocomotief is Natuurlijk het mooiste voorbeeld
van. Nou ja, wat wat wel een
stoommachine zijn kan. Maar het duurt dus nog een hele
tijd voor dat hè? Van uitvinding in 17 12 tot het
ook een een breed geaccepteerd toestel was dat dat duurt even
en dan is de naam zegt Natuurlijk iemand die komt op
het idee met stoom turbine te bouwen, dan zijn we goed op weg.
Dat is het verhaal van de stoommachine en Ik vind nog
steeds dat er sorry dat ik even mijn neus moet snuiten.
Geen probleem, dat hoort bij de tijd van het jaar.
Ja, dat, Dat is zeker zo. Ik heb geen COVID, dus heb ik
laatst vorige week nog een keer gecontroleerd, dan ga ik eerst
het vlees van zeker dat ik het niet had haar, Maar dat je toch
blij bent dat Alleen dat bovenste streepje dan zichtbaar
worden, heb ik het wel goed gedaan, dan denk ik nooit, want
dan betekent dat je denkt, zal ik er nog een keer doen, toch
Als je? Als je onzeker van jezelf bent,
ja, en wij zien. Ik vond dat er indertijd, dus
Omdat het Natuurlijk in 2012 was het 300 jaar geleden dat de
stoommachine in werking was getreden.
Overigens stonden die eerste stoommachines altijd bij mijnen
en de vraag is Natuurlijk ook heel interessante vraag, zou de
stoommachine ooit tot ontwikkeling zijn gekomen als
niet de Engelse op hele grote schaal al heel lang steenkool
gebruikt? Londen werd in 1700 gebruikt
door Londen, per jaar en half miljoen ton steenkool en
steenkoolmijnen vertoonde het vervelende aspect dat ze zodra
ze meer dan enkele tientallen meters diep werden dat ze
volliepen met water. Dus dat moest eruit gepompt
worden. Alle eerste stoommachines werden
gebruikt als pomp of als aandrijving van een pomp.
Dus er was een koopkrachtige vraag naar stoommachines, zouden
die ooit aan ontworpen zijn als aniet in koopkracht dan gevraagd
en stoommachines was geweest, Maar dat het principe zou kunnen
werken. Dat was eigenlijk al duidelijk
gemaakt in een artikeltje van een meneer Papin een Fransman
heeft de inventieve figuur. Staat daar gestorven bij mijn
weet die al een artikel had geschreven.
Dit zou ongeveer de constructie moeten zijn Als we een machine
willen bouwen die dus nogmaals atmosferisch is, want je hebt
een atmosferische stoommachines en hoge drugs stoommachines die
eigenlijk op een verschillende manier werken, maar allemaal
afhankelijk zijn van de unieke eigenschappen van water.
Bij nul graden bevriest dit kun je erop schaatsen.
Dan is het 100 graden lang is het gewoon water wat bij ons uit
de kraan komt. En dan ineens verandert in
stoom, hè? Want dat Als je zoals de kraan
aan zou zetten en zo stoom uitkomen, dan.
Die is wel behoorlijk Waarom namelijk koeken nu.
Dat zou niet best zijn die koeken kraan heb je.
Daar komt meteen warm water uit. Ja, Dat is ontzettend stom.
Die dat je dat die kraan bedoel je.
Ja, je bedoelt die moet warm houden, want dan, hè?
Dus dat Dat is zijn volgens mij enorme energievreters.
Ja, dat denk ik ook wel. Ja ja, Ik heb nog twee
elektrische boilers. Dat zijn enorme energievreters.
Maar ja. Die doen het prima, dus om nou
allemaal weg te gooien en alles te veranderen als ze nou eens
nou weer weer steek veel dat het met die Energy helemaal de
verkeerde kant op zou gaan, Maar dat is de stoommachine is een
essentiële uitvinding, want Je kunt ook zeggen, nou ja, die was
er die waterkracht. Maar eigenlijk zijn alle
analytici van mening dat dus die industriële revolutie in
Engeland wel van start zou zijn gegaan Zonder stoommachine.
Maar dat hij In de vroege 19e eeuw vast zou zeggen lopen.
Zonder die stoommachine dus dat uiteindelijk het doorzetten van
de industriële revolutie Zonder de stoommachine niet had plaats
gevonden en dus afhankelijk was van de uitvinding van de
stoommachine die Daarom toch. Denk ik waar sinds het ontdekken
van de landbouw de belangrijkste uitvinding ooit was.
Daarna alles wat daarna komt is. Het gaat draait uiteindelijk om
het gebruik van fossiele brandstof, het opwekken van
hitte en dat dat kun je, dan kun je die hitte vervolgens om
allerlei wijzen gebruiken. Ja, Laten we even wel wel wezen.
Ook de elektriciteit van een elektromotortje wordt
uiteindelijk opgewekt in een energiecentrale die ongetwijfeld
of kolen gestookt is. En meestal zijn het ook.
Hoe heet het stoomturbines die die de Energy opwekken?
Dus ergens moet je altijd fossiele brandstoffen gebruiken
in dat systeem, want nu hebben wij ontdekt dat je ook een.
Hoe heet je zo'n zonnepaneel op je dak kunt liggen?
Je kunt windmolens Laten. Die windmolens hadden we
Natuurlijk ook al veel langer, maar ja, windmolens hebben al
hebben zwaar zoals je weet, wie is nou eigenlijk?
Want We hebben meer Mensen meegedacht, wie is nou echt de
feitelijke uitvinder van de stoommachine?
Niemand. Ja, Ik vind een van een
stoommachine, is meneer Papam. Is is.
Is new Common Natuurlijk is tot opzij kochten James Watt Het is
1, 1 1 Het is een panorama is een beetje, want ik ineens denk
ik aan sights and Peppers Lonely Hearts Club Pen.
Maar is de uitvinders van de stoommachine is een beetje saai
en Papers lonen in hardst club band.
De ene heeft dit bijgedragen, de ander heeft dat bijgedragen.
Vergeet niet dat er ook de ontdekkers van de luchtdruk en
de ontdekkers van de mogelijkheid van een vacuüm ook
een essentiële bijdrage hebben geleverd.
Hadden ze dat niet gedaan, hè? Die gereken met ze Maarten
burger, halve bollen ja dan, dan was de stoommachine in feite ook
niet ontdekt, want je moest weten dat dat kon.
Anders kon je het niet ontdekken of construeren eigenlijk.
Dus Je kunt niet zeggen, de uitvinder van de stoommachine is
de eerste constructeur van een werkende stoommachine is new
Common, maar daarvoor was een hoop voorbereidend werk nodig.
Ja, We willen Natuurlijk allemaal in hokjes plaatsen.
We willen er een iemand op plakken, Maar dat is dus niks.
Hebben we een genie? Ja, met een wilde haardos en en
en hè dat je dat je ook denkt, oh, een afwijkende patiënt.
Hij is niet goed snik, maar Hij heeft toch iets enorm
belangrijks uitgevonden. Dat is allemaal een beetje
romantisch gelul eigenlijk. Misschien denk je wel naar het
luisteren van deze aflevering, Ik heb hier met plezier
geluisterd, wat kan ik een keer terug doen voor jullie Maarten
en Tom nou een ding, abonneer je even op deze podcast, dat doe je
op Apple door te klikken op het plusje en op Spotify door te
klikken op volgen en het belletje.
Want dan garandeer je jezelf van nieuwe afleveringen in je feed
als ze Er zijn. En dan moet je ook met je
vingers van afblijven. De geschiedenis van onze
welvaart en dan komt er een uitvinder en die vindt iets uit
waar nog Niemand ooit aan gedacht heeft.
En u zult zien Dat is bij geen enkele uitvinding is dat
eigenlijk het geval. Volgens kenners een van de beste
lezingen die Maarten ooit heeft gegeven.
Daar is zo'n hele mythologie, dat eigenlijk al die uitvinders
van de 18e eeuw van de Engelse industriële revolutie, dat dat
eigenlijk allemaal vrij primitieve knutselaars waren, de
geschiedenis van onze welvaart. Nu te downloaden als
luisterboek, check de shownotes. We hebben met zijn allen een
chronisch tekort aan slaap en dat zorgt voor veel conflicten
thuis, maar zeker ook op het werk.
Met een paar simpele stappen kunnen we dat verhelpen en
zorgen we dus voor een betere verstandhouding met vrienden en
collega's. Julian van Somnox is daar elke
dag mee bezig en heeft een paar concrete tips die je vandaag
gelijk al kunt toepassen. Het gesprek dat ik met hem had,
vind je via de link In de shownotes.