1
00:00:01,650 --> 00:00:06,410
Otulina o sztuce to podcast, w 
którym przybliżam wam tajniki 

2
00:00:06,410 --> 00:00:09,050
sztuki dawnej. 
Nazywam się Aleksandra 

3
00:00:09,050 --> 00:00:13,690
janiszewska kardona, zapraszam 
was fascynującą podróż. 

4
00:00:18,240 --> 00:00:24,320
Majowy odcinek mam dla was 
dzisiaj w trochę może mrocznym 

5
00:00:24,680 --> 00:00:30,080
wykonaniu, ponieważ sięgnęłam po
obraz Johna everetta miye of 

6
00:00:30,080 --> 00:00:32,960
felia. 
Obraz znajduje się w Londynie w 

7
00:00:32,960 --> 00:00:38,200
tate brittain i zdradzę wam, że 
na żywo jest o wiele mniejsze, 

8
00:00:38,200 --> 00:00:42,080
niż można się tego spodziewać. 
Kiedy pierwszy raz zobaczyłam go

9
00:00:42,080 --> 00:00:46,120
właśnie w londyńskiej galerii. 
Byłam zaskoczona, bo szukałam. 

10
00:00:47,120 --> 00:00:51,000
Wielkoformatowego dzieła, które 
wypełni przynajmniej pół ściany,

11
00:00:51,000 --> 00:00:58,240
a znalazłam obrazek, który ma 76
cm x 111 cm. 

12
00:00:58,510 --> 00:01:02,630
Sami przyznacie, że to dosyć 
niewielki format i jest to o 

13
00:01:02,630 --> 00:01:07,190
tyle ciekawsze, że artysta 
malował ten obraz naprawdę 

14
00:01:07,190 --> 00:01:13,030
długo, ponieważ od lipca 1851 
roku do zimy 1852, czyli 

15
00:01:13,030 --> 00:01:18,870
spokojnie, możemy mówić, że 
malował go przez pół roku, ale 

16
00:01:18,910 --> 00:01:22,750
zanim opowiem wam, czemu wybrał 
taki mały format? 

17
00:01:26,360 --> 00:01:31,720
Czemu bohaterką tego obrazu jest
ofelia, którą znacie zapewne z 

18
00:01:31,720 --> 00:01:36,070
hamleta? 
I gdzie w zasadzie był malowany 

19
00:01:36,070 --> 00:01:40,030
ten obraz to chciałabym w tym 
miejscu podziękować wszystkim 

20
00:01:40,030 --> 00:01:44,750
patronką patronom otulinę o 
sztuce w serwisie patronajta i 

21
00:01:44,750 --> 00:01:48,990
wyjątkowo pani renacie, która 
zdecydowała się wspaniałomyślnie

22
00:01:48,990 --> 00:01:52,710
dołączyć do tego grona. 
Wasze wsparcie jest dla mnie 

23
00:01:52,710 --> 00:01:57,870
realną pomocą w tworzeniu tych 
treści, którymi dzielę się w 

24
00:01:57,870 --> 00:02:01,470
podcaście otulinę o sztuce, ale 
też na moich profilach. 

25
00:02:02,240 --> 00:02:05,480
Czy to na Instagramie, czy na 
Facebooku jest to praca, 

26
00:02:05,480 --> 00:02:08,240
przygotowywanie tych utworów 
oczywiście. 

27
00:02:08,830 --> 00:02:13,750
Sprawiająca mi dużo satysfakcji,
ale tym dla mnie to jest 

28
00:02:13,750 --> 00:02:18,470
ważniejsze, jeżeli wiem, że i wy
uznajecie to po prostu za ważne,

29
00:02:18,470 --> 00:02:23,550
wartościowe i chcecie wspierać 
tą moją działalność w 

30
00:02:23,550 --> 00:02:27,990
upowszechnianiu wiedzy o sztuce,
a ja naprawdę wierzę, że sztuka 

31
00:02:27,990 --> 00:02:32,190
ma moc zmieniania życia. 
I tutaj wracamy do ofelii. 

32
00:02:32,390 --> 00:02:35,110
Dzisiaj wybrałam ten obraz z 2 
powodów. 

33
00:02:35,880 --> 00:02:40,280
I jednym jest majówka i majowy 
okres, który za oknem myślę. 

34
00:02:40,280 --> 00:02:44,080
Wszyscy obserwujemy ten festiwal
wybuchu kwiatów. 

35
00:02:44,550 --> 00:02:49,670
Zapachów kolorów, światła i 
właśnie tym też dla mnie jest 

36
00:02:49,670 --> 00:02:55,710
ofelia od strony wizualnej i to 
słusznie myślę dlatego, że mi je

37
00:02:55,830 --> 00:03:01,430
malował, to obserwując przyrodę,
ale z drugiej strony też 

38
00:03:01,830 --> 00:03:06,510
chciałam zaprosić was, jeżeli 
jeszcze nie zdecydowaliście się 

39
00:03:06,510 --> 00:03:10,430
tu zachęcić was do tego 
ażebyście wzięli udział w 

40
00:03:10,430 --> 00:03:13,750
majowym cyklu wykładów o sztuce 
dziewiętnastego wieku, który 

41
00:03:13,750 --> 00:03:18,670
prowadzę standardowo. 
Transfer w środy o godzinie 

42
00:03:18,670 --> 00:03:22,830
20:00 i przyjrzymy się całej 
panoramie dziewiętnastego wieku 

43
00:03:23,070 --> 00:03:29,670
od początków od romantyzmu przez
akademizm wszelkie rewolucje i 

44
00:03:29,670 --> 00:03:32,230
zmiany w sztuce i skończymy na 
sztuce polskiej. 

45
00:03:32,550 --> 00:03:36,750
Jeżeli macie ochotę posłuchać o 
tym, to jeszcze można kupić 

46
00:03:36,750 --> 00:03:40,910
karnety. 
Cykl startuje w środę 6 maja. 

47
00:03:41,030 --> 00:03:45,510
No dobrze, a my przenosimy się w
sam środek dziewiętnastego wieku

48
00:03:45,550 --> 00:03:48,790
przenosimy się do epoki. 
I wiktoriańskiej do Anglii, 

49
00:03:49,270 --> 00:03:52,230
gdzie w 1848 roku założone 
zostało bractwo prerafaelitów, 

50
00:03:52,230 --> 00:03:56,750
znaczy samo się nie założyło. 
Było założone przez grupę 

51
00:03:56,750 --> 00:04:01,030
studentów fill Royal Academy of 
arts, czyli fill królewskiej 

52
00:04:01,030 --> 00:04:07,590
Akademii sztuki. 
To była jednostka nauczająca 

53
00:04:07,590 --> 00:04:10,710
sztuki w Wielkiej Brytanii, 
analogiczna do Akademii 

54
00:04:10,710 --> 00:04:14,790
francuskiej. 
Posiadała również podobne sposób

55
00:04:14,790 --> 00:04:19,269
fill nagradzania czy też 
pokazywania dzieł swoich fill. 

56
00:04:19,269 --> 00:04:23,430
Członków akademików też 
organizowała coś na kształt 

57
00:04:23,430 --> 00:04:28,510
salonów takich pokazów, 
dorocznych i tam artyści mieli 

58
00:04:28,510 --> 00:04:30,670
okazję zaprezentować swoje 
dzieła. 

59
00:04:31,400 --> 00:04:35,120
Publiczność miała okazję je 
zobaczyć, skomentować fill, 

60
00:04:35,280 --> 00:04:40,950
kupić, ocenić. 
I bractwo prerafaelitów pomimo 

61
00:04:40,950 --> 00:04:45,990
tego, że składało się ze 
studentów, to ich gest 

62
00:04:45,990 --> 00:04:51,390
założycielski wynikał z buntu 
wobec tej sztuki akademickiej 

63
00:04:51,790 --> 00:04:56,150
sztuki mieszczańskiej sztuki 
wiktoriańskiej sztuki. 

64
00:04:56,430 --> 00:05:00,150
Można powiedzieć dla nich 
zakłamanej, takiej, która 

65
00:05:00,230 --> 00:05:05,920
idealizowała takiej, która. 
Oklejała prawdę w kolorowe 

66
00:05:05,920 --> 00:05:09,200
sreberka, tak bym to nazwała 
bardzo metaforycznie. 

67
00:05:10,350 --> 00:05:14,110
I buntowali się przeciwko sztuce
właśnie pozbawionej wartości 

68
00:05:14,110 --> 00:05:18,790
moralnych, pustej, opowiadającej
historię, która w żaden sposób 

69
00:05:18,790 --> 00:05:22,190
nie poruszają uczuć, nie 
poruszają emocji, nie mają 

70
00:05:22,190 --> 00:05:26,950
żadnej wartości moralnej. 
Tutaj te wszystkie nagie boginie

71
00:05:27,470 --> 00:05:32,350
może alegorie byłyby dla nich 
jakoś znośne, ale cała nagość 

72
00:05:32,350 --> 00:05:35,790
zupełnie niepotrzebna. 
Tłumaczona niby płaszczem 

73
00:05:35,790 --> 00:05:38,870
akademickim, znaczy tym 
płaszczem sztuki klasycznej, 

74
00:05:38,870 --> 00:05:41,360
ale. 
Zupełnie tylko takim liskiem 

75
00:05:41,360 --> 00:05:45,070
figowym, który do niczego. 
Tego nie prowadził i chcieli 

76
00:05:45,070 --> 00:05:49,470
powrotu do sztuki sprzed 
rafaela, dlatego nazywaj się prl

77
00:05:49,470 --> 00:05:55,350
tami upatrywali prawe lu właśnie
ten punkt przełomowy, kiedy 

78
00:05:55,350 --> 00:05:59,510
sztuka zatraciła swoją 
wrażliwość, zatraciła swoją 

79
00:05:59,510 --> 00:06:06,190
naturalność prawdę i zaczęła 
dążyć ku idealizacji estetyzacji

80
00:06:06,270 --> 00:06:11,150
pewnym przekłamaniom prawdy, a 
oni chcieli docierać do tego, co

81
00:06:11,150 --> 00:06:13,510
jest sednem życia. 
Chcieli sztuki. 

82
00:06:13,910 --> 00:06:18,150
Jednocześnie symbolicznej 
sztuki, która by jakieś treści 

83
00:06:18,150 --> 00:06:22,990
prezentowała, a z drugiej strony
chcieli pozostać przy obserwacji

84
00:06:22,990 --> 00:06:27,870
rzeczywistości przy realizmie 
czasem nie do końca ładnym, 

85
00:06:28,230 --> 00:06:30,750
czasem niewygodnym. 
Trochę nam to pobrzmiewa 

86
00:06:30,750 --> 00:06:36,710
caravaggio, tylko, że ich sztuka
jest sztuką takich łagodnych 

87
00:06:36,710 --> 00:06:42,190
gestów bardziej opiera się na 
znajomości czy to historii, czy 

88
00:06:42,190 --> 00:06:44,550
tej, która jest przedstawiana 
właśnie. 

89
00:06:44,670 --> 00:06:49,230
Wiadomości kontekstu i takiego 
łagodnego opowiadania, czasem 

90
00:06:49,230 --> 00:06:55,630
trudnych historii i sięgali do 
tematów, które były tematami z 

91
00:06:55,630 --> 00:06:59,150
przeszłości. 
Fill sięgali do średniowiecza, 

92
00:06:59,230 --> 00:07:04,150
do jego legend, do historii też 
do tematów religijnych, fill czy

93
00:07:04,150 --> 00:07:06,670
też do literatury. 
I tutaj oczywiście szekspir nam 

94
00:07:06,670 --> 00:07:11,150
się kłania również. 
I starali się przedstawiać te 

95
00:07:11,150 --> 00:07:15,150
dzieła w takim kluczu 
realistycznym właśnie, ale 

96
00:07:15,150 --> 00:07:19,630
jednocześnie nie stronili od 
kolorów, często ze sobą trochę 

97
00:07:19,630 --> 00:07:24,750
kontrastujących te dzieła są w 
bardzo takiej nasyconej 

98
00:07:24,750 --> 00:07:27,270
kolorystyce. 
To też było w kontrze do tego, 

99
00:07:27,830 --> 00:07:32,190
co Akademia proponowała. 
Można powiedzieć, że wiele z ich

100
00:07:32,190 --> 00:07:35,400
wyborów wiele z tych ruchów. 
Artystycznych, na które się 

101
00:07:35,400 --> 00:07:38,760
decydowali, podyktowanych było 
po prostu buntem przeciwko 

102
00:07:38,760 --> 00:07:41,000
ustalonej rzeczywistości 
akademickiej. 

103
00:07:41,670 --> 00:07:46,950
Przeciwko idealizacji i właśnie 
john averettmije był jednym 

104
00:07:46,950 --> 00:07:50,950
można powiedzieć z ojców 
założycieli bractwa razem z 

105
00:07:50,950 --> 00:07:55,750
dante, gabrielem roset, tim i 
williamem holmanem hantem jego 

106
00:07:55,950 --> 00:07:59,750
zaprzyjaźnionymi kolegami z 
Royal Academy of arts. 

107
00:08:00,270 --> 00:08:05,270
Co ciekawe mi je już jako 
jedenastolatek został przyjęty 

108
00:08:05,270 --> 00:08:08,080
do Akademii. 
Co oczywiście czyniło z niego 

109
00:08:08,080 --> 00:08:13,440
wyjątkową postać, bo to nie było
nie było w zwyczaju, a bractwo. 

110
00:08:13,990 --> 00:08:18,190
Zostało założone ten moment 
założycielski, miał miejsce w 

111
00:08:18,190 --> 00:08:23,310
jego rodzinnym domu w Londynie, 
kiedy artysta miał zaledwie 19 

112
00:08:23,310 --> 00:08:24,870
lat. 
Chociaż tutaj myślę, że to jest 

113
00:08:24,870 --> 00:08:30,070
też zrozumiałe, taki poryw 
młodzieńczego zapału, potrzeby 

114
00:08:30,070 --> 00:08:34,789
właśnie zrewolucjonizowania 
zreformowania sztuki i wiary w 

115
00:08:34,789 --> 00:08:37,750
to, że to się uda. 
Co prawda życie samego mi je 

116
00:08:37,750 --> 00:08:42,559
pokazuje, że już. 
W 10 lat później zrozumiał, że. 

117
00:08:43,230 --> 00:08:47,990
Cóż, no w życiu też trzeba 
zarabiać i ta jego sztuka trochę

118
00:08:47,990 --> 00:08:51,950
się bardziej skomercjalizować. 
Powała trochę zaczęła też 

119
00:08:52,030 --> 00:08:56,950
współgrać z gustami 
powszechnymi, ale ten moment 

120
00:08:57,030 --> 00:09:01,230
myślę zakładania bractwa, 
zakładania czegoś nowego, 

121
00:09:01,750 --> 00:09:06,510
marzenia o tym, ażeby odnowić 
sztukę, nadać jej czystość, jest

122
00:09:06,510 --> 00:09:09,230
jak najbardziej no romantycznym 
gestem. 

123
00:09:10,040 --> 00:09:14,720
Myślę, że też wiele z romantyzmu
też przejmuje takim duchowym 

124
00:09:14,720 --> 00:09:20,600
patronem tego bractwa był john 
rasking, teoretyk, krytyk 

125
00:09:20,600 --> 00:09:25,560
sztuki, wielki orędownik powrotu
do ideałów średniowiecznych do 

126
00:09:25,560 --> 00:09:30,550
sztuki średniowiecznej. 
Który wspierał samego, mija w 

127
00:09:30,550 --> 00:09:35,070
jego wczesnej karierze. 
Tutaj taka ciekawostka jego żoną

128
00:09:35,070 --> 00:09:41,310
była efi grey, która jednak 
wystąpiła rozwiązanie małżeństwa

129
00:09:41,310 --> 00:09:46,030
ze względu na to, że nie zostało
ono nigdy skonsumowane i potem 

130
00:09:46,390 --> 00:09:50,950
została żoną właśnie mi je 
wcześniej było jego modelką, a 

131
00:09:50,950 --> 00:09:55,000
potem została jego żoną. 
Mije tak samo jak w r rafali ci 

132
00:09:55,000 --> 00:09:59,480
sięgał do tematów literackich, 
tematów religijnych też 

133
00:09:59,480 --> 00:10:03,550
przewijają się. 
W tej twórczości tematy 

134
00:10:03,630 --> 00:10:11,070
rodzajowe związane z życiem osób
niższego stanu, często to klasy 

135
00:10:11,070 --> 00:10:15,070
pracującej, czy to osób 
mieszkających na wsi. 

136
00:10:15,550 --> 00:10:19,310
I tutaj takim dziełem, które 
wzbudziło wielkie kontrowersje. 

137
00:10:19,590 --> 00:10:24,030
Rok przed tym, zanim zaczął 
malować o felie był Chrystus 

138
00:10:24,030 --> 00:10:26,710
domu rodziców, znany też jako 
warsztat cieślik, cieśli. 

139
00:10:27,440 --> 00:10:31,240
I to jest dzieło ukazujące 
świętą rodzinę, ale w takim 

140
00:10:31,240 --> 00:10:34,960
nietypowym ujęciu zbulwersowało 
ówczesną opinię publiczną, 

141
00:10:34,960 --> 00:10:38,720
ponieważ nie była ona 
przyzwyczajona do takiego. 

142
00:10:39,240 --> 00:10:45,600
No właśnie naturalistycznego 
ukazania sceny domowe jeszcze w 

143
00:10:46,480 --> 00:10:50,160
bardzo takie współczesny sposób,
ponieważ wszystkie te postacie 

144
00:10:50,160 --> 00:10:53,600
wyglądają jak właśnie z 
dziewiętnastego wieku. 

145
00:10:54,350 --> 00:10:57,590
Wyjęte troszkę może 
histeryzowane są te strony 

146
00:10:57,590 --> 00:11:02,710
stroje, ale nie jest to takie 
przeniesienie do przeszłości nie

147
00:11:02,710 --> 00:11:06,350
są idealizowane, chociaż 
dzisiaj, kiedy patrzymy na to 

148
00:11:06,350 --> 00:11:12,110
dzieło, to jest tam pewna doza 
spokoju, braku gwałtowności 

149
00:11:12,110 --> 00:11:16,270
pomimo tego, że Chrystus jako 
dziecko pokazuje zranioną rękę, 

150
00:11:16,270 --> 00:11:19,870
właśnie pomagając ojcu w jego 
warsztacie ciesielskim. 

151
00:11:20,150 --> 00:11:23,350
No i tutaj oczywiście jest to 
analogia do jego przyszłości, do

152
00:11:23,350 --> 00:11:26,040
tego, że. 
Ta dłoń będzie rzeczywiście. 

153
00:11:26,390 --> 00:11:30,630
Przebita gwoździem i to jest 
zapowiedź jego śmierć na krzyżu,

154
00:11:31,150 --> 00:11:34,190
ale nic w tej scenie tego nie 
zwiastuje. 

155
00:11:34,190 --> 00:11:37,510
Oprócz tego właśnie 
symbolicznego tutaj gestu i 

156
00:11:37,550 --> 00:11:42,390
przejęcia jego matki Marii, 
która z kolei też jest pokazana 

157
00:11:42,390 --> 00:11:48,800
jako młoda dziewczyna. 
Pochylająca się nad nad synem, 

158
00:11:49,000 --> 00:11:53,560
patrząca na jego dłoń i sama 
wydaje się być dzieckiem, 

159
00:11:53,920 --> 00:11:58,960
pomimo, że dzisiaj to dzieło nie
ma w sobie nic nietypowego. 

160
00:11:59,430 --> 00:12:03,110
Czy nawet moglibyśmy powiedzieć,
że jest lekko idealizowane? 

161
00:12:03,670 --> 00:12:08,630
To wywołało oburzenie i nawet 
Charles dickens nazwał ten obraz

162
00:12:08,830 --> 00:12:11,550
odrażającym. 
Tym ciekawsze to jest 

163
00:12:11,550 --> 00:12:15,430
obserwowanie tego z perspektywy 
czasu w ogóle słuchanie opinii 

164
00:12:15,430 --> 00:12:20,470
krytyki, czytanie jej dzisiaj po
latach pokazuje nam, jak krytyka

165
00:12:20,510 --> 00:12:25,870
w ogóle jest trudnym zawodem i 
ta z dziewiętnastego wieku jest 

166
00:12:25,870 --> 00:12:29,040
wyjątkowo zjadliwa. 
Dziś myślę, że w wielu 

167
00:12:29,040 --> 00:12:32,400
przypadkach dla nas 
niezrozumiała i też broniąca 

168
00:12:32,400 --> 00:12:37,280
zupełnie innych wartości 
estetycznych innego stylu niż 

169
00:12:37,280 --> 00:12:41,760
ten, który nam się dzisiaj 
podoba i to powróci również przy

170
00:12:41,760 --> 00:12:46,120
opiniach na temat ofelii. 
Ofelia powstała oczywiście na 

171
00:12:46,120 --> 00:12:51,760
podstawie hamleta, natomiast nie
odnosi się do sceny, która jest 

172
00:12:51,760 --> 00:12:56,040
odgrywana. 
W trakcie pokazywania tej 

173
00:12:56,080 --> 00:13:01,840
sztuki, ale opiera się na 
rozmowie między królową gertrudą

174
00:13:02,280 --> 00:13:06,960
a lea RTS em, czyli bratem o 
felli, w którym to królowa 

175
00:13:06,960 --> 00:13:11,200
relacjonuje smutny koniec 
dziewczyny, która dowiedziała 

176
00:13:11,200 --> 00:13:16,440
się o tym, że jej ukochany, 
czyli hamlet zabił przypadkiem, 

177
00:13:16,440 --> 00:13:21,600
ale zabił jej ojca. 
I ona w tym momencie przeżywa 

178
00:13:21,600 --> 00:13:26,950
całkowite załamanie. 
Idzie nad rzekę, idzie w naturę 

179
00:13:27,030 --> 00:13:33,070
zbierać kwiaty i tam staje się 
rzecz straszna, mianowicie wpada

180
00:13:33,070 --> 00:13:38,950
do wody i to nie w tej wodzie, 
nie do końca świadoma swojego 

181
00:13:38,950 --> 00:13:42,710
strasznego losu i tego co ją 
czeka. 

182
00:13:42,710 --> 00:13:45,470
Przynajmniej tak to jest 
opisywane już na pewno pokazał 

183
00:13:45,470 --> 00:13:47,510
to malarz. 
Właśnie w ten sposób. 

184
00:13:48,320 --> 00:13:53,520
Szekspir był bardzo poważanym 
twórcom w dziewiętnastym wieku. 

185
00:13:53,520 --> 00:13:56,880
Oczywiście szekspir był znany 
też i w wiekach poprzednich. 

186
00:13:57,950 --> 00:14:02,390
Ale dziewiętnasty wiek jest 
czymś w rodzaju taki wybuchu 

187
00:14:02,390 --> 00:14:07,390
popularności Szekspira, on się 
staje super gwiazdą jego dzieła 

188
00:14:07,390 --> 00:14:13,230
są wystawiane, są publikowane 
jest w powszechnym dyskursie. 

189
00:14:13,790 --> 00:14:18,110
Bohaterowie jego utworów 
pojawiają się tak, jak tutaj w 

190
00:14:18,110 --> 00:14:20,310
obrazach, ale też pojawiają się 
w rzeźbach. 

191
00:14:20,310 --> 00:14:24,430
Ilustracjach jest popularny nie 
tylko w Wielkiej Brytanii, ale 

192
00:14:24,430 --> 00:14:27,830
to Wielka Brytania z oczywistych
względów uważa go. 

193
00:14:28,600 --> 00:14:32,040
Jako swojego bohatera jest 
przedmiotem dumy narodowej. 

194
00:14:32,630 --> 00:14:35,710
Spokojnie można powiedzieć, że 
to właśnie dziewiętnasty wiek 

195
00:14:35,710 --> 00:14:41,550
nadał szekspirowi status bóstwa 
nieomal stawianego powyżej 

196
00:14:41,550 --> 00:14:46,110
jakiegokolwiek innego pisarza z 
jego czasów, niezależnie od 

197
00:14:46,110 --> 00:14:50,710
tego, że w szesnastym wieku 
szekspir raczej był traktowany 

198
00:14:50,710 --> 00:14:54,190
na równi z innymi dramaturgami z
innymi pisarzami. 

199
00:14:54,550 --> 00:14:58,510
To tutaj za sprawą trochę 
romantyków, którzy przypomnieli.

200
00:14:59,320 --> 00:15:03,280
Jego postać jego utwory został 
wylansowany. 

201
00:15:03,360 --> 00:15:08,000
Moglibyśmy powiedzieć i tak też 
tutaj ofelia zostaje wybrana 

202
00:15:08,000 --> 00:15:14,200
przez meeę pewnie trochę na 
zasadzie powszechności też tych 

203
00:15:14,200 --> 00:15:17,480
utworów Szekspira, pewnej 
świadomości. 

204
00:15:18,910 --> 00:15:24,630
O jego bohaterach i pewnie też 
dostępności tych opowieści o 

205
00:15:24,630 --> 00:15:28,990
felia jest bowiem bohaterką 
tragiczną bohaterką, 

206
00:15:28,990 --> 00:15:34,150
jednocześnie czystą, niewinną, 
zupełnie nie podporządkowaną. 

207
00:15:35,560 --> 00:15:39,880
Skażeniom wszystkich innych 
bohaterów, którzy w hamlecie są 

208
00:15:39,880 --> 00:15:44,320
i którzy sprowadzają też sami na
siebie ten tragiczny los. 

209
00:15:44,320 --> 00:15:50,640
Ona jest ofiarą ich działań i to
jak mi je ukazał, ją na obrazie 

210
00:15:51,360 --> 00:15:57,310
też jest takim momentem. 
Tuż przed jej zatonięciem ona 

211
00:15:57,310 --> 00:16:00,110
unosi się na wodzie. 
Proszę powiedzieć, że w końcu 

212
00:16:00,110 --> 00:16:03,750
jest szczęśliwa. 
W końcu jest wolna, jej usta 

213
00:16:04,030 --> 00:16:08,390
układają się w fill, to są lekko
otwarte. 

214
00:16:08,470 --> 00:16:13,630
Wydaje się, że śpiewa, śpiewa 
może pieśń pochwalną, czując 

215
00:16:13,630 --> 00:16:19,070
jedność z naturą, może przeczuwa
nadchodzącą śmierć, może zmawia 

216
00:16:19,070 --> 00:16:22,400
modlitwę. 
I jej suknia, którą ukazał 

217
00:16:22,400 --> 00:16:28,350
artystę. 
Pozornie delikatna unosi się na 

218
00:16:28,350 --> 00:16:34,910
wodzie, ale już za chwilę już 
niebawem niczym kamień pociągnie

219
00:16:34,910 --> 00:16:38,550
dziewczynę na samotno i tym 
samym zakończy jej życie. 

220
00:16:38,750 --> 00:16:41,870
Jakkolwiek brutalnie by to nie 
zabrzmiało, była idealną 

221
00:16:41,870 --> 00:16:47,910
bohaterką dla obrazu 
rafalickiego i myślę, że dlatego

222
00:16:47,910 --> 00:16:52,870
też mi je po nią sięgną. 
Co ciekawe, proces malowania 

223
00:16:52,870 --> 00:16:56,590
tego obrazu jest zupełnie 
odwrotny od tego, niż to było 

224
00:16:56,590 --> 00:17:00,150
przyjęte. 
Przedstawiona jest osoba ukazana

225
00:17:00,150 --> 00:17:03,230
w pejzażu. 
Zazwyczaj artyści zaczęliby od 

226
00:17:03,230 --> 00:17:06,630
namalowania postaci jako 
najważniejszej w kompozycji 

227
00:17:07,150 --> 00:17:10,150
umieszczonej. 
No w tym miejscu, w którym była 

228
00:17:10,150 --> 00:17:12,630
przeznaczona. 
No ale centralnie i dopiero 

229
00:17:12,630 --> 00:17:17,470
potem malowany byłby pejzaż, 
jednak mi je zdecydował się na 

230
00:17:17,470 --> 00:17:21,190
odwrotny proces malarski malował
dzieło w 2 etapach. 

231
00:17:21,710 --> 00:17:26,470
Najpierw pejzaż dokładnie 
namalowany z rozmysłem, 

232
00:17:26,790 --> 00:17:31,590
namalowane w plenerze i malował 
go przez 5 miesięcy. 

233
00:17:31,990 --> 00:17:37,310
Rzeczywiście siedząc w plenerze,
a dopiero później została dodana

234
00:17:37,310 --> 00:17:41,030
postać Kobiety. 
I tutaj już modelka była w 

235
00:17:41,030 --> 00:17:45,350
pracowni w Londynie. 
To Elizabeth sidal, która 

236
00:17:45,350 --> 00:17:48,590
pozowała dla niego. 
Potem została żoną dante 

237
00:17:48,590 --> 00:17:51,840
Gabriela rosettitiego. 
Sama również była malarką, 

238
00:17:51,840 --> 00:17:55,920
poetką wystawiała jako jedyna 
kobieta z bractwem. 

239
00:17:56,670 --> 00:18:00,590
No niestety jeżeli chodzi o samą
sida, to jej życie nie było zbyt

240
00:18:00,670 --> 00:18:04,110
szczęśliwe. 
Była dosyć kruchej konstrukcji 

241
00:18:04,110 --> 00:18:07,630
psychicznej, chociaż tak to jest
przedstawiane nie, nie wiemy 

242
00:18:08,030 --> 00:18:14,190
wiele więcej o niej i zmarła w 
wieku 32 lat. 

243
00:18:14,190 --> 00:18:17,110
Poza życiu zbyt dużej dawki 
laudanum. 

244
00:18:17,110 --> 00:18:23,390
To jest obiad pozyskane z smaku 
i tutaj różne są zdania na ten 

245
00:18:23,390 --> 00:18:26,030
temat. 
Czy to był gest samobójczy, czy.

246
00:18:26,840 --> 00:18:30,560
Może to było przedawkowanie 
nieświadome natomiast. 

247
00:18:30,990 --> 00:18:36,160
Na pewno była w depresji. 
Po narodzinach martwej córki, 

248
00:18:36,160 --> 00:18:39,600
ale również była słaby ogo 
zdrowia, słabszej konstrukcji 

249
00:18:39,600 --> 00:18:43,640
psychicznej i chyba już sami 
widzicie, że i współcześniej 

250
00:18:43,640 --> 00:18:49,120
zbudowali pewną paralelę między 
jej końcem rzeczywistym samej 

251
00:18:49,120 --> 00:18:54,200
modelki a historią ofelii, do 
której pozowała fill tao było 

252
00:18:54,200 --> 00:18:57,320
komentowane. 
To było zauważane, zanim jednak 

253
00:18:57,320 --> 00:19:00,520
mi je zabrał się za szkicowanie 
postaci sidal. 

254
00:19:01,360 --> 00:19:05,200
Spędził 5 miesięcy w sari, gdzie
można powiedzieć, że zbudował 

255
00:19:05,200 --> 00:19:09,550
sobie mały obóz. 
Nad lokalnym potokiem i tam 

256
00:19:09,550 --> 00:19:13,670
dokonywał obserwacji flory, 
przede wszystkim malując w 

257
00:19:13,670 --> 00:19:18,310
plenerze i to jest nietypowe, 
ponieważ jesteśmy w roku 

258
00:19:18,310 --> 00:19:23,350
pięćdziesiątym pierwszym kilka 
dekad, zanim impresjoniści 

259
00:19:23,350 --> 00:19:28,510
wyruszą ze swoimi farbami ze 
swoimi podobraziami, żeby 

260
00:19:28,510 --> 00:19:31,990
malować zmieniającą się 
rzeczywistość zmieniającą się 

261
00:19:31,990 --> 00:19:34,480
pogodę. 
Zmieniające się impresje 

262
00:19:34,480 --> 00:19:38,360
związane z ze zmianami 
atmosferycznymi. 

263
00:19:39,030 --> 00:19:45,310
A prera felici już w połowie, a 
dziewiętnastego wieku malowali 

264
00:19:45,390 --> 00:19:48,310
również przede wszystkim w 
naturze. 

265
00:19:48,710 --> 00:19:52,550
Nie tak jak mieli to w zwyczaju 
artyści i współcześnie, czyli 

266
00:19:52,550 --> 00:19:57,270
tworzenie szkiców z tego, co ich
otacza z tej rzeczywistości, ale

267
00:19:57,270 --> 00:20:01,430
później zanoszenie ich do 
pracowni i dopiero w pracowni 

268
00:20:01,870 --> 00:20:04,710
wykańczanie. 
Łączenie tworzenia z tego 

269
00:20:04,830 --> 00:20:10,710
najlepszego możliwego widoku. 
I mi je dlatego też wybrał taki 

270
00:20:10,710 --> 00:20:14,830
niewielki format. 
W sumie, żeby było mu wygodnie 

271
00:20:14,990 --> 00:20:18,790
pracować w plenerze, pracować w 
naturze i nie był jedyny, bo 

272
00:20:18,790 --> 00:20:22,630
inni perra felici na przykład 
jego kolega holman hand też 

273
00:20:22,630 --> 00:20:26,430
pracował i to nawet niedaleko 
tego miejsca, gdzie on malował. 

274
00:20:26,630 --> 00:20:32,470
Pejzaż do ofelii malował swoją 
kompozycję również siedząc w 

275
00:20:32,470 --> 00:20:36,190
plenerze, również obserwując 
przyrodę, zachowały się listy 

276
00:20:36,190 --> 00:20:40,350
malarza, mija z tego okresu. 
Dwudziestodwuletniego mężczyznę,

277
00:20:40,390 --> 00:20:43,070
który zdaje się, że wtedy 
odkrył, że malowanie w 

278
00:20:43,070 --> 00:20:48,430
przyrodzie to nie tylko sama 
uroda, to nie tylko sama 

279
00:20:48,430 --> 00:20:53,630
przyjemność obserwowania natury,
ale też nie lada wyzwanie i w 

280
00:20:53,630 --> 00:20:57,110
jednym z listów zachowanych 
właśnie z tego okresu donosił, 

281
00:20:57,470 --> 00:21:02,430
że muchy z sarej są szczególnie 
masywne i mają upodobanie do 

282
00:21:02,430 --> 00:21:05,520
ludzkiego ciała. 
Właściciel ziemi, przez którą 

283
00:21:05,520 --> 00:21:09,760
przechodził, groził mu pozwem, 
zawtargnięcie na jego pole i 

284
00:21:09,760 --> 00:21:13,520
zniszczenie siana. 
Dodatkowo narzekał, że wiatr, 

285
00:21:13,680 --> 00:21:18,280
który towarzyszył mu w jego 
pracy, był tak silny, że próbuje

286
00:21:18,280 --> 00:21:21,680
wepchnąć go do wody i przybliżyć
doznania samej eufalii. 

287
00:21:22,240 --> 00:21:27,000
Jak podsumował sam malarz, z 
pewnością malowanie obrazów 

288
00:21:27,000 --> 00:21:31,360
takich okolicznościach. 
Byłoby dla mordercy większą karą

289
00:21:31,480 --> 00:21:37,440
niż powieszenie, a mimo to on 
został tam przez 5 miesięcy i 

290
00:21:37,440 --> 00:21:40,640
malował naturę. 
Bardzo dokładnie obserwował 

291
00:21:40,640 --> 00:21:45,440
roślinność i oddawał jej wygląd 
i przez ten czas miał okazję też

292
00:21:45,440 --> 00:21:47,920
zobaczyć, jak kwitną różne 
rośliny. 

293
00:21:48,310 --> 00:21:53,350
Też uwiecznić to na płótnie 
rośliny kwitnące o różnych 

294
00:21:53,350 --> 00:21:56,190
porach roku, takich, które 
kwitną wiosną. 

295
00:21:56,190 --> 00:22:00,590
Kwitną latem kwitną wczesną 
jesienią i umieścił je właśnie w

296
00:22:00,590 --> 00:22:04,270
swojej kompozycji. 
Część z nich to kwiaty opisane 

297
00:22:04,270 --> 00:22:08,710
przez samego Szekspira w 
hamlecie jako te, które zbierała

298
00:22:08,710 --> 00:22:12,630
ofelia, ale część z nich to 
takie, które. 

299
00:22:13,480 --> 00:22:17,840
Zaobserwował sam emie, a 
jednocześnie takie, które wiążą 

300
00:22:17,840 --> 00:22:21,680
się z symboliką scen z symboliką
tego miejsca. 

301
00:22:22,150 --> 00:22:28,030
Bo okresy wiktoriański to też 
duże zamiłowanie do różnego 

302
00:22:28,030 --> 00:22:30,870
rodzaju symboliki, w tym 
symboliki kwiatów. 

303
00:22:31,390 --> 00:22:35,430
Niezwykle to było popularne. 
Wcześniej też oczywiście 

304
00:22:35,430 --> 00:22:38,550
odczytywano w takim kluczu 
symbolicznym, czy to martwe 

305
00:22:38,550 --> 00:22:43,430
natury kwiatowe, najczęściej 
odnosząc ich wyraz tych 

306
00:22:43,430 --> 00:22:46,710
poszczególnych kwiatów, często 
do postaci Marii do jakiejś jej 

307
00:22:46,710 --> 00:22:50,990
atrybutów czy do aspektów wiary.
Natomiast tutaj ta symbolika 

308
00:22:50,990 --> 00:22:56,270
jest bardziej rozwinięta. 
W stronę miłości w stronę jakiś 

309
00:22:56,270 --> 00:23:01,510
aspektów życia i tutaj są 
kwiaty, które możemy właśnie też

310
00:23:01,590 --> 00:23:07,310
takim kluczem interpretować. 
Mamy fiołki, które rozumiane są 

311
00:23:07,310 --> 00:23:12,950
jako symbol wierności czystości,
ale też śmierci i one znajdują 

312
00:23:12,950 --> 00:23:17,630
się na szyi fill ofelii. 
Taki rodzaj można powiedzieć, 

313
00:23:17,630 --> 00:23:21,430
naszyjnika uplecony jest z tych 
fiołków. 

314
00:23:21,830 --> 00:23:26,230
Są też bratki, które oznaczają 
nieodwzajemnioną miłość jest 

315
00:23:26,230 --> 00:23:30,190
czerwony mak, który nie jest u 
Szekspira, ale jest kwiatem, 

316
00:23:30,190 --> 00:23:32,870
który pojawia się u 
prarafalitów. 

317
00:23:32,870 --> 00:23:37,030
No i jest to. 
Lat związany ze śmiercią właśnie

318
00:23:37,030 --> 00:23:41,190
tutaj to laudanum troszkę można 
powiedzieć jest przepowiedziane 

319
00:23:41,190 --> 00:23:45,910
też to oczywiście jest taka 
nadinterpretacja, ale czerwony 

320
00:23:45,910 --> 00:23:49,710
mak właśnie ma związek z 
opiatami ma związek z tą 

321
00:23:49,710 --> 00:23:57,390
śmiercią też no poprzez za życie
tego wiecznego snu dającego 

322
00:23:57,390 --> 00:24:00,070
środka pojawiają się też 
niezapominajki, których 

323
00:24:00,070 --> 00:24:02,310
znaczenie jest wpisane w ich 
nazwę. 

324
00:24:03,120 --> 00:24:06,520
Są też róże i tutaj jest 
odniesienie do tego, że. 

325
00:24:06,910 --> 00:24:12,390
Brat nazywał ofelię swoją majową
różą, pojawia się też wierzba, 

326
00:24:12,390 --> 00:24:16,590
pokrzywa, Stokrotka, które 
oznaczają utraconą miłość, ból i

327
00:24:16,590 --> 00:24:19,910
niewinność i wszystkie te 
rośliny miały okazję mi je 

328
00:24:19,910 --> 00:24:24,910
obserwować do listopada, kiedy 
to pogoda zmieniła się znacząco,

329
00:24:24,990 --> 00:24:28,670
zaczął być jeszcze bardziej 
wiecznie i śnieżnie, ale on się 

330
00:24:28,670 --> 00:24:32,030
nie poddawał i zleciał. 
Zbudowanie takiej niewielkiej 

331
00:24:32,030 --> 00:24:34,720
budki. 
Takiej niczym strażniczej czy 

332
00:24:34,720 --> 00:24:38,880
też łowieckiej pokrytej z 
zewnątrz słomą, w której dalej 

333
00:24:38,880 --> 00:24:42,270
pracował. 
No i opisywał, że kiedy tak 

334
00:24:42,270 --> 00:24:45,550
siedział w środku tej budki, to 
czuł się jak robinson cruzoe 

335
00:24:46,070 --> 00:24:51,590
gdzieś na bezludziu właśnie jako
jedyny, który przetrwał William 

336
00:24:51,590 --> 00:24:55,430
holman hand, wspomniany już 
malarz prl rafaelita i 

337
00:24:55,430 --> 00:25:00,510
przyjaciel mi je, który 
pozazdrościł mu tych 

338
00:25:00,830 --> 00:25:04,830
okoliczności pracy, bo sam też 
wciąż pracował w pejzażu, też 

339
00:25:04,830 --> 00:25:08,990
sobie sprawił taką budkę. 
Takie miejsce do pracy, więc 

340
00:25:09,110 --> 00:25:12,390
obaj malarzem mogli. 
No okoliczności przyrody 

341
00:25:12,390 --> 00:25:16,030
dokończyć swoją kompozycję, 
druga część kompozycji tworzona 

342
00:25:16,030 --> 00:25:20,670
była już w Londynie w pracowni 
mije, gdzie pozowała mu 

343
00:25:20,670 --> 00:25:24,030
Elizabeth sidal. 
Pozowała mu w sukni, którą 

344
00:25:24,030 --> 00:25:29,710
malarzowi udało się kupić w 
second handzie za sporą kwotę 4 

345
00:25:29,710 --> 00:25:32,630
£. 
Była to suknia wyszywana 

346
00:25:32,630 --> 00:25:36,350
haftowana srebrną nicią. 
Jak on to nazywał? 

347
00:25:36,350 --> 00:25:41,720
Antyczna suknia to znaczy. 
Z poprzedniej epoki i modelka 

348
00:25:41,720 --> 00:25:46,320
leżała w wannie wypełnionej wodą
i pozowała przez wiele godzin. 

349
00:25:46,910 --> 00:25:50,990
Sidal była bardzo uzdolnioną 
modelką na nie zmieniała pozew. 

350
00:25:50,990 --> 00:25:55,790
Wiedziała, że jest to bardzo 
ważne i chociaż sam mi je zadbał

351
00:25:55,790 --> 00:25:59,630
o to, ażeby ta woda była 
podgrzewana, miał taki system ze

352
00:25:59,630 --> 00:26:05,030
świeczek pod wanną ustawionych 
stworzony, to jednak to była 

353
00:26:05,030 --> 00:26:11,710
zima to raz, a 2 w tym swoim 
ferworze, w tym zapamiętaniu 

354
00:26:11,710 --> 00:26:15,710
tworzenia i szkicowania po 
prostu nie zauważył, że świece 

355
00:26:15,790 --> 00:26:18,800
zgasły. 
I dziewczyna niestety nabawiła 

356
00:26:18,800 --> 00:26:22,560
się przeziębienia, na bawiła się
zapalenia płuc, które następnie 

357
00:26:22,560 --> 00:26:26,200
musiał własnym sumptem leczyć 
jej ojciec i jesteśmy w 

358
00:26:26,200 --> 00:26:28,840
rzeczywistości, w której nie ma 
publicznej służby. 

359
00:26:28,840 --> 00:26:32,720
Zdrowia, lekarzy należy opłacać 
i każda choroba wiąże się z tym,

360
00:26:32,720 --> 00:26:35,830
że. 
No nie ma się opieki i nie można

361
00:26:35,830 --> 00:26:40,070
pracować i trzeba mieć po prostu
fundusze na to, ażeby móc się 

362
00:26:40,070 --> 00:26:43,750
leczyć. 
Myślę, że złość gniew tego ojca 

363
00:26:43,750 --> 00:26:46,270
na malarza jest jak najbardziej 
uzasadnione. 

364
00:26:46,430 --> 00:26:51,550
Ojciec po jej już ozdrowieniu 
wysłał domi je wezwanie do 

365
00:26:51,550 --> 00:26:54,950
zapłacenia rachunków, które 
oszacował na 50 £. 

366
00:26:55,350 --> 00:26:59,750
Ja tutaj znalazłam takie taki 
szacunek, że dzisiaj byłoby 7000

367
00:26:59,750 --> 00:27:05,480
£, co jest olbrzymią kwotą. 
I z przekazów rodzinnych. 

368
00:27:06,590 --> 00:27:11,550
Wiadomo czy też no syn malarza 
przekazuje, że jego ojciec, 

369
00:27:12,150 --> 00:27:15,590
czyli malarz, zgodził się na to,
żeby uregulować ten rachunek. 

370
00:27:15,590 --> 00:27:19,710
No ale nie w takiej kwocie, 
jakiej życzył sobie ojciec 

371
00:27:19,710 --> 00:27:22,110
sidal. 
Dzieło zostało pokazane na 

372
00:27:22,110 --> 00:27:25,830
salonie w 1852 roku. 
I tak jak wam wspominałam, salon

373
00:27:25,830 --> 00:27:29,550
polega na tym, że należy 
krytykować dzieła na nim 

374
00:27:29,550 --> 00:27:33,320
wystawione. 
I krytycy tutaj nie zawiedli. 

375
00:27:33,760 --> 00:27:39,120
Narzekali, że ofelia wrzucona 
jest do zarośniętego chwastami 

376
00:27:39,120 --> 00:27:43,160
rowu, a przecież ona powinna być
w jakiejś krystalicznej wodzie. 

377
00:27:43,160 --> 00:27:47,400
To wszystko powinno być bardziej
wzniosłe, z większym patosem i 

378
00:27:47,400 --> 00:27:50,760
nawet teraz, kim, który przecież
był orędownikiem. 

379
00:27:50,840 --> 00:27:54,600
Pre rafaelitów narzekał, że 
tutaj nie jest zachowane do 

380
00:27:54,600 --> 00:27:57,720
korum, że nie jest to w taki 
odpowiedni sposób. 

381
00:27:58,150 --> 00:28:02,910
Ukazane szerzej pre rafae ci 
byli też krytykowani za dobór 

382
00:28:03,270 --> 00:28:06,070
modelek. 
Dobór kobiet, które decydowali 

383
00:28:06,070 --> 00:28:11,310
się umieszczać w rolach heroin 
bohaterek swoich kompozycji, 

384
00:28:11,750 --> 00:28:17,070
często były to Kobiety z nimi 
związane ich siostry, żonę, 

385
00:28:17,110 --> 00:28:22,920
kochanki albo przyszła kochanki.
Mieli oni predylekcje do kobiet.

386
00:28:22,960 --> 00:28:27,040
Ja bym powiedziała bardziej 
zmysłowych kobiet o bujnych 

387
00:28:27,040 --> 00:28:30,880
włosach, zwłaszcza rudawych. 
To jest taki element często 

388
00:28:30,880 --> 00:28:36,120
przewijający się właśnie w tych 
modelkach kobiet o twarzach 

389
00:28:36,120 --> 00:28:42,000
charakterystycznych, pięknych na
taki melancholijny sposób, ale 

390
00:28:42,000 --> 00:28:46,800
przede wszystkim bardzo 
zmysłowych i ich uroda była 

391
00:28:46,800 --> 00:28:50,920
określana. 
Jako uroda w złym smaku, że też 

392
00:28:50,920 --> 00:28:55,760
były one okazywane niegodnie, 
tak nie, no nie tak jak 

393
00:28:55,760 --> 00:29:00,720
szanująca się kobieta w 
wiktoriańskiej rzeczywistości by

394
00:29:00,720 --> 00:29:04,840
się chciała pokazywać z 
półotwartymi ustami z takim 

395
00:29:05,160 --> 00:29:10,920
dziecięcym wyrazem twarzy, 
zarazem bez żadnego patosu, bez 

396
00:29:11,080 --> 00:29:14,320
żadnego efektu takiego 
estetycznego, bez żadnej 

397
00:29:14,320 --> 00:29:17,520
sublimacji i to był duży zarzut 
do. 

398
00:29:18,480 --> 00:29:22,960
Twórczości do przedstawień tych 
kobiet i tu Joshua renoel, który

399
00:29:22,960 --> 00:29:25,320
był ważnym profesorem 
akademickim. 

400
00:29:25,320 --> 00:29:29,160
Podkreślał, że artyści powinni 
idealizować sztukę. 

401
00:29:29,830 --> 00:29:33,710
I powinni też idealizować 
kobiecą urodę, a Kobiety prara 

402
00:29:33,710 --> 00:29:38,630
felitów były sensualne i 
przyziemne i to naruszało 

403
00:29:38,750 --> 00:29:42,790
wiktoriańskie dobre samopoczucie
naruszało ten monolit 

404
00:29:42,910 --> 00:29:48,710
moralności, braku jakiś podniet 
sensualnych, podniet cielesnych 

405
00:29:48,710 --> 00:29:53,510
i fizycznych i myślę, że ta 
ofelia, która pomimo tragicznego

406
00:29:53,510 --> 00:29:57,830
losu, który za chwilę zakończy 
jej życie, jednak odczuwa 

407
00:29:57,830 --> 00:30:00,950
przyjemność. 
Przyjemność z bycia w przyrodzie

408
00:30:01,230 --> 00:30:05,470
obserwowania jej przyjemność ze 
światła, które pada na jej twarz

409
00:30:05,470 --> 00:30:07,950
i myślę, że to też jest tematem 
tego dzieła. 

410
00:30:08,030 --> 00:30:10,830
Jaja życzę wam wielu 
przyjemności w kontakcie ze 

411
00:30:10,830 --> 00:30:13,350
sztuką i słyszymy się za 2 
tygodnie.